در همایش همکاریهای ایران و چین اعلام شد
ولایتی: سر جنگ نداریم
رضا زندی
مشاور مقام معظم رهبری در امور بینالملل در همایش همکاریهای ایران و چین اظهارات مهمی را درباره موضوع هستهای ایران و همکاریهای تهران - پکن ایراد کرد. علیاکبر ولایتی عصر یکشنبه به کیش آمد تا این همایش دو روزه خاتمه یابد: «برگزاری کنفرانس بینالمللی همکاریهای ایران و چین در زمینههای نفت و گاز و پتروشیمی یکی از تلاشهایی بوده که راه را برای گسترش روابط دوجانبه و چندجانبه فراهمتر سازد.» ولایتی با تجلیل از برگزارکنندگان این همایش افزود: «معتقدم که جلسه اختتامیه به معنای پایان کار نیست، بلکه سرآغاز راهی طولانی و تلاش بزرگ و اقداماتی عالمانه و سازمانیافته برای تحقق اهداف مشترک است.» همایش همکاریهای ایران و چین در زمینه نفت، گاز، پتروشیمی و انرژیهای نو را انستیتو پتروپارس سامان داده بود. رئیس انستیتو پتروپارس در جمعبندی این همایش گفت: «بیش از یکصد نکته از تمام سخنرانیها برداشت کردم. این کنفرانس افتخار آن را داشت که از ابتدا به صورت جدی مسائل مربوط به انرژی، سیاسی، اقتصادی، امنیتی، نظام جهانی و نهایتاً مسائل اجتماعی مربوط به همکاریهای دو کشور را مطرح کند.» عباس ملکی که در زمان وزارت علیاکبر ولایتی معاونش در وزارت امور خارجه بود پیش از دعوت از وی میگوید: «آقای ولایتی معمار جدید روابط ایران و چین هستند.» و برای اینکه مفهوم جملهاش را رسا کند ادامه دهد: «برخی شک کرده بودند که چینیها دنبالهرو آمریکا هستند. برای زدودن این ایده آقای ولایتی تلاش بسیاری کردند هم در دفتر مطالعات و هم در عمل.»
برای خشت خشت رابطه تلاش کردیم
اشاره عباس ملکی درباره شک برخی در دنبالهروی چینیها از آمریکا و تلاش ولایتی برای زدودن آن به انتقاداتی برمیگردد که پس از نخستین سفر وزیر امور خارجه چین به تهران در اوایل انقلاب شکل گرفت. ولایتی نیز در پرسش و پاسخ پس از سخنرانیاش به این بحث اشاره کرد: «همانطور که آقای ملکی گفتند برای خشت خشت این رابطه در سالهای گذشته تلاش بسیاری صورت گرفته است. میلیمتر میلیمتر این رابطه را پیش بردهایم.» وزیر امور خارجه 16 ساله ایران آن ماجرا را تشریح میکند: «هنگامی که آقای هوشوچیان وزیر خارجه اسبق چین، به تهران آمد در یکی از روزنامهها یک صفحه علیه وزارت خارجه مطلب نوشتند که چرا ایران میزبان کشوری است که رئیسجمهورش پس از واقعه 17 شهریور به ایران آمد.» ولایتی آنگاه به خاطرات خود در گسترش روابط تهران و پکن و دیدار با رهبر چین اشاره میکند: «بنده به چین رفتم و پایه روابطی را ریختیم که تقریباً هیچ محدودیتی نداشت. در سفر به چین هم دوباره با «دن شیائوپنگ» رهبر این کشور، ملاقات کردم.» وی به حجم رابطه 7 میلیارد دلاری دو کشور اشاره کرد و پیشبینی میکند که این رابطه به 10 میلیارد دلار هم برسد: «دور نیست که چین به شریک تجاری اول ایران تبدیل شود. هم چینیها و هم ایرانیها به رغم همه شرایط عاقل و صبورند.» مشاور مقام معظم رهبری سپس تاکید کرد: «عاقبت کشورهای مهم آسیا باید سرنوشت قاره آسیا را با مشارکت هم رقم بزنند.» عباس ملکی هنگامی که میخواست از علیاکبر ولایتی برای سخنرانی دعوت کند گفت: «روابط ایران و چین همچنان به ایشان نیاز دارد.» وقتی هم سخنرانی وزیر امور خارجه اسبق ایران تمام شد. سفیر چین تا پلههای جایگاه پیش آمد و رسماً از ولایتی دعوت کرد که به پکن سفر کند.
