در انگلستان، مهاجرین مسلمان عمدتا هندیتبار هستند. همۀ مسلمانان ساکن پادشاهی متحد بریتانیا خود را مانند سلمانرشدی پاکستانی نمینامند، در جامعۀ بریتانیا، که از یک سو از مهاجرین نخبه استقبال میکند و از سوی دیگر نسبت به مهاجرین معمولی روی خوش نشان نمیدهد، مهاجرینی که هویت «جنوب آسیایی» دارند به جذب و ادغام مهاجرین در جامعۀ میزبان یاری میرسانند. در عوض، بنیادگرایی در این کشور در نتیجۀ استقبال محافل مالی لندن از سعودیها تقویت شده است.
مسلمانان چه در داخل و چه در خارج از انگلستان، بویژه پس از 11 سپتامبر،به طرز غیرقابل تحملی مرکز توجه عموم مردم قرار گرفتهاند. بر اساس یک نظرسنجی از طرف مؤسسه گاردین در میان مسلمانان این میل شدید به موفقیت در پذیرش فرهنگ انگلیسی بویژه با در نظر گرفتن آن در سال گذشته اهمیت پیدا میکند، بخصوص که محققین دریافتند که 67 درصد از مسلمانان جوان مورد تحقیق، اساساً اصالت انگلیسی داشتند.
41 درصد اظهار کردند که آنها باید تلاش بیشتری را برای همانندسازی خود با جامعه انگلستان از خود نشان دهند. همچنین بر اساس نظرسنجی مؤسسه ICM، جامعۀ مسلمانان انگلیس گرایش شدیدی برای ادغام در جامعۀ میزبان بریتانیا دارند. در این تحقیق مشخص شد که مسلمانان به شدت در معرض اذیت و آزار نژادی و دینی قرار دارند. میزان بیکاری در میان آنها بالاست و به لحاظ خدمات درمانی بهداشتی در سطح پایینی قرار دارند.
اقبال شکرانیه، دبیرکل شورای مسلمانان انگلیس از این نظرسنجی استقبال کرده و میگوید: «گرایش جامعه به سوی یکپارچگی رو به تزاید است. اما آنچه لازم است بدانیم این است که دقیقا منظور از یکپارچگی چیست؟ شبیهسازی به معنای فراموش کردن فرهنگ و سنت فردی و پذیرش فرهنگ بیگانه نیست، بلکه یکپارچگی مستلزم درک و فهم زبان انگلیسی، تحقیق در مدارس عمومی، تعامل با جامعه، و توسعۀ روابط بهتر با پیروان ادیان دیگر یا کسانی که هیچ دینی ندارند میباشد.
مسلمانان انگلیس همچنین حس همبستگی شدیدی با مسلمانان سراسر دنیا دارند به گونهای که کلیۀ پرسش شوندگان اعم از پیر و جوان ابراز داشتند که بحرانهای خارجی از قبیل مسایل خاورمیانه،کشمیر و افغانستان برای آنها مهمتر از مسایل داخلی است.
مسلمانان شهر لیستر
لیستر یکی از جوامع مسلمان انگلستان است که بیشتر از هر جای دیگر مسلمان دارد، و حدود 000/35 نفر از جمعیت 000/300 نفری آن پیرو دین اسلام هستند.
مدارس دخترانۀ اسلامی در جامعههای فیلدز دنیایی جدایی از مدارس معمولی انگلستان را دارد، حتی جدای از مدارس خصوصی، اسلام در آن جا، زمینۀ معنوی و روحی فراهم کرده و قرآن، نیز بعنوان کمکی برای آموزش مورد استفاده قرار میگیرد. در کنار نظریۀ بیگبنگ (انفجار نخستین) ایمان به نظریۀ خلق جهان نیز دیده میشود. آقاخان میگوید: ما نیازمند آن هستیم که برای آموزش آنها در مورد فرهنگ خودمان، از داخل فرهنگ غالب بیرون بیاییم و فرهنگ غالب نیز نباید همه چیز فرهنگ اسلامی را بد بداند، شما نیز میتوانید چیزهایی از ما یاد بگیرید.
فرهنگ امور خیریه
بیش از هزار مرکز خیریه اسلامی و بنیاد در انگلستان وجود دارند که درآمد کل آنها بالغ بر 42 میلیون پوند میشود، که تقریبا 21 پوند برای هر مسلمان در انگلیس میباشد. بخش اعظم این مبلغ در خارج برای کمک به جنگزدگان و قربانیان قحطی و بلاهای طبیعی هزینه میگردد. بنیاد تسکین اسلامی، که در سال 1984 تأسیس شد، بزرگترین مؤسسه خیریه انگلستان با درآمد جهانی و خالص 15 میلیون پوند است که 5 میلیون آن در خود بریتانیا جمعآوری میشود.
این بنیاد کمکهایی از ادارۀ توسعۀ بینالملل هم دریافت میدارد و در حال حاضر، تمرکز اصلی بنیاد مذکور کمکهای انسانی در افغانستان، فلسطین و چچن است. از یازدهم سپتامبر به بعد، توجهات خاصی به بنیادهای خیریه اصلی به عنوان مراکز تأمین اعتبار تروریستها معطوف شده است. با وجود 14 پروندۀ تحقیقاتی در این خصوص هیچگونه ارتباط مستقیمی با گروههای تروریستی کشف نشده است. جوامع اسلامی بریتانیا از زمان شکلگیری مبالغ زیادی اعتبار مالی از عربستان سعودی و سایر کشورهای اسلامی دریافت داشتهاند. برای نمونۀ اهدای مبالغ هنگفت کمک 20 میلیون پوندی اخیر عربستان سعودی به مراکز اسلامی آکسفورد برای احداث ساختمان جدید و کمک 3 میلیون پوندی شاه فهد برای ساخت مسجد و مراکز اسلامی ادینبوره مربوط میشود.
