آشنایی با اولین موسسه اخلاقی مهدوی

* لطفا برای آغاز گفتگو بفرمایید این موسسه را چه کسانی و با چه نیات و انگیزه‌هایی تاسیس کردند؟
** موسسه فرهنگی دارالهدی با انگیزه تحقیق و پژوهش در مسائل اخلاقی تاسیس شده است. از تاسیس این موسسه حدود سه سال می‌گذرد .موسس مجموعه حضرت آیت‌الله ناصری اصفهانی هستند و اهداف کلان موسسه هم زیر نظر ایشان و آقا زاده ایشان که در قم ساکنند هدایت می‌شود. در مسائل اخلاقی و آنچه که از اهل بیت عصمت و طهارت علیهم‌السلام و قرآن و هدف رسالت که در مسائل اخلاقی جلوه یافته ما آنرا به زبان روز می‌آوریم و در مرحله اول در سطح حوزه‌های علمیه و در مرحله بعد برای عموم مردم مطالب اخلاقی را با روش تربیتی آموزشی استخراج می‌کنیم و سپس منتشر می‌کنیم. هدف اصلی و اساسی این موسسه این بوده با گرایش به شاخه‌ها و حوزه‌های مختلف مسائل مهدویت. که انشاءالله در بحث محصولات به آن می‌پردازیم.
* تاسیس یک موسسه صرفا با رویکرد اخلاقی چه ضرورتی داشته است؟
** خلا و نبود یک موسسه فرهنگی با یک نگاه جامع. اخلاق یک علم مادر است که علوم بسیاری از آن زاییده شده و در این فضا اگر بخواهیم وارد شویم می‌بینیم که دامنه علوم تعلیم و تربیت بسیار گسترده شده است که اگر 50 موسسه صرفا به مسائل اخلاق بپردازند باز این علم اینقدر گنجایش دارد مشروط به اینکه با هدایت، نظارت و حمایت باشد و موازی کاری نشود. در حوزه بیش از هر جای دیگر جایگاه دارد و بسیاری از علوم تربیتی از حوزه است که به دیگر نقاط می‌رود حتی در همین حوزه این خلا احساس می‌شود و نیازمند این هستیم که یک رشته تخصصی اخلاق تاسیس بشود و دیگر مراکز آموزش و پرورش و دانشگاهها به طریق اولی. این خلا باید یک روز پر شود بخضوص امروزه که در ایران و دنیا گرایش به اخلاق و معنویت و امور تربیتی زیاد شده و غرب هم از جدایی از اخلاق خسته و پشیمان شده‌‌اند و دنبال کسانی هستند که از ا خلاق سخن بگویند و از ماوراءطبیعت برای آنها پرده برداری کنند و آنها را به حقیقت برسانند. علاوه بر آن استقبال جدی هم نسبت به این مسائل دیده می‌شود.
* فعالیتهای موسسه در طی سه سال گذشته در کدام حوزه‌ها و به چه نحو بوده است؟
** ما با توجه به هدف و رسالتی که داشته‌ایم در ابتدا سعی کرده‌ایم یک طرح جامع اخلاقی را استخراج کنیم. در این جهت مطالعه، تحقیق و مشاوره‌هایی داشته‌ایم. با توجه به اینکه در حوزه اخلاق به معنای جامع آن کارهایی در سطح حوزه و دانشگاهها و دفتر تبلیغات و در موسسه امام میدان(ره) و... انجام شده است ولی باید توجه داشته با شیم که هر کدام از اینها در یک رشته از مسائل اخلاقی تربیتی کار کرده‌اند و به آن پرداخته‌اند. ما هنوز در حوزه یک طرح جامع اخلاق را ندیده‌ایم و هر چقدر کنکاش کرده‌ایم به آن نرسیده‌ایم. همانطور که در علوم دیگر هم مطرح است ابتدا یک طرح جامع و جغرافیایی برای هر طرح و علمی ‌ترسیم و ستونهای آن را مشخص می‌کنند و بعد به آن می‌پردازند ما در علم اخلاق هم گفتیم باید ابتدا این جغرافیا را پیدا کنیم. اول سراغ آنها رفتیم که در مسائل اخلاقی کار کرده بودند و بعد با توجه به تجربه و سابقه دوستان خودمان در مسائل اخلاقی این فعالیتها را انجام دادیم تا هم نظر این بزرگان را استخراج کنیم و هم کار موازی و تکراری انجام نداده باشیم.
