تاریخ در 9 بهمن (29 ژانویه)

دکتر نوشیروان کیهانی‌زاده
www.iranianshistorvonthisday.com
پیام‌ها و پرسش‌ها نگاهی به نامه سرگشاده یک انجمن مدیران روزنامه‌ها
مخاطبی (احتمالا از خارج از کشور، به دلیل اشارتی که در نوشته‌اش مشاهده می‌شود) نوشته است:
«... در صفحه پنجم شماره پنجشنبه روزنامه ... چاپ تهران در اینترنت، نامه سرگشاده انجمن مدیران روزنامه‌های غیردولتی را خواندم و از آن کاپی گرفتم زیرا که حقایق بسیاری درباره وضعیت جاری ژورنالیسم ایران را بیان کرده بود که لازم است به صورت سند باقی بماند.
اولا در این نامه اسامی یک روزنامه حزبی و یک روزنامه وابسته به یک دانشگاه در ردیف «روزنامه‌های غیردولتی» ذکر شده بود که طبق تعاریف، اینچنین روزنامه‌هایی در ردیف و طبقه روزنامه «حرفه‌یی» نیامده‌اند. ثانیا از یارانه دولت «برای ادامه حیات» نالیده بودند و خود را نگران کاهش و یا حذف این کمک مالی نشان داد بودند. طبق تعاریف، روزنامه حرفه‌یی باید یک موسسه انتفاعی باشد تا کیفیت مطالب آن بالا برود. باید و «صد در صد هم باید» چشم به فروش و آگهی داشته باشد و اگر محتوای آن خوب باشد، مردم با هر بها آن را می‌خرند، برای خواندنش هجوم می‌برند و بازار سیاه پیدا می‌کند.
روزنامه‌یی که از دولت،‌ حزب، هر بنیاد، افراد حقوقی و یا حقیقی هر گونه کمک مالی دریافت کند، نمی‌تواند خود را «حرفه‌یی، جامع و بی‌طرف» اعلام دارد. دریافت کمک و سوبسید، این خصلت‌ها را از یک روزنامه می‌گیرد. اگر یک دولت بخواهد که ژورنالیسم کشورش رشد کند، نباید کمک مالی، از کاغذ گرفته تا خبر رایگان خبرگزاری بدهد، زیرا که فعالیت یک خبرگزاری هم هزینه دارد. بازار فروش،‌ تداوم حیات یک روزنامه را باید رقم بزند. بسیاری از روزنامه‌هایی که در نظام سابق کمک مالی دریافت می‌داشتند پس از انقلاب تعطیل و اموالشان مصادره و برخی از مدیرانشان اعدام و یا فراری داده شدند. گمان نمی‌رود که یک پارلمان،‌ اگر در لایحه بودجه اشاره مستقیم کمک دولت به روزنامه‌ها شده باشد آن قلم را تصویب کند.
دادن کمک از اقلامی هم که عناوین عمومی دارند آسان نیست، مثلا کمک به ارتقای فرهنگ، در صورت اعلام جرم، قاضی می‌تواند تفسیر دیگری از آن بکند. روزنامه واقعی نه تنها از دولت کمک مالی نمی‌گیرد، بلکه از درآمد خود مالیات به دولت می‌دهد. گرفتن کمک و فروختن نسخه‌های روزنامه زیر قیمت تمام شده، دارای توجیه نخواهد بود. ثالثا، در نامه اشاره به توزیع آگهی‌های دولتی میان روزنامه‌ها شده بود. یکی از ایرادهای وارده به نظام سابق همین بود که آن دولت آگهی‌های خود را به روزنامه‌های چند هزار تیراژی می‌داد، حال آنکه فلسفه آگهی دادن، یعنی آگاهی شمار بیشماری از مردم از هدف دولت (مزایده، مناقصه، استخدام، ثبت شرکت، واگذاری زمین، احضار متهم، حصر وراثت و...) است.
