یک سوال بزرگ

درافشانی
اظهارات تند و انتقاد اخیر «عبدالحلیم خدام» معاون سابق ریاست جمهوری سوریه علیه «بشار اسد» و دولت این کشور، ‌از ادامه رویارویی خدام با دولت و رئیس‌جمهوری سوریه حکایت می‌کند. در شرایطی که محافل سیاسی سخنان خدام علیه دولت سوریه و انتقادات تند و گزنده وی نسبت به رئیس‌جمهوری این کشور ا عجیب و از روی تردید ارزیابی می‌کنند، او این اظهارات را مشفقانه و از سر دلسوزی برای مردم سوریه و منافع ملی این کشور می‌داند. واکنش نسبت به اظهارات ضددولتی خدام از سوی حتی مخالفان دولت سوریه نشان می‌دهد، اغلب فعالان سیاسی مخالف سوری، نسبت به آن تردید دارند. از جمله، «میشل کیلو» از جمله مخالفان دولت سوریه با توصیف کردن خدام به عنوان نماد دیکتاتوری،‌ اظهارات وی را خطرناک اعلام کرده است.
از این رو، ‌با توجه به حضور طولانی مدت، ‌جدی و موثر خدام در عرصه سیاسی و تصمیم‌گیری‌های حکومت سوریه، اتخاذ مواضع ضدسوری وی و تبدیل شدن معاون سابق رئیس‌جمهوری سوریه به چهره مخالف دولت سوریه، در بدو امر می‌تواند یک تسویه حساب و یا انتقام‌گیری سیاسی از دولت این کشور محسوب شود. این در حالی است که با توجه به پختگی سیاسی و تجارب خدام، زبان‌گشایی وی را باید بیشتر از یک تسویه حساب ارزیابی کرد. لذا به سخن آمدن خدام در شرایطی که دولت سوریه و بشار اسد تحت شدیدترین حملات سیاسی و تبلیغاتی آمریکا و اسرائیل قرار دارند و حتی «کاندولیسا رایس» وزیر خارجه آمریکا بار دیگر خواستار ادامه و افزایش فشار علیه دمشق شده است، می‌تواند در ارتباط با یک رشته معادلات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای باشد. دولت سوریه و بشار اسد، در واقع،‌ پس از حمله نظامی آمریکا به عراق و سقوط رژیم بعثی صدام حسین هدف حملات سیاسی آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفتند و واشنگتن به بهانه‌های مختلف، دمشق را تحت فشار قرار داده است.
در همین حال، تحولات داخلی عراق پس از سقوط رژیم بعثی به گونه‌ای رقم خورده است که مجموعه دولتهای عربی به بهانه در حاشیه قرار گرفتن اعراب اهل سنت و انزوای حزب بعث، عربیت و هویت عربی این کشور را از دست رفته قلمداد می‌کنند. دغدغه این دولتها از آنجا افزایش یافته است که نتیجه انتخابات پارلمانی عراق نیز حاکی از موفقیت شیعیان و جایگاه برتر آنها در عرصه سیاسی این کشور است. از این رو، تحولات سوریه و قد علم کردن خدام که خود معمار سیاست خارجی سوریها به شمار می‌رفت، ‌در شرایط حاضر، از زاویه دیگری نیز قابل توجه به نظر می‌رسد.
به نظر می‌رسد واشنگتن در ادامه سیاستهای مداخله‌گرانه خود در خاورمیانه راهکار جدید را علیه سوریه به کار گرفته است. اعمال فشار و افزایش تدریجی فشارها علیه سوریه و تلاش برای ایجاد یک اجماع فرامنطقه‌ای علیه دمشق، سیاستی است که دولت آمریکا در دو سال اخیر آن را به کار گرفت است. با این حال، به نظر می‌رسد دولت آمریکا از فروپاشیدن حزب بعث سوریه به شدت نگران است. این به معنی آن است که مقامات آمریکایی در سناریوی جدید خود علیه سوریه در پی اضمحلال حزب بعث نیستند. بر این اساس وارد شدن خدام به عرصه منازعه سیاسی و افزایش جو ضدسوری در شرایط کنونی، معنای خاص خود را پیدا می‌کند. معاون سابق ریاست جمهوری سوریه اگرچه اغراض شخصی را از به حرف آمدن خود انکار می‌کند، اما به صحنه آمدن وی نمی‌تواند بدون برنامه و بدون قرار گرفتن در یک سلسله زد و بندهای مخفی صورت گرفته باشد و این یک علامت سوال بزرگ در برابر معاون سابق ریاست جمهوری سوریه است.