یکی از مشکلاتی که موسسات فرهنگی و تحقیقاتی هم در قم و هم در سایر شهرها با آن مواجهند عدم اطلاع رسانی موسسات به همدیگر است تا هر موسسه‌ای بداند که چه کارهایی را دیگران انجام می‌دهند که آنها انجام ندهند و به همین علت گاه در یک جهت چند موسسه همزمان کار می‌کنند.ابتدا یک شناسنامه و طرح شناسایی برای اخلاق پایه‌ریزی کنیم و در کنار آن مراکز و کارهایی را که انجام داده‌اند کاملا شناسایی کنیم. تا حالا بحمدالله موفق شده‌ایم این طرح اخلاق را تا تقریبا مراحل نهایی آن برسانیم. در این طرح جامع مسائل اخلاقی با توجه به اهداف و رسالت موسسه که تبدیل مطالب اخلاقی به زبان روز است و با زبان و ادبیات جدید اخلاق را در سطح کشور ترویج کند و ارائه بدهد سعی می‌کنیم آن قسمت را که در حوزه جا مانده و دیگران به آن نپرداخته اند این موسسه انجام بدهد و در کنا ر آن همایشی را برگزار می‌کنیم و از موسسات و مراکزی که در حوزه اخلاق کار کرده‌اند دعوت می‌کنیم برای هماهنگی و ارتباطی که با هم داشته باشند و کارهایی که می‌کنند به اطلاع هم برسانند و به مرور کار مشترک با هم انجام بدهند. تا این قسمت جا مانده را پیش ببریم. موسسه دارالهدی دوست دارد در این جهت از دیگران کمک بگیرد و در این راستا هم یکی بستر اخلاقی خوبی را فراهم کند و در آینده هم احساس می‌کنیم می‌توانیم رشته تخصصی اخلاق را تدوین کنیم و به حوزه علمیه هم پیشنهاد می‌دهیم حال چه متولی آن این موسسه باشد چه جای دیگر. تا در حوزه همانند سایر رشته‌ها یک رشته تخصصی اخلاق داشته باشیم.
* شما مخاطبان خود را چه کسانی تعریف کرده‌اید؟
** ما این موضوع را در دو مرحله تعریف کرده‌ایم: کوتاه‌مدت و بلندمدت.ه مانطور که گفتم هم باید کاری کنیم که مسائل اخلاقی به کل جامعه تزریق شود و هم به طور تخصصی آنرا در حوزه و دانشگاه ارائه کنیم. این هم اولویتهایی دارد که احساس می‌کنیم. بعد از تمام شدن طرح اخلاق و همایش بین موسسات هر کدام را احساس کنیم مقدم است همان را شروع می‌کنیم. در واقع مباحث اخلاقی در عین حال که یک علم تخصصی است یک علم عمومی ‌هم هست. هم با تمام جامعه انسانیت و بشریت از صدر تا ذیل سروکار دارد. البته باید در سطوح و قالبهای مختلف تعریف بشود. حوزه و دانشگاه نیازهای خاص خودشان را دارند. آموزش و پرورش ما در این حوزه خیلی خلا دارد خصوصا با راه‌اندازی معاونت پرورشی جای کار در مسائل پرورشی و اخلاقی بسیار زیاد است. ما اگر نتوانیم جوانان و نوجوانانمان را تا در این مقطع هستند با مسائل اخلاقی مرتبط کنیم بعد سختتر می‌شود و لذا باید از همان اول شروع کنیم.
مباحث اخلاقی را هم که ما می‌خواهیم در این موسسه به آن بپردازیم گرچه یک فضای گسترده ایست ولی آن را اولویت‌بندی می‌کنیم و شاید در ابتدا در حوزه یک مرکز آموزشی تاسیس کنیم که مربیان اخلاق و امور تربیتی را آموزش بدهیم و آنها به جامعه وارد شوند و فعالیت کنند.
* تا به حال موسسه چه محصولاتی داشته است؟
** با توجه به اهدافی که گفته شد نشریه را راه اندازی کرده ایم که تا کنون 5 پیش شماره از آن منتشر شده و این بشارت را بدهم که شماره اول نشریه خلق در اوایل سال تحصیلی جاری با روش آموزشی ـ تربیتی منتشر می‌شود و این کار را در سطح حوزه شروع می‌کنیم. پیش شماره‌های این نشریه را با تیراژ 2000 نسخه شروع کردیم و در مراکز حوزوی سطح کشور آن را پخش کردیم و مدارس حوزه علمیه با برنامه آشنا شدند. بنا داریم آنرا به سطح مراکز دانشگاهی و پژوهشی گسترش بدهیم.
علاوه بر آن با همین مبنا برای سومین سال سررسید اخلاقی خلق را برای تمام اقشار جامعه منتشر کردیم که برای مراکز تربیتی و آموزش و پرورش جالب است که هر روز استاد و معلم می‌توانند در کلاس درس برای دانش‌آموزانش یک درس اخلاقی را ارئه کند. استقبال خیلی خوبی به خصوص در امسال از این موضوع شد. انشاءالله آنرا برای سال بعد هم گسترش خواهیم داد.
در حوزه مهدویت هم درباره تشرفات کار کرده ایم.تا کنون 6 تشرف را از حیث سندی بررسی کرده ایم و مباحث رجالی آن را به نتیجه رسانده ایم و با قالب داستان آ نها را کار کرده‌ایم به عنوان تشرفات مسلم صحیح‌‌السند. تا به حال سه تای آنها منتشر شده و بقیه هم مهیای انتشارند. و این فعالیت همچنان در حال ادامه هم هست. انگیزه ما هم این است که که علاقه‌مندان به مباحث مهدوی که قشر وسیعی از جامعه‌اند بتوانند تشرفات مسلم را از داستانها تمییز دهند.
