گروه سیاسی- فرنوش امیرشاهی -وقتی که پانزدهمین اجلاس رسمی دوره سوم مجلس خبرگان رهبری، رسماً وارد دستور کار شد، تابلوی «مجید انصاری» برای ارائه تذکر بالا رفت تا با اعتراض نسبت به نادیده گرفته شدن طرح اصلاح قانون مجلس خبرگان در دستور جلسه، نخستین روز برگزاری اجلاس تحت تاثیر این موضوع قرار گیرد. اعضای دوره سوم مجلس خبرگان رهبری صبح دیروز در شرایطی برای آخرین بار اجلاسیه این دوره را آغاز کردند که صفبندیها برای اصلاح و تغییر قانون انتخابات خبرگان از مدتها پیش شکل گرفته بود. از یک سو چهره های اصلاحطلب این مجلس با ارائه طرحی مبنی بر تغییر مرجع تائید صلاحیت کاندیداهای خبرگان از شورای نگهبان به مجتهدان و فقهای برجسته حوزوی و نیز ضرورت ورود غیرمجتهدان به این مجلس در تلاش برای تغییرات بنیادین در ساختار خبرگان رهبری هستند و از سوی دیگر نمایندگان نزدیک به جریان اصولگرا نیز با طرح شعار جوانگرایی راهیابی به دوره چهارم مجلس خبرگان را به عنوان «گام چهارم اصولگرایان» دنبال میکنند.
بر همین اساس میزان اهمیت قضیه برای هر دو جریان منجر به آن شد که اجلاسیه پانزدهم با تذکری در اینباره گشایش یابد. «مجید انصاری» با استناد به مواد 57 و 68 آییننامه داخلی مجلس به دستور جلسه اعتراض کرد و در توضیح گفت: «قبلاً هم طی دو نامه به هیات رئیسه ظرف 20 روز گذشته نظرم را منعکس کردم. طرح اصلاح قانون انتخابات خبرگان رهبری در اجلاس قبلی تقدیم شد، از این رو باید در دستور کار قرار میگرفت. ضمن اینکه اگر چنین نشود، به دلیل در آستانه قرار داشتن انتخابات بعدی خبرگان تا هشت سال امکان تغییر قانون انتخابت خبرگان وجود نخواهد داشت.» طرحی که یکی از اعضای جوان مجلس خبرگان رهبری به آن اشاره میکند، در آخرین ساعات اجلاسیه پیشین به هیات رئیسه ارائه شد. براساس این طرح که امضای چند عضو نزدیک به اصلاحطلبان را در پای خود دارد، تغییر مرجع نظارت بر کاندیداها و امکان حضور نخبگان عرصه سیاسی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی در مجلس خبرگان مدنظر قرار گرفته است. آنچه که در طرح فوق به آن پرداخته شده است، به همراه ضرورت حضور زنان در خبرگان رهبری همواره محل چالش بوده و البته تاکنون هیچ یک از طرحها و پیشنهادات در اینباره به تصویب نرسیده است. در مورد اخیر نیز کمیسیون آییننامه خبرگان رهبری هر دو بند طرح ارائه شده را رد کرد.
