قضاوت سخت!

گاه اتفاقاتی در کشور ما می‌افتد که نه سکوت در برابر آنها جایز است و نه اظهارنظر پیرامون آنها آسان! آنچه در نشریه تمدن هرمزگان اتفاق افتاد و متعاقب آن، محاکمه مدیر مسوول نشریه مزبور، از همین دست وقایع است.
تردیدی نیست که با هر نگاهی به مطلب چاپ شده در آن نشریه بنگریم، نمی‌توان آن را قابل چاپ در یک نشریه وزین- حتی نشریاتی که مدیران آن دلبستگی به نظام ندارند- دانست. این نکته‌ای است که مدیر مسئول و دست‌اندرکاران چاپ مطلب مورد نظر، در طی یکی دو ماه گذشته بارها بر آن پای فشرده‌اند. اما این یک سوی ماجرا است. در سوی دیگر ماجرا هنوز این سوال در ذهن بسیاری از افراد باقی مانده است که چه کسانی و با چه هدفی، خواسته یا ناخواسته باعث ترویج یک مطلب غیرقابل دفاع و در واقع «مرتکب اشاعه منکر» ‌شدند. در حالی که سیاسیون و مدیران استان و نیز بسیاری از مقامات رسمی کشور در پایتخت، مدیر مسئول نشریه رامی‌شناسند و دلبستگی‌های او را می‌دادنند.
انکار نمی‌کنیم که علی دیرباز، بر اساس قانون و حتی مطابق علاقمندی‌های سیاسی و اقتصادی خود، نمی‌تواند خود را کاملا از مسئولیت مبرا بداند. اما آیا واقعا تنها فرد مستولی می‌باشد که در حوزه مسئولیت او، اقدامی غیرقابل دفاع انجام شده است؟ آیا تاثیر مطلب مبتذل چاپ شده در یک نشریه محلی، بیشتر از برخی کوتاهی و بی‌مسوولیتی‌هایی است که در حوزه‌های قضایی تقنینی و اداری مشاهده می‌شود؟
امروز که قرار است علی دیرباز نماینده تلاشگر مردم بندرعباس در مجلس و مدیر مسئول نشریه هرمزگان در دادگاه محاکمه شود، نگارنده وظیفه خود می‌داند در این مورد نکاتی را یادآوری کند.
دیرباز در دوره‌های ششم و هفتم، نمایندگی مردم خونگرم،‌ غیرتمند و مومن بندرعباس در مجلس را به عهده داشته و دارد. کسانی که از نزدیک او را می‌شناسند، به خوبی می‌دانند که علیرغم نزدیکی به جناح اصلاح‌طلبان، تلاش می‌کند انجام وظایف خود را به جای تاثیرپذیری از علقه‌های سیاسی، بر برداشت‌های کارشناسی مبتنی کند و همین امر، گاه می‌تواند مشکلاتی را پدید آورد. او نخستین کسی بود که به صراحت و انتقاد از وعده‌های استانی رئیس‌جمهور پرداخت و آن را تکرار ارقام بودجه دانست. همین امر قاعدتاً باعث دلخوری طرفداران رئیس‌جمهور گردید. پس از چندی،‌ رئیس‌جمهور به هرمزگان سفر کرد. دیرباز علیرغم انتقاد صریح چند قبل خود از وعده‌های استانی رئیس‌جمهور، این بار بدون توجه به اینکه ممکن است بعضی از همفکران او در جناح اصلاح‌‌طلب بر او خرده بگیرند، مشاهدات و برداشت‌های غیرسیاسی خود از برخورد همشهریانش با رئیس‌جمهور را در تریبون مجلس توصیف کرد. ذکر این دو مثال کافی است که ثابت کند دیرباز بیش از توجه به حواشی سیاسی مسائل، اصرار دارد که آنچه را مبتنی بر واقعیت تشخیص می‌دهد به صراحت بیان کند؛ این ویژگی، چیزی است که کشور ما در حال حاضر بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز دارد.
از اعضای محترم هیات منصفه انتظار می‌رود در ساعات پایانی امروز که می‌خواهند نظر خود را در مورد میزان مسئولیت این نماینده متدین مجلس اعلام کنند، به این نکته عنایت داشته باشند و آن را در رأی خود لحاظ کنند.
البته اعضای هیأت منصفه حق دارند که با توجه به ابتذال بخش‌هایی از مطالب چاپ شده و نیز با عنایت به مسئولیت قانونی مدیر مسئول، دیرباز را مسئول بدانند. اما فراموش نکنند که احتمال غفلت مدیر مسئول و سایر ارکان یک نشریه، همیشه و برای همه جراید وجود داشته و دارد. به عنوان نمونه می‌توان به آنچه چندی قبل در یک روزنامه پرسابقه به چاپ رسید اشاره کرد. این روزنامه در صفحه 14 روز 27 بهمن‌ماه، تیتر نسبتاً‌ بزرگی را به نقل از مدیر مسئول خود چاپ کرد که بعداً‌ مشخص شد خبرگزاری مخابره‌کننده خبر، به جای نام گوینده اصلی مطلب اشتباهاً نام مدیر مسئول آن روزنامه را در تیتر خبر قرار داده است. اگر این خبر در روزنامه دیگری کار می‌شد تنها بر خبرگزاری مورد نظر ایراد وارد بود. اما اگر قرار باشد تنها بر خبرگزاری مورد نظر ایراد وارد بود. اما اگر قرار باشد با دیدگاهی غیرمنعطف به موضوع نگاه کنیم آیا می‌توان پذیرفت که مدیر مسئول روزنامه و همکاران او- که به دیدگاه‌های مدیر مسئول خود آشنا هستند- متوجه این خطا نشده باشند و آن را در روزنامه خویش به نام مدیر مسئول خود چاپ کنند؟ اشتباه نشود. قطعاً به لحاظ ماهوی، میان اشتباه این روزنامه و هفته‌نامه تمدن هرمزگان، تفاوت از زمین تا آسمان است اما به لحاظ شکلی، بر هر دوی آنها حکم واحد جاری است، مطلبی در نشریه چاپ شده و مدیر مسئول متوجه آن نشده است!
با عنایت به موارد فوق، به نظر می‌رسد اکنون نه تنها تدبیر حکومتی ایجاب می‌کند که نماینده منصف مجلس از اتهام اهانت به مقتدای محبوب خود تبرئه و به مجازات طبیعی ناشی از احساس شرمندگی او اکتفا شود، بلکه رافت اسلامی به نگارنده این جرات را می‌دهد که از اعضای محترم هیات منصفه و ریاست دادگاه مطبوعات تقاضا کند در خواست علی دیرباز- نماینده مجلس و مدیر مسئول تمدن هرمزگان- برای برخورد توام با عطوفت نسبت به تهیه‌کننده مطلب را نیز مورد عنایت قرار دهند.