پروژه‌های متنوع دیگری هم بوده‌اند. از جمله پروژه اعتکاف که احساس می‌کردیم با مسائل اخلاقی ارتباط دارد. کتاب اعتکاف ابرار پس از سه سال که از انتشار آن می‌گذرد فقط در سال جاری بیش از 20000 نسخه تیراژ و فروش داشت. با توجه به روند رو به رشد اعتکاف در جامعه حدس می‌زنیم در سالهای بعد هم اقبال بیشتری نسبت به آن دیده شود.
پروژه بضعهالنبی صلی الله علیه و آله بررسی زندگی دخت پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله از دیدگاه اهل سنت بود که منتشر هم شده است.
کتاب بعدی طرح جامعی در زیارات امام هشتم علیه‌السلام بود که با عنوان انیس‌النفوس منتشر شد. در این کار هدف ما این بود که وقتی زائری وارد حرم حضرت می‌شود تنها به یک زیارت ایشان اکتفا نکند و تمام زیارات را که در مفاتیح، بحار و اقبال و دیگر کتب آمده پیش خود داشته باشد و بتواند استفاده بیشتری از زیارت خود ببرد. سند هر کدام از اینها را بررسی کرده و عرضه نمودیم.
* برنامه‌های شما برای آینده چیست؟
** برای آینده انشاءالله همان اهداف موسسه را ادامه می‌دهیم در گرایش مهدوی بعد از تشرفات به باقی مسائل مهدوی خواهیم پرداخت.
تزریق مطالب اخلاقی با بیان و فرهنگ متناسب روز به حوزه و دانشگاه و بقیه عرصه‌ها و تربیت مربیان اخلاقی توانا پس از تدوین طرح جامع اخلاق و انتشار مستمر نشریه خلق که حاوی بسیاری از مطالب و مسائل اخلاقی و سلوکی از مولفان مطرح معاصر و قدیمی ‌باشد.
* موسسه برای انجام فعالتهای خود چه مشکلاتی پیش‌رو داشته است؟
** شاید مهمترین مشکل ما و دیگر موسسات ناهماهنگی مجموعه‌های فرهنگی است. این مشکلی است که به طور جدی احساس می‌شود. یک نهاد باید متکفل اطلاع‌رسانی به روز فعالتیهای فرهنگی موسسات به همدیگر باشد. چه وزارت ارشاد باشد چه سازمان تبلیغات اسلامی‌. وقتی امتیاز فعالیت برای یک موسسه صادر می‌شود علاوه بر قوانینی که تنظیم ساختار را مدنظر دارند، با اطلاع‌رسانی دقیق باید از آنها حمایت هم کرد. چون آنها دقیقا حوزه فعالیتها را می‌دانند لذا بهتر هم می‌توانند اطلاع‌رسانی کنند برای ما پیدا کردن این مجموعه‌ها سخت است ولی برای آنها نه. سالانه هم از موسسات گزارش بخواهند و براساس این فعالیتهاست که پروانه تمدید می‌شود و این گزارشها را با همایش یا اینترنت و... به اطلاع بقیه برسانند. الان این کارها خیلی راحت انجام می‌شود. بعضی از مراکز هستند که پس از 15 سال فعالیت در یک موضوع هنگام به ثمر نشستن کارش می‌بیند یک نفر پیش از او آن کار را انجام داده و منتشر کرده است. در این 15 سال چقدر هزینه پولی و زمانی صرف شده و چقدر فضا و کار و... گرفته شده ؟ این یک خلا جدی است و متکفلی در حوزه فرهنگ تابحال نداشته است.
امروزه تعامل با همدیگر در عصر ارتباطات بسیار راحت و ضروری است. و می‌تواند نتایج بسیار خوبی داشته باشد.
بعد از آن حمایتهای مادی و معنوی است. وقتی ما به فضای فرهنگ وارد می‌شویم در واقع داریم بسترسازی می‌کنیم و فرهنگی را ایجاد می‌کنیم خیلی نمی‌توان دنبال فعالیتهای اقتصادی بود.
اگر این دو با هم خلط شود ترس این هست که به جای یک انسان فرهنگی یک شخصیت اقتصادی و تاجر بیرون بیاید و به همین جهت موسسات فرهنگی نیازمند حمایتهای جدی مالی و معنوی هستند. به خصوص برای طرحهای کلان که گاه در توان مالی مجموعه‌هایی که توان فکری و پژوهشی انجام آن را دارند نیست.
البته این فعالیت شما یک نحو اطلاع‌رسانی خوب است که می‌تواند موسسات را با هم آشنا کند و از این بابت از شما و دست‌اندرکاران روزنامه رسالت صمیمانه تشکر می‌کنم و امیدوارم خداوند به شما توفیق بدهد.