تحلیل ولایتی از مدل چینی توسعه
مطلع سخنرانی ولایتی در اختتامیه همایش همکاریهای ایران و چین در زمینه نفت، گاز، پتروشیمی و انرژیهای نو درباره مدل چینی توسعه بود: «مدل چین برای همه آموزنده است تا فکر نکنیم روشها برای اداره کشور باید عیناً بستهبندی شده و وارداتی باشد.» وی با اشاره به سیاست موفق مقامات چین در ادارمه کشورشان تصریح کرد: «این بدان معنی نیست که دیگران هم باید در این راه بروند. خیر. هر کشوری باید راه خودش را برود. موفقیت چین حکایت از آن دارد که با تکیه بر روشهای بومی و با استفاده از الگوهای خوب دیگران نه تنها میتوان موفق شد بلکه میتوان مدل خوبی را هم عرضه کرد.» وزیر خارجه اسبق ایران با الهام از یک سخن ظریف میافزاید: «به عدد کشورهای جهان، راه برای ترقی و پیشرفت وجود دارد.» ولایتی سپس به بازار انرژی چین اشاره کرد و پیشبینی میکند که این کشور به زودی به اولین مصرفکننده انرژی دنیا تبدیل شود: «جمهوری خلق چین از بدو پیروزی انقلاب ]اش[ در سال 1949 میلادی به پیروزیهای قابل توجهی در تولید نفت و اتکای به خود دست یافته که از جمله آنها میتوان به تجارب حاصله در میدانهای نفتی «شنلی»، «داچینگ» و «فلات تاریم» اشاره نمود.» وی آنگاه سیاست دروازههای باز اقتصادی چین در اوایل دهه 1980 را موجب پیشرفتهای چشمگیر آن کشور ارزیابی کرده و خواهان تلاش برای افزایش شناخت متقابل شد: «با توجه به سابقه طولانی روابط دوستانه دو کشور و همچینین وظایف مشترکی که برای حفظ صلح و ثبات و تحقق پیشرفت منطقهای و جهانی فراروی ما قرار دارد هر گونه تلاش برای ازدیاد شناخت متقابل و تحکیم همکاریهای دوجانبه با استقبال دو ملت مواجه خواهد شد. به نظر اینجانب اقدام اخیر چین در قراردادن ایران در فهرست مقاصد گردشگری آن کشور، گام مثبتی در این جهت بوده و اقداماتی که برای برقراری مناسبات خواهر خواندگی بین شهرهای تهران و پکن در جریان است کمک ارزشمندی به افزایش شناخت مردم ما خواهد بود.»
پیشنهاد احداث خطوط لوله جدید گاز ایران افغانستان تاجیکستان به چین
مشاور مقام معظم رهبری در امور بینالملل ایجاد ارتباط قویتر و سازمانیافته، همکاری وسیعتر شرکتهای نفت و گاز دو کشور و اجرای پروژههای مشترک را از عوامل تحکیم مناسبات تهران و پکن دانست: «بررسی در مورد احداث لولههای انتقال نفت و گاز ایران از سرزمینهای شمال و شمال شرقی ایران و چین گام بزرگی در جهت تضمین امنیت انرژی برای دو کشور به شمار میآید و برداشتن گامهای اصولی و عملی برای تحقق آن ضرورت دارد.» علی اکبر ولایتی سپس به مطالعه و انجام پروژههای خطوط لوله دریای خزر به قزاقستان و چین اشاره و یک پیشنهاد مشخص ارائه کرد: «اینجانب ضمن خوشامدگویی به شرکتهای چینی که در عرصه نفت و گاز خزر پیشنهاد میکنم به صورت جدی ایجاد خط لوله گاز از شمال ایران به افغانستان و سپس چین و یا از ایران به افغانستان، تاجیکستان و چین مورد مطالعه و امکان سنجی قرار گیرد. این خط لوله سه کشور فارسی زبان ایران، افغانستان و تاجیکستان و نقاط نزدیک به فرهنگ ایران اسلامی در چین را به مربوط میسازد.» وی جنبه دیگر احداث این خط لوله را جمعآوری منابع گازی شمال شرق ایران، شمال غرب افغانستان، جنوب شرق ترکمنستان و جنوب ازبکستان و انتقال آن به غرب چین برمیشمرد: «این خط لوله با پیوند به شبکه گاز سراسری شوروی سابق و مشترکالمنافع امروز پشتوانه رشد اقتصادی، همکاری منطقهای و در نهایت جامعیت بخش پیمان شانگهای خواهد بود.» این پیشنهاد میتواند به عنوان آلترناتیو پروژه خط لوله انتقال گاز به پاکستان و هند مورد تحلیل قرار گیرد. چنانچه هند تحت تاثیر قدرتهای دیگر خط لوله صلح را به محاق ببرد برگهای دیگر در دست ایران وجود دارد. پیشنهاد ولایتی میتواند برگی جدید در شکلگیری روابط تازه منطقهای تلقی شود: «در حالی که همه کشورهای مصرفکننده انرژی بر متنوع ساختن منابع ورودی انرژی خود به خصوص نفت و گاز تاکید میکنند جمهوری اسلامی ایران تولیدکنندهای است که خود دارای منابع متنوع در نقاط مختلف جغرافیایی است. بدین معنی که در عین حال که یک کشور خاورمیانهای و تولیدکننده نفت در خلیج فارس است کشوری است که متعلق به حوزه انرژی منطقه اوراسیا است.