اگر این آگهی‌ها به روزنامه‌های کم‌تیراژ داده شود که نقض عبارت قانونی «کثیرالانتشار» است. در دوران نظام سابق، مردمی که یک آگهی شامل آنها می‌شد ولی چون در روزنامه کم‌تیراژ منتشر شده بود و از جریان آگاه نشده و بی‌حق گردیده بودند نه تنها بر پرونده‌های دادگستری افزودند بلکه به صفوف ناراضیان پیوستند. رابعا در نامه اشاره به دادن ریال به جای ارز شده بود، که این اعتراف، دهها سال دیگر می‌تواند مدرک دادخواست ملت به دادگستری قرار گیرد که چرا دولت پول آنها را به روزنامه داده ولی فرضا برای کودکان دبستانی مداد و یا کفش نخریده بود. کسی که می‌خواهد موسسه‌یی به وجود آورد نباید روی پول دولت حساب کند باید کالا و خدمات خوب عرضه بدارد تا رونق بگیرد. کمک دولت نتیجه منفی خواهد داشت و به مرغوبیت کالا کمک نخواهد کرد.
اگر دادن ارز تا این حد آسان است، چرا مقدار آن را برای مسافرت افزایش نمی‌دهند تا مسافران دعاگو باشند؟! خامسا، در نامه اشاره به کمبود کاغذ ساخت ایران شده بود، مگر همه کشور در تولید کاغذ خودکفا هستند، شما روزنامه خوب بدهید مردم منصف و باهوش ما با هر قیمت آن را می‌خرند، به همان‌گونه که گوشت و تخم‌مرغ را خریداری می‌کنند و کرایه اتومبیلهای شخصی را می‌پردازند که به جای تاکسی کار می‌کنند...»
این مخاطب اضافه کرده است که سی و چند روزنامه و بیش از ده خبرگزاری برای تهران زیاد است و با قطع کمک مالی دولت، از این میان آنهایی به حیات خود ادامه خواند داد که خریدار و مشتری داشته باشند.
تاریخ جاری انعکاس آخرین تحولات ایران
شبکه‌های تلویزیونی آمریکا در اخبار بامدادی خود در روز شنبه اظهارات فرمانده سپاه پاسداران را مقدم بر قضیه اتمی ایران پخش کردند. «سی.بی.سی» ضمن پخش عکسی (عکس شماره 1 صفحه 16) از سردار صفوی گفت: ژنرال یحیی رحیم صفوی در مطلبی که از تلویزیون ملی ایران پخش شد اشغال‌کنندگان عراق و بویژه انگلستان را متهم کرد که پشت سر انفجار 21 ژانویه اهواز بوده‌اند. انگلستان در جنوب عراق و در همسایگی خوزستان که شهر اهواز حاکم‌نشین آن است هشت هزار و پانصد نظامی دارد.
سی.بی.اس افزود: سردار رحیم صفوی گفت: نیروهای خارجی مستقر در عراق و بویژه نیروهایی که در جنوب عراق هستند (انگلیسی‌ها) عوامل مخرب و مخالف ایران را بر ضد ما آموزش می‌دهند، راهنمایی می‌کنند و در اختیار آنان مواد لازم جه ساختن بمب می‌گذارند. ما قصد حمله و تعرض به کشورهای دیگر را نداریم ولی اگر مورد حمله نظامی قرار گیریم با سلاحهای موثر از خود دفاع خواهیم کرد.
«سی.بی.اس» سپس به تاریخچه سپاه پاسداران پرداخت و گفت که این سپاه جدا از ارتش ایران در سال 1979 ایجاد شده است و دارای نیروی زمینی، دریایی و هوایی جداگانه و مجهز به موشکهای شهاب است که شهاب 3 که با تکنولوژی سوخت جامد کار می‌کند قادر به زدن هدف‌هایی تا مسافت دو هزار کیلومتری است و اشاره ژنرال رحیم صفوی به «سلاحهای موثر»، همین موشکها بوده است.
در حالی که جک استراو، وزیر امور خارجه انگلستان گفته است که موضوع حمله نظامی به آزمایشگاههای هسته‌یی ایران روی میز نیست، دیروز سنای آمریکا به اتفاق آرا قطعنامه‌یی را تصویب کرد که در آن ضمن محکوم کردن فعالیت‌های اتمی ایران از ارسال قضیه به شورای امنیت جانبداری شده است. در این قطعنامه آمده است که ایران در تعلیق پژوهش‌های اتمی خود صداقت کامل نشان نداده است. در قطعنامه از چین و روسیه خواسته شده است که دست از حمایت ایران بردارند. هنگام بررسی طرح این قطعنامه، مک کین سناتور جمهوریخواه (از اسیران سابق در هانوی) گفت که باید تهدید نظامی ما نسبت به ایران ادامه داشته باشد، ولی حمل نظامی باید آخرین گزینه ما باشد. در این میان،‌ کاخ ریاست جمهوری آمریکا اعلام کرد که ایران به غرب و واسطه‌ها پاسخ قاطع نداده است. ایران با مهارت تمام ما را بازی می‌دهد و وقت گذرانی و امروز و فردا می‌کند. آنچه که برای ما روشن است این است که دولت ایران مصرا خواهان داشتن سلاح اتمی است.
