آسیبشناسی تجمعات دانشجویی
خلیل اسفندیاری
برپایی تجمع، یکی از اشکالی است که جنبش دانشجویی بدان متوسل میشود تا پیام حمایت، انتقاد یا اعتراض خود نسبت به رفتار حاکمیت، منش و سیره مدیران جامعه یا پدیدههای اتفاق افتاده در محیط پیرامون خود ابراز نماید. این شکل از رفتار دانشجویی نیز مثل اشکال دیگر آن در معرض آسیبها و آفاتی است که در صورت عدم توجه به ریشهها و دلایل بروز آن میتوان ضریب امنیت یا تاثیرگذاری حرکتهای دانشجویی را کاهش داده، جنبش دانشجویی را از حیز انتفاع ساقط نمایند. اهم این آسیبها و آفات عبارتند از:
الف: تحریف در اهداف و شعارهای تجمع:
بارها دیده شده است تجمعی که در اعتراض به یک حکم قضایی یا پدید هو رفتار سیاسی خاص اجازه برگزاری گرفته است در نتیجه عدم توانایی گردانندگان و برگزارکنندگان آن، از کنترل ایشان خارج گردیده و شعارهای افراطی و خارج از چارچوب تجمع، اصل و اساس گردهمایی مذکور را تحتالشعاع قرار داده، منجر به بروز مسایل حاشیهای شده است.
ب: وقوع انشعاب در درون تجمع:
در شماری از تجمعات، دیده میشود که افراد مختلف به دعوت تشکلی خاص گردهم میآیند اما همراهی آنان با تریبون اصلی و رسمی تجمع چندان دوام نیافته، عناصری از آن جمع با ایجاد انشعاب، تجمعات یا حرکتهای حاشیهای و جدا از برنامه اصلی را به وجود میآورند. انگیزه پدیدآورندگان و ایجادکنندگان این گونه انشعابها متفاوت است. گروهی هستند که با قصد قبلی و براساس یک برنامه حساب شده وارد این گونه تجمعات میشوند تا با سوءاستفاده از تجمع افراد، بدون پرداخت هیچ هزینهای مطالبات و شعارهای خود را مطرح و با ایجاد یا دامن زدن به التهاب جو، انرژی جمع شده را به سوی مسایل و اهداف گروهی خود سوق دهند. گروه دیگری نیز در این گونه تجمعات حضور دارند که احساس میکنند توقف در شعارها و برنامههی اعلام و اجرا شده رسمی نمیتواند عطش آنان را فرو نشاند. از این رو به شکستن خطوط مورد احترام برگزارکنندگان تجمع پرداخته با طرح شعارها و مطالبات افراطی، سعی در جلبنظر سایرین میکنند. اما دلیل سومی نیز میتواند در بروز انشعاب در این گونه تجمعات نقش موثر داشته باشد. چه بسا نهاد، سازمان یا حزبی سیاسی بخواهد ضمن برپایی مراسم اصلی خود براساس تصمیم قبلی، با ایجاد انشعاب در میان حاضرین، مطالبات افراطی و بعضا غیرقانونی خود را بدین گونه مطرح و بدان دامن زند. از این رو افرادی وابسته به نهاد برگزار کننده تجمع از قبل ماموریت مییابند تا در فرصت مناسب دست به چنین انشعابهایی زده به گونهای که تبعات حقوقی آن دامنگیر برگزارکنندگان تجمع نشود و مطالبات پنهان خود را در بخش غیررسمی برنامه خود مطرح سازند.
ج: تبدیل تجمع قانونی به راهپیمایی غیرقانونی:
تبدیل تجمع قانونی به راهپیمایی غیرقانونی، معمولا توسط گروه یا گروههای انشعابی از هسته اصلی و رسمی تجمع روی میدهد. عمده هدف آنان نیز این است که با این اقدام خود:
1- حرکت خود را فراگیر نمایند.
2- کارشناسایی هسته افراطیها را با مشکل مواجه سازند.
3- با بهرهبرداری سوء از برخورد انتظامی– امنیتی با حرکت غیرقانونیشان، درصدد جلب توجه، حمایت افکار عمومی، رسانهها و مجامع جهانی برآیند.
هر سه آسیب فوقالذکر یک نتیجه را به دنبال خود دارد و آن بروز تنش و تشنج است که در طی سالهای اخیر بارها شاهد آن بودهایم. این تنش از آنجا ناشی میشود که جمعی با نادیده گرفتن خطوطی که برگزارکنندگان اصلی و رسمی تجمع بدان متعهد میشوند، اصلی و رسمی تجمع بدان متعهد میشوند، آن را به فرصتی برای تامین مطالبات و طرح شعارهای خود تبدیل میکنند و جمعی دیگر که این حرکت گروه افراطی – انشعابی را در تضاد با حرکت و اهداف حضور خود میبینند به مقابله با آنان برمیخیزند و بدینگونه پروژه بروز تنش در تجمعات دانشجویی کلید زده میشود. نتایجی که از قبل تداوم و تکرار این گونه تنشها حاصل میشود عمدتا در جهت تخریب چهره دانشجو و وجهه و شان دانشگاه است. این گونه تجمعات متشنج باعث میشود تا:
1- نام دانشجو و تجمع دانشجویی با تشنج و درگیری قرین شود و محیط پیرامون دانشگاه به عنوان نقاطی که به صورت بالقوه استعداد بروز تنش دارد در ذهنها شناخته شود. تثبیت این ذهنیت در دراز مدت منجر به فاصلهگیری مردم از این نقاط گردد چرا که چه بسا به دلیل بروز حوادث حاشیهای در جریان برگزاری تجمعات پرتنش، کسانی امنیت و آرامش زندگی عادی خود و خانوادهشان را در معرض آسیب ببینند.