پیام دیپلماتیک ولایتی به چینیها
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام تنوع در عرصه انرژی از سوی ایران و تنوعخواهی تامین انرژی از سوی چین را پیونددهنده دو کشور در تعاملات انرژی میداند: «همکاریهای غول آسیایی در تامین امنیت در این قاره قابل توجه است. روسیه، چین، هند و ایران اکنون در قالب پیمان همکاریهای شانگهای به همراه دیگر کشورهای آسیایی در حال ایجاد یک بلوک سیاسی جدید در جهان هستند که علاوه بر هر گونه تسلط یک جانبه ناتو برای ایجاد فضایی امن و مطمئن در سرتاسر اوراسیا میکوشند.»
ولایتی همکاری در چارچوب پیمان شانگهای را به عنوان یکی از اولویتهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی معرفی میکند. وزیر امور خارجه اسبق ایران سپس یک پیام دیپلماتیک را به چینیها میدهد: «دوستان چینی میدانند که آینده آنها به لحاظ بازار مصرف و هم به لحاظ تامین انرژی به طور روزافزونی به خاورمیانه و منطقه خلیجفارس پیوند خورده است. این پیوند روز به روز محکمتر و تعیین کنندهتر میشود بنابراین اگر امروز بعضی از مقامات کشور دوست ما، چین، با تردید به مقایسه و مقارنه منافع خود بین غرب و جهان اسلام به خصوص منطقه خاورمیانه و خلیج فارس و ایران نگاه میکنند، فردا با عزم راسختری نسبت به آینده راهبردی خود تصمیمگیری خواهند کرد.» پیام ولایتی برای دیپلماتها آنقدر شفاف بود که نیازی به توضیح بیشتر نداشت. شاید از همین رو بود که پس از سخنان ولایتی، سفر چین فرصت صحبت گرفت و گفت: «از شرکت دکتر ولایتی در این همایش که دوست قدیمی کشور ماست تشکر میکنم. رابطه دو کشور چین و ایران دو هزار ساله است. ولیکن رابطه فعلی ما در تاریخ سابقه ندارد.» در این لحظه ولایتی رابطه تاریخی دو کشور را بیش از دو هزار سال دانست و لیوژنتانگ نیز ضمن اشاره به رابطه خوب فرهنگی و تاریخی ایران و چین ادامه داد: «مهمترین مسئله این است که ما از صلح و ثبات و عدالت بینالمللی پشتیبانی میکنیم. همکاریهای دو کشور ایران و چین هم الگوی همکاریهای کشورهای در حال توسعه است. ژنتانگ با چنین سخنانی، حرفهایش در روز اول همایش را که منجر به برخی برداشتها شده بود، تعدیل کرد.