«مجید انصاری» با اشاره به این نکته گفت: «طرح چه رد و چه تصویب میشد باید در دستور کار اجلاسیه قرار میگرفت. اما چنین نشده و امروز طرحی که 10 سال پیش و در دوره دوم خبرگان رهبری ارائه شده در دستور کار قرار گرفته است، که البته جای بحث دارد.» انصاری که در مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز عضویت دارد، در تذکرش به نحوه برخورد هیات رئیسه با خود هم انتقاد کرد. «بنده نمیخواستم موضوع اصلاح قانون انتخابات این مجلس رسانهای شود، اما اعضای هیات رئیسه نه تنها در اینباره پاسخی به بنده ندادند بلکه دو تن از اعضای محترم هیات رئیسه در مصاحبه با مطبوعات پاسخ این موضع را ارائه کردند. براساس این اظهارات آنها اعلام کردند با استناد به ماده 69 آییننامه داخلی خبرگان رهبری، موارد بررسی کمیسیون آییننامه باید یک ماه قبل از اجلاسیه به هیات رئیسه داده میشد. ماده 69 محدودیت را برای کمیسیونها تعیین کرده اما ماده 57 میگوید هیات رئیسه 10 روز قبل از اجلاسیه دستور را تنظیم کند.» تذکر انصاری اما محدود به این موضوع نبود. اما نسبت به استعلام وزارت کشور در ارتباط با طرح تجمیع انتخابات شوراها و خبرگان رهبری و ابلاغ آن از سوی هیات رئیسه مجلس خبرگان به کمیسیون آییننامه هم انتقاد کرد و گفت: «ما موظف نبودیم این موضوع را بررسی کنیم اما در کمیسیون به بحث گذاشته شد که در جای خود محل بحث است.»
این عضو خبرگان رهبری ختم کلامش را به درخواست از هیات رئیسه برای عمل به آییننامه و در دستور قرار دادن طرح تغییر قانون انتخابات در صحن علنی اختصاص داد و همزمان خبرنگاران و عکاسان مطبوعاتی به خارج از صحن علنی هدایت میشدند تا ادامه جلسه غیرعلنی برگزار شود. با این شرایط امکان مطلع شدن از پاسخ هیات رئیسه به نخستین تذکر اجلاسیه پانزدهم برای آنها فراهم نشد، به همین دلیل هم بنا به درخواست خبرنگاران روابط عمومی مجمع تشخیص مصلحت نظام که هماهنگی و اجرای اجلاسیههای خبرگان رهبری را به عهده دارد، پاسخ هاشمی رفسنجانی نایب رئیس مجلس خبرگان به انصاری را در اختیار نمایندگان افکار عمومی قرار داد. هاشمی با بیان اینکه هیات رئیسه در جلسات قبل از اجلاس موضوع را در دستور کار این دوره از اجلاسیه قرار داده بود خاطر نشان کرد: «انشاءالله در یکی از جلسات همین اجلاس به طرح قانون انتخابات خبرگان رهبری پرداخته میشود و بنابراین تذکر وارد نیست.» به این ترتیب یکی از مهمترین دستور جلسات خبرگان رهبری در آخرین ماههای دوره سوم، طرح اصلاح قانون انتخابات خواهد بود. بحثی که با رد صلاحیت تعداد زیادی از کاندیداهای مجلس خبرگان در دوره دوم، در کانون توجهات قرار گرفت و ابهامات و اعتراضاتی را در پی داشت. علاوه بر این برخی از مجتهدان شاخص و فقهای برجسته کشور نیز پس از آنکه اواخر دوران مجلس خبرگان اول، مرجع تایید صلاحیت انتخابشوندگان از سه استاد نخبه و معروف درس خارج حوزههای علمیه به فقهای شورای نگهبان تفویض شد، از شرکت در انتخابات خبرگان رهبری صرف نظر کردند. این موضوع نیز باعث شد بحثها درباره قانون انتخابات مجلس خبرگان بالا بگیرد و از همان زمان نامهها، پیشنهادات و طرحهایی برای اصلاح آن ارائه شود. ولی به دلیل اکثریت محافظهکاران در این نهاد کلیدی، هیچ یک از تلاشهای انجام شده تاکنون به ثمر ننشسته است.
طرح فوق نیز در همین راستا است و در صورتی که به تصویب برسد، راه برای ورود بسیاری از چهرههای شاخص اصلاحطلب به این مجلس که در میان آنها نام «سیدمحمد خاتمی» و «سید محمد موسوی خوئینیها» بیش از دیگران برده میشود، باز خواهد شد. اما در طرف مقابل اصولگرایان نیز پا در میدان رقابت گذاشتهاند و در صددند مجتهدان جوان خود را که اکثراً از دایره شاگردان «محمدتقی مصباح یزدی» به شمار میروند، روانه مجلس خبرگان کنند. به این ترتیب طرح فوق به عنوان عرصه گاه زورنمایی دو جریان اصلاحطلب و اصولگرا قابل توجه خواهد بود.
