تدوین طرح ساماندهی تعطیلات رسمی کشور

طرح قانونی پیشنهادی مرکز پژوهش‌ها برای ساماندهی تعطیلات رسمی کشور آماده تقدیم به مجلس شد.
به گزارش واحد اطلاع‌رسانی مرکز پژوهش‌های مجلس، دفتر مطالعات اقتصادی این مرکز در پاسخ به درخواست یکی از نمایندگان عضو کمیسیون فرهنگی مجلس، یا تهیه گزارشی ضمن برسی تعطیلات رسمی در ایران و تعدادی دیگر از کشورهای جهان، طرح قانونی پیشنهادی خود را برای ساماندهی تعطیلات رسمی کشور تدوین کرد. براساس این طرح تعداد تعطیلات رسمی کشور از 25 روز کنونی به 16 روز کاملاً ‌تعطیل و 4 روز نیمه تعطیل تبدیل می‌شود.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی برای تهیه این طرح قانونی از تجربیات و قوانین سایر کشورها در زمینه تعطیلات رسمی با لحاظ نمودن شرایط فرهنگی و اجتماعی خاص کشور استفاده کرده است. براساس ماده 2 طرح پیشنهادی مرکز پژوهش‌ها، تعطیلات رسمی کشور علاوه بر روزهای جمعه، شامل مناسبتهای زیر خواهد بود:
4 روز نخست فروردین ماه (عید نوروزی) 14- خرداد ماه سالروز ارتحال حضرت امام خمینی(ره) 22 بهمن ماه (سالروز پیروزی انقلاب اسلامی) 9- محرم (تاسوعای حسینی) 10- محرم (عاشورای حسینی) 20- صفر (اربعین حسینی) 28- صفر (وفات حضرت رسول‌ اکرم(ص) و شهادت حضرت امام حسن(ع) 17- ربیع‌الاول میلاد حضرت رسول اکرم(ص) و میلاد امام جعفر صادق(ع) 3- جمادی‌الثانی (شهادت حضرت زهرا(س) 13- رجب ولادت حضرت علی(ع) 27- رجب مبعث پیامبر گرامی اسلام(ص) 15- شعبان ولادت حضرت ولی‌عصر(عج) 21- رمضان شهادت حضرت علی‌(ع) 1- شوال (عید سعید فطر) 25- شوال شهادت امام جعفر صادق(ع) 10- ذیحجه (عید سعید قربان) 18- ذیحجه (عید سعید غدیرخم)
براساس تبصره ذیل این ماده چهار روز از تعطیلات رسمی موضوع این ماده، نیمه تعطیل می‌باشند و هیئت وزیران موظف است روزهای نیمه تعطیل را تعیین و در تقویم تعطیلات رسمی سالانه کشور، موضوع ماده 1 این قانون لحاظ نماید.
بر مبنای تبصره (2) ماده 2 ساعات کار کارمندان و کارگران در روزهای نیمه تعطیل معادل یک دوم روزهای کاری می‌باشد. مراکز آموزش رسمی اعم از مدارس، دانشگاهها و دانشسراها نیز در روزهای نیمه تعطیل تا ساعت 12 دایر می‌باشند.
تبصره (3) این ماده نیز خاطر نشان می‌کند که آخرین روز ماه صفر، روز شهادت حضرت امام رضا(ع) در استان خراسان رضوی تعطیل رسمی می‌باشد.
طبق ماده 3 این طرح پیشنهادی، تعطیلات نوروزی مراکز آموزشی رسمی اعم از مدارس، دانشگاهها و دانشسراها مطابق بند «الف» ماده 2 این قانون می‌باشد.
در ماده 4 گفته شده که کارگران و کارمندانی که به هر عنوان و به درخواست کارفرما در روزهای تعطیل رسمی کار می‌کنند، در مقابل عدم استفاده از تعطیل رسمی، با توافق کارفرما، از یک روز تعطیل جایگزین استفاده خواهند کرد.
در تبصره ذیل ماده 4 آمده است: روز تعطیلی جایگزین موضوع این ماده، بدون توجه به مدت زمانی که کارگر یا کارمند در روز تعطیل رسمی کار کرده است، شامل یک روز کامل کاری است.
ماده 5 این طرح متذکر شده است که چنانچه روزهای تعطیل رسمی موضوع ماده 2 این قانون پس از انتقال از وسط هفته به آخر هفته بر یکدیگر منطبق شوند، اولین روز غیرتعطیل پس از آن تعطیل رسمی خواهد بود.
ماده 6 نیز یادآور شده که چنانچه روزهای تعطیل رسمی موضوع ماده 2 این قانون در ایام مرخصی استحقاقی کارگران و کارمندان واقع شود، روزهای مزبور از مرخصی استحقاقی آنان کسر نخواهد شد.
در ماده 7 طرح پیشنهادی آمده است: کارفرمایان کارگاهها، موسسات تولیدی، صنعتی، خدماتی و کشاورزی دولتی و غیردولتی مجازند؛ در صورت ضرورت و یا توافق کارگران و کارمندان اقدام به جا به جایی روزهای تعطیل رسمی ‌کنند؛ مشروط بر آن که مجموع تعطیلات رسمی سالانه کارگران و کارمندان ثابت بماند و در آیین‌نامه اجرایی این ماده به پیشنهاد وزارت کار و امور اجتماعی به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
ماده 8 این طرح به هیات وزیران اجازه داده است، به منظور حذف رکورد کاری در روزهای بین دو تعطیلی، تعطیلی رسمی را که در وسط هفته قرار می‌گیرند، به اول هفته منتقل کند. همچنین طبق ماده 9 هیات وزیران با کسب نظر موافق روسای قوه مقننه و قوه قضائیه می‌تواند به مناسبت بروز بعضی حوادث و وقایع بسیار مهم در بعضی نقاط یا سراسر کشور تعطیل رسمی اعلام کند.
