ریشه‌های بحران سیاسی در فیلیپین

قاسم غفوری
حضور خانم «گلوریا آرویو» در پست ریاست جمهوری در سال 2004 را باید سرآغازی بر تشدید بحرانهای داخلی و خارجی فیلیپین دانست که این کشور را در مسیر درگیریهای داخلی و تضعیف و انزوای بین‌المللی قرار داد. در طی این مدت، مانیل همواره شاهد درگیری میان مخالفان با دولت و افزایش بی‌ثباتی در دستگاه‌های اداری و اجرایی بوده است. در آخرین مخالفت‌ها با دولت، منابع خبری از خنثی‌سازی کودتای نظامیان و اعلام حالت فوق‌العاده در سراسر کشور خبر داده‌اند. (چندی پیش نیز چندین مورد بمب‌گذاری در داخل و خارج کاخ ریاست جمهوری، گزارش گردیده بود.) با گذری اجمالی بر عملکرد دولت و تحولات فیلیپین طی یک سال اخیر، مهمترین دلایل و عوامل تاثیرگذار بر رخدادها و ناآرامی‌های کنونی که آینده سیاسی «آرویو»‌را در ابهام قرار داده است از چند منظر قابل تامل و بررسی است:
1- ریشه بسیاری از مشکلات دولت «آرویو» را باید از زمان انتخابات ریاست جمهوری و نحوه انتخاب وی جستجو کرد. بسیاری از گروه‌ها و احزاب بر این عقیده‌اند که وی با تقلب در انتخابات پیروز شده، لذا باید شرایط برای استعفاء وی فراهم و انتخابات زود هنگام برگزار گردد. برخی اسناد و گزارشات منتشره حکایت از اعمال نفوذ «آرویو» بر مراکز انتخاباتی و تغییر در میزان آراء ‌دارد. در این راستا «آرویو» ‌با اصرار مخالفان، چندین بار در دادگاه حضور یافته و در مواردی بهره‌گیری از امکانات دولتی و اختیارات قانونی برای جلب آراء و حتی تغییراتی در اعلام نتایج را پذیرفته است.
2- یکی از چالش‌های اصلی دولت آرویو در عرصه داخلی، فساد شدید در دستگاه‌های اداری- اجرایی و مشکلات اقتصادی و اجتماعی حاکم بر جامعه می‌باشد. هر چند که «آرویو» با طراحی و اعلام برنامه اصلاحات به مجلس که حاوی برنامه‌هایی بلندمدت برای مبارزه با فساد و انجام هر چه سریعتر اصلاحات بود، تلاش نمود تا با چهره‌ای اصلاح‌طلب از حجم مخالفان کاسته و به نوعی دولت را حفظ نماید. اما همچنان وی با دو چالش عمده مواجه است اولاً فساد حاکم بر دستگاه‌های اداری و اجرایی که بخش اعظمی از آن مربوط به هیات دولت و خانواده آرویو، می‌گردد. چنانکه یکی از اتهامات وارده به وی، عملکردهای اقتصادی همسر و فرزند او که براساس گزارشات منتشره به سوءاستفاده از موقعیت شغلی و خارج ساختن مقادیر زیادی از دارای‌های ملی به خارج از کشور مربوط می‌گردد، می‌باشد ثانیاً برخلاف قانون اصلاحات «آرویو» همچنان رشد اقتصادی فیلیپین روند معکوس را طی ‌می‌کند در حالی که اعمال تبعیض میان قشرهای مختلف مردم بر این نابسامانی‌ها دامن می‌زند. بسیاری از ناظران سیاسی برنامه اصلاحات «آرویو» را صرفا ترفندی برای توجیه سیاست‌های کنونی دولت و راه کاری برای کاهش مخالفت‌های مردمی ارزیابی و بر ناتوانی دولت بر انجام این امور تاکیدکرده‌اند.
3- دولت «آرویو»‌ در حالی که با مشکلات داخلی مواجه است که حضور نیروهای آمریکای در فیلیپین و جنایات آنها، خشم و انزجار بیشتر مردم از دولتمردان را به همراه داشته است.
مانیل در حالی به همکاری خود با آمریکا ادامه می‌دهد که اولا برخلاف ادعای دولت، مردم حضور این نیروها را عامل بی ثباتی و ناامنی در کشور می‌دانند، ثانیا امروز در سراسر جهان نهضت‌های بیداری و ضداستعماری ایجاد گردید که هدف و خط مشی آنها، پایان دادن به حضور و اعمال نفوذ آمریکا و غرب در امور داخلی کشورشان است. پس از ظهور احزاب و دولت‌های چپ‌گرا در آمریکای لاتین، امروز در شرق آسیا که چندین دهه است، زیر چتر، حمایتی نظامیان آمریکایی قرار ارند، نیز شاهد ایجاد موجی از آمریکا ستیزی و تلاش‌های مردمی برای پایان دادن به حضور نظامیان خارجی در کشورشان می‌باشیم. در این راستا مردم فیلیپین نیز تلاش گسترده‌ای را برای تحقق این مهم آغاز کرده‌اند. (مانیل چند پیش در حالی به آمریکا مانور مشترک نظامی برگزار کرد که مساله هتک حرمت زنان و دختران فیلیپینی توسط نظامیان آمریکا، اعتراضات شدید مردم علیه همکاری دولت با واشنگتن را به همراه داشت).
براساس آنچه ذکر شد، ریشه ناآرامی‌های کنونی در فیلیپین را باید ناشی از ابهامات باقی‌مانده از نحوه پیروزی «آرویو» در انتخابات و ناتوانی وی در اجرای طرح اصلاحات دانست که همکاری با آمریکا نیز بر این امر دامن می‌زند. البته باید به این نکته توجه داشت که در شرایط کنونی که دولت با مشکلات داخلی و خارجی بسیاری مواجه است، اعلام حالت فوق‌العاده برای جلوگیری از کودتا علیه دولت می‌تواند اولا، شرایط را برای سرکوب و بازداشت هر چه بیشتر مخالفان فراهم آورد. چنانکه تاکنون چندین مقام ارشد دولتی و لشگری و سران احزاب بازداشت گردیده‌اند. ثانیا با توجه به اینکه بخشی از این اعتراضات مربوط به عملکرد دولت در برابر آمریکا می‌گردد، «آرویو» با تاکید بر تاثیرات این بحران‌ها بر اهداف و مواضع آمریکا در منطقه، می‌توان بر حمایتهای بیشتر آمریکا برای حفظ بقا و دولت امیدوارتر باشد، هرچند که وی آگاه است که این امر باز هم می‌تواند دولت را در برابر ملت قرار دهد. در نهایت باید گفت که امروز دولت حاکم بر فیلیپین با بحران مشروعیتی مواجه است که ایجاد دگرگونی بنیادین در ساختار دولت و برکناری و یا استعفاء وی را پیش از پیش نزدیک می‌سازد.