■ روحانی: نظام تحقیقات را حتی برای کوتاهمدت متوقف نمیکند
اما در کنار بررسی اساسنامه داخلی خبرگان رهبری، پرونده هستهای ایران و بحث راجع به آن، موضوع دیگری است که مجتهدان مسن عضو خبرگان رهبری در دستور کار اجلاسیه خویش دارند. اهمیت موضوع به حدی است که «علی لاریجانی» دبیر شورای عالی امنیت ملی، به عنوان نخستین مهمان اجلاس برگزیده شد تا گزارشی از روند پرونده هستهای ارائه دهد. علاوه بر این ناطقین روز اول اجلاس دو روزه خبرگان هم، جملگی این قضیه را در نطق خویش گنجاندند. در این میان «حسن روحانی» مسئول سابق پرونده هستهای ایران نیز، تنها نمایندهای بود که حاضر شد به میان خبرنگاران بیاید و پاسخگوی سئوالات هستهای باشد. رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت که اگر ایران با دنیا توافق کند، اجرای پروتکل ادامه خواهد داشت و در اینباره از دریچه مجلس به دلیل روند طولانی آن عمل نخواهد شد. ضمن اینکه نظام تصمیم ندارد حتی برای کوتاه مدت نیز فعالیتهای تحقیقاتی و توسعهای را متوقف کند.
او در عین حال خاطر نشان کرد که «مسیر تحقیقات قطع نخواهد شد» چون نمیشود هم چوب باشد، هم پیاز. قطعنامه سنگینی صادر شده و پرونده ایران به شورای امنیت گزارش شده است. ما تاوان آن را نیز پرداختهایم. بنابراین نمیتوانیم تحقیقات را زمین بگذاریم. او تاکید کرد که «نظام تصمیم ندارد R&D (تحقیق و توسعه) را حتی برای کوتاه مدت متوقف کند. حتی وقتی تعلیق آغاز شود نیز این روند را ادامه میدهیم.» روحانی در پاسخ به این پرسش شرق که اگر ادامه این تحقیقات منجر به جنگ نظامی شود، تصمیم نظام چه خواهد بود، گفت: «چرا جنگ نظامی؟ آیا 20 سانتریقوژی که در نطنز کار میکند، دنیا را نگران میکند؟ این چیزی نیست. جمهوری اسلامی ایران صریحاً اعلام کرده است فعالیتش صلحآمیز و زیر نظر آژانس خواهد بود. اگر هم با دنیا توافق کنیم، پروتکل را اجرا میکنیم.»
■ لاریجانی: تئوری آمریکا، جنگ نرم علیه ایران است
آنچه که مسئول سابق پرونده هستهای ایران بر آن تصریح دارد، در گزارش مسئول فعلی پرونده هستهای «علی لاریجانی» به خبرگان رهبری نیز مشهود است. لاریجانی تئوری آمریکا را جنگ نرم علیه ایران برشمرد. او چهار مرحله برای تاریخچه اتمی ایران عنوان کرد و گفت: «امروز روشن شده است که با عجله غرب برای فشار روانی ارجاع به شورای امنیت، پرونده ایران جنبه فنی ندارد، بلکه صیغه سیاسی پیدا کرد. چون گزارش آژانس نشان میدهد که پرونده ایران مشکل فنی ندارد. اینکه چرا آنان به فعالیتهای هستهای ایران حساس هستند به خاطر این است که تفکر نهفته در جمهوری اسلامی، قابلیتگیرایی در بین همه مسلمانان اعم از شیعه و سنی و حتی آزادگان دیگر ادیان را دارد.» به گزارش روابط عمومی مجمع تشخیص مصلحت نظام که به رسم معمول اجلاسیهها، مشروح مذاکرات خبرگان رهبری را به دفاتر رسانهها فکس میکند، با اشاره به توطئههای آمریکا علیه انقلاب اسلامی تصریح کرد: «تئوری امروزه آمریکا، جنگ نرم علیه ایران است. این جنگ نرم دو رکن دارد که اول اختلافافکنی داخلی و دوم فشار از بیرون برای فروپاشی اتحاد درونی است.»
