* نظر شما در مورد انتخاب حماس چیست؟ شما بهعنوان نخستوزیری که عضو یک حزب اسلامی است، چه نقشی را میتوانید در مناسبات جدید میان حماس و اسرائیل ایفا کنید؟
** حماس در انتخابات پیروز شده است. ما باید به تصمیم مردم فلسطین احترام بگذاریم، چه آن را بپسندیم یا نه. اگر هر کدام از ما در خارج واکنشی براساس پیشداوری انجام دهیم، این امر به دموکراسی لطمه وارد میآورد.
هم حماس و هم اسرائیل باید عادات گذشته خود را ترک کنند تا دموکراسی مسیر خود را طی کند. برای اسرائیلیها و حماس پذیرش این امر اهمیت دارد که یک دولت فلسطینی و یک دولت اسرائیلی باید کنار یکدیگر وجود داشته باشند. حماس باید درک کند که عدم بهرسمیت شناختن اسرائیل به نفع روابط آینده بینالمللی آن نخواهد بود. به همین ترتیب برای اسرائیل نیز اشتباه است که نتایج انتخابات فلسطین را رسمیت نبخشد.
به دلیل مناسبات خوب ترکیه با اسرائیل و فلسطین در گذشته، ما میتوانیم نقش یک میانجی را برای این بازیگران جدید ایفا کنیم. من در مورد این نقش، با پرویز مشرف رئیسجمهوری پاکستان صحبت کردهام و تصور میکنم سازمان کنفرانس اسلامی میتواند نقش مهمی را در اینجا برعهده گیرد. من معتقدم درخواست حماس برای همکاری فتح با آنان بسیار اهمیت دارد. دعوت از فتح برای همکاری، بهعنوان نشانه پراگماتیسم از اهمیت بسیاری برخوردار است، با این فرض که حماس با توجه به پیروزیای که بهدست آورده، احتیاج به این کار ندارد. من بر این امر تأکید میکنم زیرا گذشته از همهچیز، دموکراسی یک نظام مداراگراست.
* آیا شما و سازمان کنفرانس اسلامی از حماس خواهید خواست که خشونت را کنار بگذارد؟
** وقتی میگویم که حماس باید از اعمال گذشته خود دست بکشد، به این معنی است که آنها اکنون حکومت یک کشور را برعهده دارند و روشن است که در یک کشور چه کسی اسلحه دارد و چه کسی ندارد. تنها نیروهای امنیتی باید مسلح باشند. همه ما که با حماس گفتوگو میکنیم باید بر این نکته تأکید کنیم. معتقدم که حماس در مسیر خود، بهسوی میانهروی تمایل پیدا میکند. افراطگرایی به نفع هیچکس نیست.
امتناع از گفتوگو با حماس اشتباه است. حزب حماس با دولت حماس تفاوت دارد. یک انتخاباتی رخ داده است و این، حماس را و چگونگی رفتار جهان را با حماس تغییر خواهد داد. به نظر من حماس کنونی با حماس در گذشته متفاوت است زیرا مسئولیتهای آنان اکنون تفاوت پیدا کرده است. همه ما باید فرصت بدهیم و ببینیم حماس چه میکند. بگذارید کمی صبور باشیم.
* آیا شما از اروپاییان و آمریکاییان در منزوی ساختن ایران بهدلیل برنامه هستهای این کشور حمایت میکنید؟
** سلاحهای کشتارجمعی تهدیدی برای صلح جهانی است و از آنجا که ما از صلح جهانی حمایت میکنیم، بنابراین طرف دیگر کشورهایی که به صلح جهانی اعتقاد دارند، هستیم. از سوی دیگر این امر را درست نمیدانیم که علیه کشوری که هدف بهرهگیری صلحآمیز از انرژی هستهای را دارد، باشیم. ما معتقدیم که مخالفتی نمیتواند وجود داشته باشد به شرط آنکه ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی صریح باشد.