شبکه‌های تلویزیونی آمریکا در اخبار بامدادی شنبه خود (بعد از ظهر به وقت تهران) ضمن اشاره به تذکر دولت هند که معامله اتمی هند و آمریکا مقوله‌یی است جدا و نمی‌توان از آن برای وادار کردن هند به تنظیم رای خود در نشست آژانس بین‌المللی نیروی اتم استفاده کرد گفتند که قرارداد همکاری اتمی آمریکا و هند ممکن است تا زمان دیدار جرج بوش از این کشور آماده نشود. این تذکر دولت هند واکنش این دولت به اظهارات «دیوید مالفورد» سفیر آمریکا در دهلی نو بود که گفته بود اگر نماینده هند در نشست آژانس رای به ارسال پرونده ایران به شورای امنیت ندهد آمریکا از انجام معامله اتمی غیرنظامی خود با آن دولت صرف نظر خواهد کرد. این شبکه‌ها افزودند که وزارت امور خارجه هند مالفورد را احضار و ضمن اعتراض، به او تاکید کرده است که هند بر پایه قضاوت خود رای خواهد داد نه فشار خارجی. هند کشوری است بزرگ و مستقل که به شخصیت و استقلال رای خود پایبند است. در پی این تذکر، سفیر آمریکا در دهلی‌نو از گفته قبلی خود اظهار تاسف کرده و آن را پس گرفته است.
دختر پینوشه درخواست پناهندگی را پس گرفت
(عکس شماره 2)
لوسیا پینوچت (پینوشه) دختر بزرگ ژنرال پینوشه دیکتاتور سابق شیلی، پس از دو روز ماندن در زندان آمریکا تقاضای پناهندگی سیاسی خود را پس گرفت و دولت آمریکا وی را به آرژانتین دیپورت کرد. لوسیا پس از اینکه از سوی قاضی مامور رسیدگی به سوءاستفاده‌های مالی خانواده پینوشه احضار شده بود از شیلی فرار کرد، وارد آرژانتین شد و از آنجا با یک گذرنامه جعلی به آمریکا پرواز کرد که در فرودگاه به تقاضای دولت شیلی بازداشت شد. وی اطمینان داشت که دولت آمریکا به دلیل سابقه دوستی با پدرش، او را مسترد نخواهد داشت از این دولت تقاضای پناهندگی کرد و قرار بود دوشنبه از زندان به دادگاه برود و دلایل خود را برای قبولاندن دادخواست بیان دارد که در دو روز گذشته چند وکیل قضایی به وی گفتند که چون به دستگاه قضایی شیلی نمی‌توان ایراد وارد کرد درخواست او رد خواهد شد و لذا او تقاضایش را پس گرفت. هنوز معلوم نیست که در چه زمانی دولت آرژانتین او را به شیلی مسترد خواهد داشت.
در شیلی برای پینوشه و اعضای خانواده و بستگانش پرونده‌های متعدد تشکیل شده است که یکی از آنها مربوط به پولهایی است که پینوشه به نام همسر، فرزندان و سایر بستگانش به حسابهای بانکی واریز کرده بود که 27 میلیون دلار از این پولها در بانک‌های خارجی است. لوسیا همچنین متهم است که مالیات 856 هزار دلاری سود پولی را که در حساب او بوده به دولت پرداخت نکرده است.
پینوشه در سال 1973 با کمک سازمان «سیا» بر ضد سالوادور آلنده رییس‌جمهور وقت شیلی کودتا کرد و سپس هزاران چپگرا را در شیلی کشت و...
120 ساله شدن اتومبیل بنز
(عکس شماره 2)
رسانه‌های مختلف 120 ساله شدن ثبت اختراع نخستین اتومبیل بنزینی (انفجاری) جهان توسط «کارل بنز» آلمانی در شهر کارلسروهه را عنوان 120 ساله شدن اتومبیل بنز داده‌اند. کارل بنز در 29 ژانویه سال 1886 اختراع خود را به ثبت داد. وی برای نخستین بار در جهان، جزییات ساختار اتومبیلی را به ثبت داده بود که دارای کاربراتور، کلاچ و شمع بود. کارل بعدا با گوتلیب دایملر شریک شد و کسب و کار و اتومبیل‌سازی خود را تحت نام «دایملر بنز» رونق بخشید.