لاریجانی اما در قبال این تئوری بر ادامه فعالیتهای هستهای با شجاعت و تدبیر تاکید کرد: دوست و دشمن بدانند که جمهوری اسلامی در احقاق حقوق متزلزل نمیشود. غربیها نیز برای اختلافافکنی تلاش بیهوده نکنند که مردم با هوشیاری رفتارها را مدنظر دارند. اما شخصیت مدعو اجلاسیه پانزدهم در تبیین چهار مرحله تاریخچه اتمی ایران تصریح کرد: «در مرحله اول آمریکاییها یک رآکتور اتمی را به رژیم پهلوی دادند و طرح این بود که ایران 20 هزار مگاوات برق از طریق فعالیتهای اتمی تولید کنند. در همان مرحله اول طراحی شده بود که غنیسازی در ایران انجام بگیرد. مرحله دوم، از پیروزی انقلاب تا حدود سه سال پیش بود که آمریکاییها با اعمال فشار روی اروپاییها باعث شدند بسیاری از قراردادهای اتمی با ایران لغو شود.» او در همین بخش یادآور شد که «خلع سلاح اتمی و کمک به کشورهای فاقد فناوری اتمی در جهت صلحآمیز از جمله اهداف تشکیل آژانس بینالمللی هستهای است و با اینکه ایران عضو آژانس است و عضو NPT هستیم، هیچ کمکی به ما نشده است.» سپس در تشریح مرحله سوم آغاز آن را از حدود سه سال پیش تا بهار سال گذشته برشمرد و گفت: «در این مرحله آژانس بینالمللی انرژی اتمی پرونده ایران را در دستور کار خود قرار داد و ایران هم بارها اعلام کرد که همکاری ما با آژانس شفاف است.
در این مرحله نظام تصمیم گرفت که همراه همکاری با آژانس، مذاکره با سه کشور اروپایی را در دستور کار قرار دهد تا نگرانیهای آنها برطرف شود و عملاً تعلیق داوطلبانه کلیه فعالیتهای هستهای را پذیرفت. اروپاییها در خرداد ماه امسال طرحی دادند که هیچ شأنی برای فعالیتهای هستهای ایران قائل نبود. افتخار ما این است که همه مراحل را با حسن نیت طی و اتمام حجت کردیم. اما از حسن نیت ایران سوءاستفاده کردند و دنبال متصرف کردن ایران از برنامه صلحآمیز اتمی بودند و برای ما روشن شد که غربیها نمیخواهند حقوق ایران مطابق آژانس محقق شود.»
دکتر لاریجانی مرحله چهارم تاریخچه فعالیتهای اتمی را از خرداد ماه سال گذشته تا الان خواند و در توضیح آن اظهار داشت: «در این مرحله ایران با صراحت گفت که از فعالیتهای صلحآمیز هستهای دست برنمیداریم.» وی افزود: «بعد از ورود ایران به این مرحله، آژانس هستهای و اروپاییها با اعمال فشار آمریکا تهدیدهای علیه ایران را گستردهتر کردند. الحمدالله جمهوری اسلامی ایران با نظارت آژانس به مرحله خوبی در فعالیتهای هستهای رسیده است. مسیر ایران در آینده نیز همکاری با آژانس و ثبات عضویت در NPT است و از حق مسلم اتمی خویش نمیگذریم. اینکه آقای البرادعی اعلام میکند هیچگونه انحرافی در فعالیتهای هستهای ایران نیست، نشان از اثبات حسین نیت ایران و همکاری ما با آژانس است.»