2- وجهه علمی– پژوهشی دانشگاه و دانشجو تحتالشعاع فعالیتهای جانبی آن قرار گیرد و نام دانشگاه، بیشتر از آنکه یاد تحقیق و پژوهش را در خاطرهها تداعی نماید، اسباب تداعی پدیدههایی چون زد و خورد، گروگانگیری سیاسی و تشویق در ذهنها گردد.
3- خانوادهها را در راهیابی و فرستادن فرزندانشان به دانشگاهها با تردید مواجه سازد. مسلما خانوادهای که از شهرستانهای دور، فرزند یا فرزندان خود را برای تحصیل به دانشگاهی در پایتخت میفرستد، چنانچه محیط دانشگاه را ناامن برای تحصیل، آرامش و امنیت او تشخیص دهد در این تصمیم خود دچار تردید خواهد شد و نتیجه آن محدودیت صاحبان استعداد از ادامه تحصیل خواهد بود. این نگرانی خانوادهها آنگاه مضاعف خواهد شد که بدانند فرزندانشان در دام وعدهها، ترفندها و فعالیتهای احزاب و گروههای سیاسی غلتیده، تحصیل و پژوهش در اولویت دوم یا سوم آنها قرار گرفته است. ضمن آنکه همین به حاشیه رانده شدن وظیفه اصلی دانشجویان، خود سببساز بسیاری از مشکلات و تبعات دیگر خواهد بود که چه بسا در کوتاهمدت، احساس آنها برای همگان، آسان نباشد. راهحل چیست؟
تا بدین جای در خصوص آسیبهای پیش روی تجمعات دانشجویی و تبعات ناشی از ورود این آسیبها به این تجمعات گفتیم. اکنون وقت آن است که با طرح پرسش کلیدی «چه باید کرد؟» راهکارهای عملی برای در امان نگهداشتن تجمعات دانشجویی از گزند تحریف اهداف و شعارها، انشعاب و تبدیل آن به راهپیمایی غیرقانونی ارایه نماییم. نگارنده اهم راهکارهایی را که در این ارتباط به نظرم میرسد به اختصار بیان میدارم. امید آنکه مورد بررسی و تامل قرار گیرد.
1- اجماع عمومی برای محکومیت و طرح خدشهسازان به تجمعات دانشجویی:
لازم است عموم دانشجویان، فعالان جنبش و تشکلهی دانشجویی و گروههای سیاسی، با درک حساسیت موضوع، از هر آن کس و هر آن چیزی که به قصد خدشه وارد ساختن به تجمعات قانونی و به انحراف کشاندن آن از طریق طرح شعارهای انحرافی و مشکوک یا اقدام به تحرکات مرموز در هدایت و تحریف یا انحرافی دار هر تجمعی به سرعت و صراحت به محکومیت عاملان آن بپردازند و پشتیبان قوه قضاییه و نیروهای انتظامی – امنیتی در شناسایی و تعقیب قانونی آنها باشند.
2- تعریف و پاسداشت خطوط مورد احترام جامعه:
جامعه ما به لحاظ ویژگیها دینی – اجتماعی – فرهنگی خود دارای خطوط و حدودی است که رعایت حرمت، حقوق و حریم آنها برای همگان الزامی است. گاهی شکسته شدن این حریمه است که عدهای را وامیدارد تا به دخالت پرداخته جلوی تداوم حرمتشکنیها را بگیرند. لذا لازم است این خطوط مورد احترام تعریف و مشخص شده همگان اعم از گروههای سیاسی تا تشکلهای دانشجویی و دانشگاهی و عامه دانشجویان خود را موظف و مکلف به حفظ آن بدانند. قاعدتا اگر این خطوط مورد احترام قرار گیرند و مطالبات در یک فضای شفاف مطرح گردد گوشها برای شنیدن آنها شنواتر خواهد بود.
3- ارزیابی عملکرد برگزارکنندگان تجمعات:
عملکرد برگزارکنندگان تجمعات دانشجویی بعد از اتمام برنامه، باید مورد ارزیابی قرار گیرد. در برخی از تجمعات دیده شده است که کلید اولیه بحران از تریبون رسمی مراسم زده شده است و این گونه مسایل باید مورد کاوش و بررسی قرار گیرد. توانایی و ذکاوت گردانندگان تجمعات در سالم و تحت کنترل نگهداشتن محیط و محتوای برنامه، عنصر مهم و قابل توجهی است. این ارزیابی عملکردها میتواند بخش عمدهای از توانایی و درایت گردانندگان تجمع را در هدایت بهینه و مطلوب مراسم خود مشخص سازد که قاعدتا انتظار آن است که در صدور مجوز برگزاری تجمعاتی از این نوع، سوابق و توانایی درخواستکنندگان (با عنایت به نتایج حاصل از بررسیهای پیشین) مورد لحاظ قرار گیرد.
تشکیل یگانهای ویژه انتظامی با مشخصات و تواناییهای خاص جهت مواجعه فعال و هشیار و مناسب با حرکتهای حاشیهای تجمعات، ایجاد محیطهای دیگر برای برپایی تجمعات اعتراض- انتقادی، کنترل محیط تجمیع جهت جلوگیری از ورود یا سوءاستفاده عناصر فرصتطلب و ضد انقلاب به درون تجمعات، نکات و راهکارهای دیگر است که رعایت هر کدام از آنها میتواند بخشی از بار تخریبی تجمعات قانونی را کاهش دهد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