امپراتوری زشت رفتار
(عکس شماره 4)
هوگو چاوز رهبر ونزوئلا دیروز در نطقی در یک اجتماع بزرگ، از آمریکا به نام «امپراتوری زشت رفتار و خطاکار» نام برد و تهدید کرد که اگر کارکنان سفارت این کشور یک بار دیگر با مقامات نظامی و‌نزوئلا تماس برقرار کنند و در صدد دریافت اطلاعات برآیند آنان را بدون توجه به مصونیت دیپلماتیک به زندان خواهد فرستاد.
معاون چاوز پریروز پرده از تماس ماموران سفارت آمریکا با برخی از افسران نیروی دریایی ونزوئلا برداشته و گفته بود که این ماموران درصدد به دست آوردن اطلاعات محرمانه نظامی بودند.
تاریخ در نهم بهمن ماه (29 ژانویه)
زمانی که تهران چهره دیپلماتیک تازه به خود گرفت
در چنین روزی در سال 1296 خورشیدی (ژانویه 1919 میلادی) با ورود نخستین نماینده دولت بلشویکی روسیه، تهران که دهها سال اسیر بازیهای انگلستان و روسیه بود و گاهی اوقات نمی‌دانست به ساز کدام یک بر قصد چهره دیپلماتیک تازه‌یی به خود گرفته بود، زیرا مسکو قبلا از همه دعاوی روسیه در قبال ایران و امتیازاتی که به دست آورده بود و حتی پولی را که قرض داده بود صرف‌نظر کرده بود.» براوین «نماینده دیپلاتیک دولت بلشویکی روسیه هشتم بهمن وارد تهران شده بود. ورود وی به دولت وقت ایران این جرات را داده بود که در همین ماه رسما از انگلستان بخواهد که به نوبه خود، همانند روسیه،‌ از دعاوی و امتیازاتش صرفنظر کند؛ موافقتنامه سال 1907 سن پترزبورگ (تقسیم ایران) را لغو و نیروی «اس‌پی‌آر» را که طبق نقشه ژنرال پرسی سایکس به وجود آمده و تابع انگلستان است منحل و یا به ایران تحویل دهد. پاره‌یی از نویسندگان فشار و تهدید مسلحانه چند افسر ایرانی را در همین ماه به تغییر فرمانده روس پادگان با غشاء که احتمال داده می‌شد متمایل به دولت تازه مسکو باشد به حساب انگلیسی‌ها و واکنش آنه به تحولات تهران نوشته‌اند. واکنش‌های انگلستان تا کودتای سال 1299 و تغییر دولت ادامه داشت. دیدار و مذاکرات دهم بهمن سال 1299 ژنرال آیرونساید که سالها بعد یک قهرمان ملی انگلستان شد با ژنرال رضا خان پهلوی فرمانده تیپ قزاق و متعاقب آن حرکت تیپ از قزوین به سمت تهران و انجام کودتا بزرگترین ورق همین بازی بود.
بازداشت دوباره پیروان خط دکتر مصدق
(عکس شماره 6)
دستگیری هواداران دکتر مصدق و پیروان خط او در پی یک رشته تظاهرات وسیع و خونین که از اولین روز بهمن 1340 آغاز شده بود تا دهم بهمن ادامه داشت و بیش از 200 تن از جمله وزیران و همکاران نزدیک رهبر پیشین ملت بازداشت شدند. مهندس داریوش فروهر، دکتر غلامحسین صدیقی، دکتر سنجابی، مهندس زیرک زاده، مهندس حسیبی،‌ دکتر آذر، دکتر شاپور بختیار، ‌دکتر امیر علایی، مسعود حجاری و مهندس خنجی در میان بازداشت شدگان بودند.