■ مشکینی: توجیهات عقلانی دولت احمدینژاد، شگفتانگیز است
اما در کنار مواضع اتمی اجلاسیه پانزدهم خبرگان سوم رهبری، این دوره در سایر موارد همچون سالهای پیش بود. طبق معمول تمام اجلاسیههای پیشین، مراسم راس ساعت 8 صبح آغاز شد و «علی مشکینی» در صندلی ریاست مجلس قرار گرفت. «اکبر هاشمی رفسنجانی» و «ابراهیم امینی» نواب رئیسان اول و دوم نیز در دو طرف وی قرار گرفتند و «قربانعلی دری نجفآبادی» و «سیداحمد خاتمی» هم در جایگاه منشیهای مجلس خبرگان قرار گرفتند. کارپردازان این مجلس 89عضوی نیز «محمدرضا عباسیفرد» و «صادق لاریجانی» هستند. دیروز اما غایب اجلاسیه پانزدهم تا زمانی که خبرنگاران اجازه حضور در صحن علنی را داشتند، «علی فلاحیان» وزیر اطلاعات دوره هاشمی رفسنجانی و عضو فعلی خبرگان رهبری بود. البته صندلیهای ساختمان قدیم مجلس که با انتقال پارلمان به ساختمان جدید، به محل برگزاری دو اجلاس شهریور و اسفند ماه خبرگان رهبری در طول سال تبدیل شده است، هیچ گاه با حضور همه اعضا این مجلس پر نشده است. شاید یکی از دلایل این امر، سن بالای اکثر اعضای خبرگان باشد. به هر حال پس از اعلام دستور جلسات، مثل همیشه آیتالله مشکینی از منظر ریاست مجلس و اعلام مواضع مجلس خبرگان رهبری در مسائل مختلف داخلی و خارجی بیاناتی ابراز داشت. او ابتدا درگذشته «ملاعبدالقادر زاهدی» نماینده کردستان در خبرگان رهبری را تسلیت گفت و سپس هتک حرکت برخی رسانههای غربی نسبت به ساحت مقدس پیامبر اسلام(ص) را به عنوان موضوع ابتدایی نطقش عنوان کرد: خبرگان رهبری این حادثه زشت و ننگآور را به شدت محکوم میکند و این بحث را جدای از بحث انرژی هستهای کشور میداند. انبیا باید از همه امور تبرئه شوند و دست جاهلان و نادانان بشر از توهین به مقام والای آنها کوتاه شود. بشر باید بداند که انبیا تمامی کمالات انسانی در درجه اول قرار دارند و همین قداست ذاتی و نبوغ فطری آنها باعث خلافت الهی آنها شده است.
انبیا برای هدایت جامعه متزلزل آمدهاند. اسلام نیز تاکید کرده است که انکار هر یک از آنها انکار همه انبیاست. به راستی اگر بنا باشد به ساحت مقدس پیامبران توهین شود، چه جایگاهی برای آنها باقی میماند و چه هرج و مرجی جامعه را فرامیگیرد. مجلس خبرگان رهبری به عنوان نهادی حافظ ولایت حق دارد از همه معتقدان بخواهد که توان بدنی و قلمی خود را در دفاع از ساحت مقدس پیامبران به کار بندند. رئیس مجلس خبرگان رهبری ادامه داد: ای کاش معتقدان نصاری و یهود میدانستند که پیامبر اسلام چه نقش مهم و خطیری را در تثبیت حضرت موسی و حضرت عیسی(ع) ایفا کردند، اگر پیامبر اسلام و کتابش نبود، آنها چه دلیلی در اثبات شریعت و معجزه پیامبران خود داشتند. مشکینی با تاکید بر این که فرق بین آزادی عاقلانه بیان و هتاکی نسبت به مذاهب را همه میدانند و این چیزی نیست که بوش و برخی سردمداران غرب از آن بیاطلاع باشند، به موضوع پیروزی جوج بوش در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا اشاره کرد و گفت: ملت آمریکا بالاترین ضرر را در انتخاب بوش کرد. او در ادامه با اشاره به بحث هستهای ایران، اجماع آمریکا و دولتهای اروپایی در ارجاع پرونده هستهای ایران به شورای امنیت سازمان ملل را متجاوزانه و از روی بیانصافی خواند و گفت: اروپا به پیروی از شیطان بزرگ رفتاری عاقلانه را در موضوع پرونده هستهای کشورمان انجام نداد و پس از چندین سال رفت و آمد و بازدید از تاسیسات هستهای کشور و با توجه به این که اعتراف کردهاند روند هستهای ایران مسالمتآمیز است و هیچ دلیلی دال بر دستیابی کشورمان به سلاح اتمی ندارند اما باز هم اجماع کردند و گزارشی خلاف علیه ایران به شورای امنیت ارائه کردند.