وضعیت تعطیلات رسمی در ایران
تعطیلات از نقطه نظر منشا پیدایش به سه گروه اصلی قابل تقسیم می‌باشند: گروه اول تعطیلات ملی هستند که عموما منشا تاریخی - فرهنگی داشته و بدین لحاظ این گروه از تعطیلات در کشورهایی که قدمت تاریخی بیشتری دارند بیشتر مشاهده می‌شوند. تعداد تعطیلات ملی در کشورهای همچون چین، ژاپن، ایتالیا و ایران بیشتر از سایر کشورها است.
گروه دوم تعطیلات مذهبی می‌باشند که ریشه در اعتقادات دینی ملت‌ها دارند. این‌گونه تعطیلات نیز در کشورهایی که تمایلات مذهبی قوی‌تری دارند؛ بیشتر مشاهده می‌شود. کشوهایی همچون سوئد، نروژ، دانمارک، پرو و ایران در گروه کشورهای قرار دارند که بیشترین تعطیلات مذهبی را به خود اختصاص داده‌اند.
گروه دیگر تعطیلات حکومتی می‌باشند که ارتباط نزدیکی با رژیم‌های حکومتی کشورها دارند. بررسی‌ها نشان می‌دهد کشورهایی که انقلابات متعددی در آنها رخ داده است یا به تازگی حکومت و رژیم سیاسی جدید در آنها مستقر شده است؛ تعطیلات حکومتی بیشتری دارند. کشورهایی همچون پروتوریکو، کنگو، کوبا، شیلی و کلمبیا جزو کشورهایی هستند که بیشترین تعطیلات حکومتی را دارند. در کشور ما نیز به دلیل استقرار حکومت جمهوری اسلامی از سال 1357 تعداد تعطیلات حکومتی افزایش داشته است.
گروه دیگر، تعطیلات جهانی هستند که البته از نظر تعداد، اهمیت سه گروه قبلی را ندارند. روز جهانی کارگر جزء این گروه می‌باشد که در این گزارش با توجه به اهمیت کم آنها به خصوص در ایران کمتر به آنها پرداخته شده است.
ایران کشوری است با قدمت تاریخی زیاد و تمدن کهن، همچنین باورها و گرایش‌های مذهبی در ایران نسبت به سایر کشورها و حتی کشورهای اسلامی دیگر بسیار بیشتر است. از سوی دیگر از استقرار حکومت جدید در ایران زمان زیادی از لحاظ تاریخی نمی‌گذرد. بنابراین طبیعی است که تعطیلات رسمی در ایران (از هر سه گروه تعطیلات) نسبت به سایر کشورها بیشتر می‌باشد. بررسی‌ها نیز این فرضیه را تائید می‌کنند. ایران با داشتن حدود 35 روز تعطیلات سالانه به مناسبت‌های مختلف جزو کشورهایی است که بالاترین تعطیلات را دارد. در تحقیقی که توسط مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی انجام شده است.؛ تعداد تعطیلاتی ملی در ایران پنج روز محاسبه شده است که کمی نسبت به متوسط جهانی آن که 17/5 روز است کمتر می‌باشد. در مقابل تعطیلات مذهبی ایران 15 روز می‌باشد؛ در حالی که متوسط تعطیلات مذهبی در کشورهای دیگر معادل 26/3 روز است. تعطیلات حکومتی در ایران نیز 5 روز می‌باشد؛ در صورتی که متوسط جهانی این گروه از تعطیلات 69/3 روز است. این گزارش خاطر نشان می‌کند که در مجموع تعطیلات مذهبی بیشترین حجم و بیشترین تغییرات را در بین سایر تعطیلات در ایران دارد. بنابراین طبیعی است که هرگونه تغییر عمده و اساسی در وضعیت تعطیلات رسمی در جهت ساماندهی آنها باید به طور عمده معطوف به این بخش از تعطیلات باشد هر چند در خصوص تعطیلات ملی و حکومتی نیز لازم است بازنگری اساسی صورت گیرد.
بر مبنای این گزارش در 75 سال گذشته همواره تعطیلات مذهبی بیشترین سهم را در مجموع تعطیلات رسمی ایران داشته و معمولا این سهم بین 50 تا 60 درصد کل تعطیلات بوده است. تعطیلات ملی نیز با تغییرات بسیار محدودی (بین 4 تا 6 روز) حدود 20 درصد تعطیلات رسمی را به خود اختصاص داده‌اند و در نهایت تعطیلات حکومتی که از نظر تعداد تقریبا معادل تعطیلات ملی می‌باشند نیز حدود 20 درصد مابقی تعطیلات رسمی را بخود اختصاص داده‌اند. تنها حالت استثنا در خصوص تعطیلات حکومتی مربوط به سال 1358 است که معادل صفر می‌باشد و علت آن تغییر رژیم حکومتی در ایران می‌باشد که باعث حذف تعطیلات حکومتی رژیم سابق شد و هنوز تعطیلات نظام جدید حکومتی نیز شکل نگرفته بود.