«پرودو» بانی سوسیالیسم لیبرتارین
(عکس شماره 5)
29 ژانویه سال 1844 با انتشار کتاب «تعریف مالکیت» به زبان فرانسه در پاریس، جهان دارای یک فرضیه‌پرداز سوسیالیست تازه شد که «مورخان» اندیشه‌های او را بی‌تاثیر در انقلابات سال 1848 اروپا ندانسته‌اند. وی، «پیر ژوزف پرودو» است که در سل 1809 به دنیا آمد و در سال 1865 از این دنیا رفت.» «پرودو» که یک روزنامه‌نگار و در عین حال از بانیان آنارشیسم اروپایی است عقیده دارد که زیان سیاسی انباشت ثروت در دست افراد عمدتا هنگامی آغاز می‌شود که از آن به صورت ابزار قدرت سوءاستفاده شود و ثروتمند بخواهد با این ابزار بر پایه منافع خود در سیاست مداخله کند و افراد مورد نظر را وارد حکومت سازد که اگر به نتیجه برسد بر تضاد طبقاتی در جامعه خواهد افزود و فشار بر کارگر و مصرف‌کننده افزون خواهد گشت و حالت خصومت نادار و دارا از صورت پنهان به آشکار تبدیل خواهد شد که در موارد بسیار به ایجاد انفجار در جامعه منجر خواهد گردید.
«پرودو» گوید که مردم نادار که اکثریت جامعه را تشکیل می‌دهند چشم دیدن ثروتمندان مخصوصا آنان را ثروتشان باد آورده است ندارند و با کوچکترین فرصتی بر ضد آنان اقدام می‌کنند و مشاهده خشونت در انقلابها عمدتا به همین سبب است.
«پرودو» برای پیشرفت جامعه خواستار «آزادی اندیشه و عملی ساختن آن و استفاده از استعداد» است. او گوید این، حق یک فرد است که در طول عمر خود استعدادش را به کار اندازد. محروم کردن فرد و یا افراد از سه عنصر آزادی اندیشه، آزادی عمل و آزادی به کارگیری استعداد باعث طغیان خواهد شد که او از این طغیان حمایت کرده است که تعبیر به آنارشیست بودن او شده است.
مورخان «پرودو» را بانی «سوسیالیسم لیبرتارین» می‌دانند، زیرا که معتقد است که در یک نظام سوسیالیستی هم، مردم باید آزادی اندیشه و عمل داشته باشند تا جامعه رشد کند و به این ترتیب با «انحصار اندیشه» و کنترل استعداد مخالفت کرده است. وی از هواداران محدود بودن اختیارات دولتها است که اصول دیگری از اصول آنارشیسم است.
کتاب‌های «فلسفه فقر»، «تئوری سیاسی»، «اهمیت عدالت اجتماعی»، «اقتصاد متضاد» و «انقلاب بخاطر تامین و بسط عدالت» سایر تالیفات پرودو هستند. مترجمان انگلیسی آثار پرودو عناوین کتابها را اندکی تغییر داده‌اند، از جمله عنوان کتاب انقلاب به خاطر تامین و بسط عدالت را «انقلاب مشروع» نوشته‌اند. نوشت‌های او زمینه جامعه‌شناسی و اقتصاد سیاسی هم دارند، پرودو از هواداران سندیکایی شدن صنوف و تشکیل اتحادیه‌های کارگری است.
چخوف و پوشکین
(عکس شماره 7)
امروز، 29 ژانویه، ‌زادروز آنتون پاولوویچ چخوف نویسنده توانای روسیه است که در سال 1860 به دنیا آمد. الکساندر پوشکین نویسنده بزرگ روس نیز در همین روز در سال 1837 در جریان یک دوئل کشته شد. درباره سبک نوشته و کارهای آنان بعدا در ستون دنیای ادبیات مطالبی خواهد آمد.
با کمک سفارت کانادا در تهران
در این روز در سال 1358 شش تن از اعضای سفارت سابق آمریکا در تهران که در جریان تصرف این سفارت فرار کرده و در سفارت کانادا پنهان شده بودند با گذرنامه دپلماتیک کانادا به عنوان اعضای سفارت این کشور با یک پرواز عادی از تهران خارج شدند. مهر ویزای ورودی آنان به تهران را «سیا» ساخته بود تا ایجاد تردیدت نکند.
زمین لرزه ژانویه 1995 ژاپن
(عکس شماره 8)
29 ژانویه 995، 12 روز پس از وقوع زمین لرزه در منطقه صنعتی کوبه در ژاپن هنوز از میزان تلفات رقم درستی به دست نیامد بود و ظرف این مدت چهارهزار جنازه از زیر قطعات سیمان و تیرآهن‌های آپارتمانها بیرون کشید شده بود که سختی عملیات نجات در دنیای صنعتی را ثابت می‌کند. این زلزله 20 ثانی طول کشیده بود و به همان گونه که از عکس برمی‌آید خیابان آسفالته و پل‌های آهنین را همانند مقوا در هم مچاله کرده است.