ایران یک و نیم میلیون نفر معتاد نیازمند درمان دارد

گروه اجتماعی: یک میلیون و 500 هزار نفر معتاد نیازمند درمان در کشور وجود دارد. این رقم شامل مصرف‌کنندگان تنفسی و سوءمصرف‌کنندگان نمی‌شود.
دکتر هومان نارنجی‌ها معاون مرکز تحقیقات دانشگاه علوم بهزیستی و مجری طرح ارزیابی سریع وضعیت مواد اعتیادآور در کشور در روز گذشته با اعلام این موضوع گفت: میانگین سنی معتادان در تحقیقات جدید، به سوی جوان‌تر شدن گرایش دارد. بر همین اساس بیشتر طیف معتادان 25 تا 29 سال هستند. معتادان مراکز درمانی 7/33 سال، معتادان زندانی 31 سال و میانگین سنی معتادان خیابانی 3/32 درصد است که در مقایسه با سال 77 که میانگین سنی آنها 6/33 بوده، در این تحقیق جدید به 3/32 کاهش یافته است.
در این پروژه که در پایان سال 83 در بین شش هزار نمونه معتاد و خانواده آنها در کل کشور انجام شده است، از منظر جنسیتی نیز 1/93 درصد مرد و 9/6 درصد را زنان تشکیل می‌دهند، در مقایسه این بخش با سال 77 تغییر محسوسی دیده نمی‌شود.
4/93 درصد از معتادان شهری و 6/6 درصد روستایی هستند و در حوزه تحصیلات 58 درصد معتادان زیر مقطع دبیرستان هستند. وضعیت تاهل و تجرد معتادان نیز نسبت به سال 77 تغییر کرده، معتادان متاهل در سال 77، 7/56 درصد و مجردان 6/34 درصد بوده‌اند، اما در تحقیقات جدید آمار معتادان متاهل 50 درصد و مجردان 41 درصد است. از منظر شاخص اقتصادی و اجتماعی معتادان به شکل یکسان در تمامی لایه‌ها پراکنده‌اند. اما موضوع مهم این است که معتادان فقیرتر در خیابان و مراکز عمومی دیده می‌شوند، اما معتادان متمول دیده نمی‌شوند.
در همین تحقیق مشخص شد که آمار معتادان با شغل کارگری 32 درصد است، 11 درصد معتادان راننده‌اند که 7 درصد شهری و مابقی برون شهری هستند. 7درصد معتادان تحصیلات دانشگاهی دارند و در مشاغل تخصصی فعال هستند. 30 درصد از معتادان مخارج خود را از خانواده‌هایشان تامین می‌کنند و 68 درصد مخارج خود را از درآمد شغلی‌شان تامین می‌کنند. 85 درصد معتادان دخانیات مصرف می‌کنند. در این بین 66 درصد آنها زیر 19 سال مصرف سیگار را شروع کرده‌اند و 30 درصد معتادان سابقه مصرف الکل دارند.
میانگین سن شروع مصرف مواد 8/18 سال برای حشیش، 6/22 سال تریاک، 4/24 هروئین و 5/26 تمجیزک است.
اولین فرد پیشنهاد دهنده برای مصرف مواد به معتادان دوستان بوده‌اند، 42 درصد دوستان خارج از مدرسه، 5/6 درصد دوستان مدارس، 3/14 درصد از بستگان، 12 درصد بدون پیشنهاد و 5/10 درصد همکاران در محیط برای مصرف پیشنهاد داده‌اند.
32 درصد معتادان در مهمانی دوستانه، 8 درصد در مهمانی خانوادگی، 5/10 درصد در محل کار و 7/18 درصد در منزل شروع به مصرف کرده‌اند. دلایل مصرف مواد 26 درصد کسب لذت، 5/25 درصد کنجکاوی، 22 درصد مشکل روحی، 3/3 درصد مشکل جنسی، 5 درصد درد و 7 درصد در دسترس بودن مواد مخدر بوده است. 40 درصد معتادان از خوشحالی و سرخوشی مصرف کرده‌اند.
الگوی مصرف مواد نیز در این تحقیقات نشان می‌دهد که تریاک با 5/68 درصد بیشترین آمار را به خود اختصاص داده و پس از آن 6/24 درصد هروئین، 21 درصد حشیش، 8/13 درصد شیره، 8/3 درصد سوخته، چهار درصد اکستاسی و 10 درصد نیز سایر موارد است. 55 درصد خانواده‌های معتادان اعم از مادر و پدر و همسر یک تا پنج سال بعد از اعتیاد متوجه می‌شوند. از میان معتادان کشور، 5/65 درصد دودی، 2/12 درصد تزریقی، 23 درصد خوراکی و 7/3 درصد انفیه (دماغی ـ مشامی) مصرف می‌کنند. نزدیک به 45 درصد معتادان داروی اعتیادآور می‌خورند، 30 درصد قرص حاوی مخدر چون دیفنوکسیلات و ...
بر اساس تحقیقات انجام شده 180 هزار معتاد تزریقی در ایران وجود دارد که از میان معتادان تزریقی، 15 درصد زیر 20 سال شروع می‌کنند، حدود 35 درصد بین 20 تا 24 سال شروع می‌کنند. بیشتر محل تزریق با آماری 25 درصدی در منازل، 22 درصد منزل دوستان، 20 درصد در مهمانی دوستان اولین تزریق را انجام داده‌اند. تزریق نزدیک به 63 درصد معتادان تزریقی را دوستان بر عهده داشته‌اند.
نزدیک به 26 درصد معتادان به صورت مشترک سرنگ و سرسوزن مصرف می‌کنند. 20 درصد معتادان در دست تزریق می‌کنند، 12 درصد در کیسه بیضه و 11 درصد در گردن. این آمار نشان می‌دهد که 15 تا 20 درصد معتادان رگ سالم ندارند. 42 درصد معتادان با فردی غیر از همسر ارتباط دارند و با احتساب اطلاعات موجود نیمی از معتادان اشاعه دهنده اچ‌آی‌وی ـ ایدز هستند. 13 درصد معتادان نیز رابطه با همجنس دارند.
43 درصد معتادان سابقه دستگیری دارند، 35 درصد سابقه زندان دارند. 5/61 درصد معتادان اقدام به درمان کرده‌اند. 6/47 درصد از معتادان چهار سال پس از شروع مصرف اقدام به درمان کرده‌اند. 47 درصد از معتادان در خانه ترک کرده و 23 درصد در مراکز خصوصی اقدام به ترک مواد کرده‌اند. 5/6 درصد نیز با استفاده از عطاری‌ها دست به چنین اقدامی زده‌اند که باید این موضوع را نیز به گفته کارشناسان مطرح کرد که عطاری‌ها نمی‌توانند در ترک مواد کمک‌رسانی کنند.
فعالیت‌های کاهش تقاضا، مبارزه فرهنگی آموزش با اعتیاد را 90 درصد مثبت ارزیابی کرده‌اند، بر اساس همین بررسی‌ها 5/22 درصد با اعتیاد و عوارض آن از تلویزیون، 11 درصد مراکز درمانی، 10 درصد روزنامه‌ها، مجلات، هشت درصد رادیو، 13 درصد دوستان غیر معتاد و هشت درصد از طریق دوستان معتاد با اعتیاد و عوارض آن آشنا شده‌اند. به گفته نارنجی‌ها تحقیقات در این زمینه از این پس هر ساله انجام می‌شود تا وضعیت مواد اعتیاد آور هر ساله در کشور مورد بررسی قرار گیرد و برای آن چاره‌ای اندیشیده شود.