عدم اعتماد در مطبوعات و رسانهها
بیشتر از 8/1 میلیون مسلمان در انگلیس زندگی میکنند که کمی بیشتر از 3 درصد مردم آن کشور میباشد. مسلمانان دارای بیشترین تعداد افراد مذهبی و دیندار پس از مسیحیان در انگلیس میباشند. در حالیکه مسلمانان کمتر از میزان و اندازۀ خود در روزنامههای رسمی و استودیوهای تلویزیونی سهم دارند. در مطبوعات تصویر مسلمانان به صورت بهتان زدن و بدگویی به بدترین شکل ارائه میشود.
شکایت مربوط به رسانهها در مورد نحوۀ ارائه تصویر و دین اسلام و مسلمانان امری شایع و فاکتوری متحد در مورد حمایت تمامی فرقههای مختلف بریتانیا بوده است.
از هنگام شروع پیشرفت و گستردگی سیاستهای انحاصری BBC بیشتر مسلمانان دیگر از BBC استفاده نمیکنند رئیس بخش برنامههای تنوع فرهنگی BBC میگوید: واژههایی مثل تروریسم اسلامی خیلی کمتر از قبل بکار میرود. داشتن روزنامهنگاران مسلمان که تمایزات مهم را درک میکنند و روابط بین مذهب و جامعه را تشخیص میدهند نشان از پیشرفت دارد، اما چنین چیزی بصورت حقیقی دیده نشده است.
مسلمانان و رسانهها نسبت به یکدیگر اغلب رفتاری بر پایۀ کلیشههای نادرست بنا میکنند. بطوریکه به عنوان نمونه، کلمۀ مسلمان بیشتر در مباحث بینالمللی به کار میرود تا در مباحث محلی و انگلیسی؛ به عبارت سادهتر هر چه تعداد خبرهای بینالمللی افزایش یابد، تعداد کلمۀ مسلمان نیز متناسب با آن زیاد میشود. اما چیزی که مسلمانان رانگران میکند بطور خاص اینست که احساس غیرمسلمانان نسبت به اسلام بیشتر تحت تأثیر گزارشات جدید در مورد فلسطینیان و افغانستان شکل گرفته و اینک این موضوع تأثیر منفی در جامعۀ مسلمانان در انگلستان میگذارد.
اقبال شکرانیه دبیر کل شورای مسلمانان بریتانیا پیرامون چالشهای عمده فراروی مسلمانان بریتانیا میگوید: همهگیری و اپیدمی «اسلام هراسی» به شدت فرآیند ادغام و یکپارچگی مسلمانان با سنتها و آداب عمده ملی را دچار مشکل کرده است، مسلمانان بریتانیا نیازمند آن هستند که احساس کنند بعنوان شهروندانی یکسان با آنها برخورد میشود و حقوق و مصونیتهای مساوی همچون دیگران دارند. اگر فرض کنیم که اکثر مسلمانان بریتانیا، انگلیسیهای سیاهپوستی هستند که پیشینۀ اسلامی دارند در آنصورت مثل تمامی سپاهپوستان در بریتانیا چالش عمده آنها نژادپرستی است. تبعیض در استخدام، خدمات بهداشتی، مدارس و مهاجرت بسیار شایع است. این امر نهادینه شده و روز به روز وخیمتر میشود. نژادپرستی در دامن نابرابری رشد میکند. بیشترین تنوع جمعیتی مسلمانان در شهر لندن است. دویست و پنجاه هزار مسلمان از کشورهای پاکستان و بنگلادش هستند و صد و پنجاه هزار نفر از کشور ترکیه و جماعتهای دیگر از کشورهای عربستان، حوزۀ خلیجفارس، سومالی و نیجریه هستند. از 200/7 میلیون نفر جمعیت کل لندن یک میلیون نفر مسلمان هستند.
تعداد مساجد ثبت شده دارای مجوز 584 مسجد است و 000/760 مسلمان در شعائر مذهبی شرکت میکنند که مذهب اکثر آنها سنی است متوسط درآمد در میان مردان مسلمان 68 درصد درآمد افراد غیرمسلمان است. 25 درصد مردان پاکستانی شغل آزاد دارند که سفیدپوستان 11 درصد افرادشان چنین شغلی دارند. 54 درصد خانوارهای بنگلادشی و پاکستانی از حمایتهای درآمدی، بهرهمند هستند. در بخش دولتی 4 مدرسه مسلمانان فعال هستند. تنها دو نمایندۀ مجلس مسلمانان در انگلیس فعالیت میکنند که خالدمحمود (حزب کارگر از حوزۀ بیرمنگهامپریبار) و
محمود سرور (حزب کارگر از حوزۀ گلاسکوگوان) میباشند. چهار نمایندۀ مجلس اعیان از بین مسلمانان نیز عبارتند از: لرداحمد ـ بارونتاودین ـ لردپاتل و لردعلی، یک نماینده پارلمان اروپا از بین مسلمانان بوده و نام وی خانبای (حزب محافظهکار، منطقه شرقی) است. تعداد میلیونرهای مسلمان ( با توجه به داراییهای نقدی و سهام) 400/5 نفری باشد. 27 درصد خانوادههای پاکستانی و 45 درصد خانوادههای بنگلادشی دارای مسکن هستند.
کل جمعیت بریتانیا ـ 000/000/60
جمعیت مسلمان بریتانیا ـ 000/800/1
از میان گروههای قومی اصلی در بریتانیا، بیشترین گروه به ترتیب: پاکستانی، بنگلادشی، هندی، خاورمیانه و آفریقایی، جزایر کارئیب است.