حجم بالای مبادلات چین و آمریکا را به رخ نکشند
بخشهایی از سخنان علیاکبر ولایتی در مورد موضوع هستهای ایران بسیار مهم ارزیابی شد: «هیاهویی که امروز، آمریکا و بعضی از کشورهای مطیع آن دولت در عرصه فعالیتهای هستهای ایران به راه انداخته و مردم را تهدید به تحریم میکنند عملاً پشتوانه جدی نخواهد داشت.» پیام مشاور مقام معظم رهبری در امور بینالملل روشن و رسا بیان شد: «مشکلات اساسی اقتصادی جهانی، تحمل ناامنی در تامین و قیمت انرژی را در حد گسترده و غیرقابل کنترل و پیشبینی ندارد. دستگاههای تبلیغات غرب حجم بالای مبادلات تجاری چین و آمریکا را به رخ نکشند. این حجم از عدم توازن تجاری و این سرعت افزایش حجم صادراتی به کشورهای اروپایی و آمریکایی قابل دوام نیست. رکود رو به رشد و درصد رو به افزایش بیکاری در این کشورها که غولهای اقتصادی اروپا را به زانو درآورده و نبود و موازنه تجاری و کسر بودجه ایالات متحده نمیتواند تا زمانهای دور ادامه یابد.» ولایتی به صبر و ممارست در شکیبایی ایرانیها در طول تاریخ اشاره و آینده جهان را در گرو آینده خاورمیانه ارزیابی کرد که ایران نقش محوری در آن خواهد داشت: «آنچه در عراق و فلسطین رخ داده خوشایند بدخواهان مردم این منطقه نبود ولی سرنوشت جهان به سرعت در حال تحول، تابع احساسات و تبلیغات کاذب غوغاگران بینالمللی نیست بلکه تابعی از واقعیتهای موجود در صحنه بینالمللی است.» بخش آخر سخنرانی ولایتی پاسخی بود به کسانی که معتقدند جهان انرژی جایگزین برای جبران نفت کشورهای خاورمیانه را دارد. کلود ماندیل رئیس آژانس بینالمللی انرژی چندین پیش در اظهاراتی به توان این آژانس برای تامین جایگزین نفت ایران برای 18 ماه اشاره کرد. ولایتی گفت: «تبلیغات اغراقآمیز حول انرژیهای جایگزین را حتی صاحبان بنگاههای مولد این تبلیغات قبول ندارند، اگر غیر از این بود هزینههای کمرشکن مالی و انسانی لشکرکشیهای سنگین سالهای اخیر را به این مرکز تولید نفت و گاز دنیا تحمل نمیکردند و یا بستن چند روزه شیر گاز مصرفی بعضی از کشورهای غربی (در ماجرای اوکراین) موجب یک زلزله سیاسی در اروپا نمیشد.»
البرادعی از مواضع سخت پایین آمده است
پس از سخنرانی ولایت، عباس ملکی از وی خواست تا فرصتی برای پرسش و پاسخ حاضران در همایش فراهم شود.
ولایتی نیز در پاسخ به طرح پرسشی که از آخرین تحولات هستهای سئوال میکرد گفت: «برخی از حرفهای آقای البرادعی نشان میدهد که ایشان از آن مواضع سخت پائین آمده است و در بلندمدت مسئله را حل خواهد کرد. ضمن اینکه در کوتاهمدت بعید است بتوانیم همه آثار ]مسئله هستهای[ را از بین ببریم.» یکی از شرکتکنندگان همایش پرسید:
تا کجا حاضریم که موضوع هستهای را ادامه دهیم؟
ولایتی پاسخ داد: «ما تجربه جنگ و ملاحظات صلح را پشت سر خود داریم. بنده شاهد بودم که بسیاری به ما پند میدادند که پافشاری ما ]بر مواضعمان[ موجب به هم خوردن کشور خواهد شد. بسیاری ما را نقد میکردند که پافشاری بر حقوق عرضی،کشور را دچار بحران میکند. آن موقع استدلال ما این بود که تمامیت عرضی کشور مسئلهای است که کسی حاضر نیست از آن بگذرد. پس از انقلاب حدود یک میلیون کیلومتر مربع از خاک کشور از دست رفته است. ثانیاً کوتاهی در این مسئله مقدمهای خواهد بود برای اینکه ما را از حقوق دیگرمان منع خواهند کرد. در مورد مسئله هستهای هم همینطور است. ما که نه سر جنگی داریم و نه سر جنگ. میخواهیم دانش صلحآمیز هستهای را که اگر حاصل شود سایر علوم هم به دست میآید داشته باشیم.» مشاور مقام معظم رهبری در مورد پیشنهاد واردات سوخت نیروگاه هستهای در قبال توقف غنیسازی در ایران گفت: «به ما پیشنهاد میکنند که دستمان را زیر همان سنگی ببریم که قبلا زیر آن قطع کردند. ایران قبلا در یک کمپانی فرانسوی برای تولید سوخت هستهای سرمایهگذاری کرده بود حالا آنها سوخت هستهای را تولید میکنند و به دیگران میفروشند. غرب جلوی همین چینیها وقتی که کار هستهای را شروع کردند ایستاد. هنگامی هم که دوگل به دنبال تکنولوژی هستهای وقت سایر غربیها جلویش ایستادند. فشار غربیها نه اولیش است نه آخریش.» رئیس یکی از موسسات انرژی بینالمللی از ولایتی پرسید که آیا به خاورمیانه عاری از مسائل هستهای غیر صلحآمیز امیداوار است؟ پاسخ شنید: «ایران نخستین کشوری بود که خواستار خاورمیانه عاری از سلاحهای هستهای شد. هنوز هم همین نظر را داریم و از آن هم حمایت میکنیم.»