رئیس مجلس خبرگان رهبری تاکید کرد: این مجلس تاکید دارد که دولت کریمه موضوع هستهای کشور را که موجودیت و سعادت آینده کشور را تضمین میکند، با روشی عاقلانه، سیاسی، الهی و طبق قانون حل و فصل کند و اجازه کار را به اساتید فن و دانشگاهیان جهت تحقیقات هستهای بدهد. امید است که این مسئله هم ختم به خیر شود. مشکینی در ادامه نطق خود به موضوع هتک حرکت حرمین شریفین عسکریین(ع) اشاره کرد و گفت: این جنایت، جنایتی همانند آتش زدن خیمهها در عاشورای حسینی است. همه میدانیم که این توطئهای از سوی شیطان بزرگ و اشغالگران، با هدف ایجاد تفرقه بین برادران شیعه و سنی است. خبرگان رهبری ضمن این که این جنایت بزرگ را محکوم میکند، از هوشیاری برادران تشیع و تسنن قدردانی میکند که خوب فهمیدند هدف عاملان این جنایت ایجاد تفرقه بین آنهاست. رئیس مجلس خبرگان رهبری از دولت و شیعیان دنیا درخواست کرد تا در تجدید بنای حرمین شریفین عسکریین(ع) همت خود را به کار بندند و این امر را به بهترین نحو الهی و سیاسی انجام دهند و موجبات التیام دل شکسته پیامبر و شادی قلب حضرت موعود(ع) را فراهم کنند. مشکینی افزود: مجلس خبرگان رهبری همچنین از حسن نظارت رهبر معظم انقلاب در کلیه امور کشور و راهنماییهای روشنفکرانه ایشان که انصافاً روح تقوا و شجاعت را در جامعه میدمد، تشکر میکند. رئیس مجلس خبرگان رهبری همچنین با تشکر از دولت نهم به خاطر توجه به استانهای محروم کشور گفت: از دولت کریمه که توجیهات دینی و عقلانی آن در گفتار و کردار بسی شگفتانگیز و بیسابقه است، تشکر میکنیم. پس از اظهارات مشکینی، نوبت به دیگر ناطقین رسید تا از تریبون غیرعلنی اجلاس، مواضع خویش را بیان کنند. حجتالاسلام و المسلمین بهشتی نماینده استان فارس و رئیس کمیسیون آئیننامه خبرگان رهبری، حجتالاسلام و المسلیمن واعظی نماینده زنجان، حجتالاسلام گرگانی نماینده استان مرکزی و شیخ محمدی نماینده قزوین چهار ناطقی بودند که به ایراد سخن پرداختند. محور اظهارات آنان نیز محکومیت هتک حرکت پیامبر اکرم(ص)، فاجعه سامرا و پرونده هستهای ایران بود. پس از این مرحله و ارائه گزارش لاریجانی، ادامه اجلاسیه خبرگان رهبری دوره سوم به صبح امروز موکول شد. با توجه به اینکه طرح اصلاح قانون انتخابات مجلس خبرگان دیروز مطرح نشد، بنابراین به نظر میرسد این موضوع امروز نیز فضای صحن را تحت تاثیر خود قرار خواهد داد. باید دید که نتیجه طرح فوق به نفع اصلاحطلبان خواهد بود یا اصولگرایان.