«جدال برای هویتیابی»
اشاره:
اگر ایران در سیاستهای که هستهای خودش به الگوهایی که روسیه ارائه میدهد یا سیاستهایی چین پیگیری میکند دلخوشی بیش از حدی داشته باشد در نهایت وضعیت لبه پرتگاه را در شرایط امنیتی خودش احساس خواهد کرد. ابراهیم متقی؛ استاد روابط بینالملل دانشگاه تهران و متخصص در امور استراتژیک میافزاید: دستیابی به انرژی هستهای بیش از این که برای ما یک مطلوبیت امنیتی باشد یک مطلوبیت هویتی تلقی میشود. دکتر متقی در این گفتوگو ضمن بررسی نشستهای شورای امنیت در رابطه با پرونده هستهای ایران از ماه مارس تا ژوئن 2006 به مسائل جاری پرداخته و میگوید: من فضای فعلی برای پرونده هستهای ایران را جدال برای هویتیابی میدانم.
* آقای دکتر! به نظر شما در اولین نشست شورای امنیت که به احتمال در روزهای سهشنبه یا چهارشنبه برگزار میشود پرونده هستهای وارد چه مرحلهای خواهد شد؟
** به نظر میرسد روند کنونی مذاکرات در شورای امنیت درباره ایران طولانی خواهد بود. اگر چه پرونده ایران یکماه و نیم قبل به شورای امنیت گزارش شد اما تا به حال هیچگونه اقدام یا مواضع خاصی در ارتباط با پرونده ایران اتخاذ نشده است سیاستهای آمریکا و همچنین کشورهای اروپایی هیچگونه نشانهای از جدال و رویارویی یا برخورد زودهنگام با ایران نشان نمیدهد. کشورهایی همانند چین و روسیه هم سیاست طولانی داشت. بنابراین حداقل تا مدت دو هفته مذاکرات شورای امنیت در ارتباط با موضوع هستهای ایران خواهد بود و طبعا دیدگاههای متفاوتی در این ارتباط از سوی کشورهایی همانند روسیه و چین مطرح میشَود که فشارهای آمریکا را تا حدی تعدیل خواهد کرد. اما واقعیت به اینگونه هست که با فرآیند موجود از اجلاسیه ژوئن شورای حکام و همچنین بعد از ضربالاجلی که آمریکاییها و همچنین شورای امنیت به ایران در رابطه با متوقفسازی فعالیتهای هستهای ایران خواهند داد، این روند شدت پیدا میکند. بنابراین در جلسه آینده شورای امنیت که 14 مارس برگزار میشود سیاستهای محدود کننده علیه ایران را به صورت جدی به کار نخواهند گرفت و صرفا جلوههایی از محدودسازی هشدار و فشارهای سیاسی مورد نظر خواهد بود.
* ولی قبل از آخرین اجلاس شورای حکام آمریکا تهدید کرد که اگر پرونده هستهای ایران به شورای امنیت ارجاع داده نشود آمریکا به هر نوع اقدامی علیه ایران میتواند دست زند تحلیل شما از این تهدیدها چیست؟
** نگاه آمریکاییها در ارتباط با ایران جدال زودهنگام نیست. در حالی که مواضع اعلامی آمریکاییها مبتنی بر جلوههایی از رویارویی و تعارض است و نباید از نظر دور داشت که آمریکاییها طی ماههای گذشته مذاکرات پنهانی را با ایران داشتهاند. مذاکرات پنهانی ایران و آمریکا را علی لاریجانی در گفتوگوی مستقیمی که با شبکه تلویزیونی العربیه داشت مطرح کرد. بنابراین در عرصه دیپلماسی جهانی هیچگاه سیاستهای اعلامی مبنای جدال یا همکاری تلقی نمیشود. بلکه سیاستهای اعلامی بخشی از تاکتیک کشورها برای متقاعدسازی واحدهای سیاسی در جهت اهداف کلی آنها محسوب میشود.
* در مصاحبههای قبل شما فرمودید که پرونده هستهای ایران بر لبه پرتگاه و سپس در مرحله چانهزنی قبل از لبه پرتگاه قرار دارد. در حال حاضر که پرونده هستهای ایران به شورای امنیت ارجاع داده شده در کدامین مرحله قرار گرفته است؟
** بحثی که من داشتم این بود که پرونده هستهای ایران بهگونهای در حال پیش رفتن است که در نهایت ما را به تصمیمگیری لبه پرتگاه میرساندی. یعنی تئوری که توماس شرینگ در رابطه با چانهزنی در لبه پرتگاه مطرح میکند. اما در شرایط فعلی مادر فضای لبه پرتگاه قرار نداریم. یعنی هنوز وضعیت ما وضعیت ما قبل از لبه پرتگاه است. به طور کلی اگر ایران در سیاستهای هستهای خودش به الگوهای مبتنی یعنی الگوهایی که روسیه ارائه میدهد یا سیاستهایی که چین پیگیری میکند دلخوشی بیش از حدی داشته باشد در نهایت وضعیت لبه پرتگاه را در شرایط امنیتی خودش احساس خواهد کرد. اما در وضعیت فعلی ما به هیچوجه در شرایط لبه پرتگاه قرار نداریم بلکه هنوز در وضعیت ماقبل لبه پرتگاه هستیم.
* شما نام وضعیت فعلی را چه میگذارید؟ من نام این وضعیت را شاید به قول معروف جدال برای هویتیابی بگذاریم. چرا؟
** چون هیچگونه منطق استراتژیک در روابط فعلی حاکم نیست. بیش از آن که منطق استراتژیک حاکم باشد منطق هویتی حاکم است. یعنی تلاش برای دستیابی به انرژی هستهای بیش از این که برای ما یک مطلوبیت امنیتی باشد یک مطلوبیت هویتی تلقی میشود. به هر ترتیب دستیابی به انرژی هستهای هیچتاثیری در وضعیت منطقهای و بینالمللی ما نمیگذارد. فقط و فقط این کار امکان را برای ما ایجاد میکند که بتوانیم جایگاه خودمان را در بین کشورهای منطقه به عنوان یک بازیگری که از موقعیت تکنیکی بیشتر و بالاتری برخوردار است تثبیت کنیم. بنابراین من فضای فعلی را جدال برای هویتیابی میدانم.
* طبق اظهارات اخیر؛ شما کمیتههای اجرایی شورای امنیت زودتر از ژوئن 2006 فعال نمیشوند. آیا این مرحله همچنان ادامه مییابد یا تغییر وضعیتی در اینجا ایجاد شده است؟
** اولی گام فرآیندی است که از ماه مارس شروع میشود و تا ماه ژوئن ادامه پیدا میکند. دومین قطعنامه شورای امنیت که قطعنامه جدیتری علیه ما خواهد بود مربوط به اجلاسیه ماه ژوئن خواهد بود. بنابراین گاماول کاملا کم شدت است. ولی در گام دوم سطح محدودیتها و شدت تعارضات بیشتر خواهد بود.
* در آن مرحله چه اتفاقی میافتد؟
** در آن مرحله طبیعی است که سیاستهای شورای امنیت مبتنی بر اجبار خواهد بود اجبار هم فضایی را به وجود میآورد که یا ما باید به تفاهم دست پیدا کنیم یا باید مقاومت تولم با مخاطراتش را بپذیریم یا این که در یک فضای مصالحه معطوف به عقبنشینی قرار بگیریم.
* و شما همچنان اعتقاد دارید که تحریمها علیه ما انجام نمیگیرد؟ یا آغاز آن است؟
** حداقل زودتر از ژوئن 2006 موضوعی به نام تحریم نخواهیم داشت.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