سفیر چین: آرزومندیم ایران قدرتمند شود
سفیر چین در تهران وقتی سخنان علیاکبر ولایتی تمام شد با یادآوری سابقه تاریخی و تاکید بر توسعه همکاری دو کشور گفت: «البته ما به عنوان دو کشور دوست نباید فکر کنیم که در تمام زمینهها موضعمان یکسان است.م رابطه خوب بین چین و ایران باید در نظر گرفتن روابط درازمدت و همهجانبه در خدمت ایجاد صلح و ثبات در تمام کشورها باشد. لیوژنتانگ آرزوی توسعه و قدرتمندتر شدن ایران را بیان کرد: «ما به عنوان کشور دوست ایران صمیمانه آرزومندیم که ایران هر چه زودتر توسعه یافته و هر چه بیشتر قدرتمند شود. چون فکر میکنیم این موضوع نه تنها برای مردم ایران مفید است بلکه برای صلح و ثبات جهان نیز مفید است.»
وی با تشکر از دکتر ولایتی به خاطر زحماتش در گسترش روابط تهران – پکن از اراده مسئولان بلندپایه کشورش برای گسترش رابطه با ایران خبر داد: «مطمئن باشید که چین به عنوان عضو دائمی شورای امنیت همواره از حقوق کشورهای در حال توسعه از جمله ایران دفاع میکند.» وی باز هم تاکید کرد: «قدرتمندتر شدن ایران را آرزومندم.» پس از سخنان سفیر چین یک تحلیلگر برجسته بینالمللی که برای شبکه CNN هم تحلیل میکند از ولایتی خواست تا چنانچه مقدور باشد متن فتوای رهبر انقلاب را در مورد اینکه داشتن سلاح هستهای با اصول و اخلاقیات اسلام مطابقت ندارد در اختیارش قرار دهد. ولایتی هم پذیرفت پس از کنفرانس این کار را انجام دهد. شرق از ولایتی میپرسد:
چنانچه وضعیت بینالمللی در مسئله هستهای ایران ملتهب شود آیا منابع نفتی ایران به عنوان مزیتی در تمایلات بینالمللی مدنظر قرار خواهد گرفت یا خیر؟
«بنده فکر میکنم که بحران انرژی در دنیا به مرحله حماسی رسید که تحمل هیچ تنشی را چه در حوزه تامین و مصرف و انتقال انرژی ندارد. ایران عادت کرده است که هم با درآمد کم نفت بسازد و هم با درآمد زیاد. ما حتی به نفت بشکهای هفت دلار هم در دوره جنگ عادت کردهایم. فکر نمیکنم در این حوزه به لحاظ عملی به مشکل بخوریم. اما سئوال اینجا است که چرا نفت بالا رفته است. آنها که با غرب رابطه نزدیک دارند اگر میتوانستند که نفت به این قیمتها نرسد تردید نمیکردند. بنابراین امکان اینکه بتوانند نفتی را جایگزین نفت ایران کنند، بنده نمیبینم. دنیا اجازه نخواهد داد که تعادل به هم بخورد چون به نفع هیچ کس نیست.»
همایشی برای شفاف شدن روابط
در روز دوم همایش همکاریهای ایران و چین در زمینه نفت، گاز، پتروشیمی و انرژیهای تجددپذیر سه نشست برگزار شد. علی ماجدی ریاست نشست اول را بر عهده داشت. محمد سوری مدیر عامل شرکت ملی نفتکش، پیرشماس رئیس موسسه انرژی TAPS، سیدمهدی حسینی عضو هیات مدیره صدرا و اسدالله ملکنژاد مشاور اسبق مدیر عامل شرکت ملی صادرات گاز سخنرانی کردند. رئیس شل در تهران و فریدون وردینژاد سفیر سابق ایران در پکن و علی خرم نخستین سفیر ایران در چین نیز از جمله سخنرانان همایشی بودند که توسعه روابط ایران و چین را هدف داشت؛ همایشی که تنها اگر به شفافتر شدن روابط دو کشور کمک کرده باشد دستاوردی بزرگ عاید تصمیمسازان ایران کرده است. مشروح گزارش سخنرانان همایش را از فردا در شرق بخوانید.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
