بحران سیاسی در کمین ترکیه

با نزدیک شدن روز انتخابات در ترکیه، حتی سیاستمداران با تجربه این کشور نیز در مقابل این سوال قرار گرفته‌اند که آیا ترکیه امسال انتخابات دیگری را نیز پشت‌سر خواهد گذاشت؟

آنچه در این مرحله از درگیری‌های داخلی و خارجی ترکیه مشخص است این است که انتخابات پارلمانی این کشور در تاریخ 31 تیرماه سال جاری برگزار خواهد شد و با در نظر گرفتن زمان بازنگری آرا، آخرین نتایج آن تا تاریخ 12 مرداد مشخص خواهد شد.

پنج روز پس از اعلام آخرین نتایج انتخابات مجلس، نمایندگان موظف هستند تا کار خود را آغاز کنند و طی 10 روز پس از آغاز به کار مجلس جدید رئیس مجلس را معرفی کنند.

پس از آن به مدت یک ماه فرصت دارد تا در مجلس انتخابات ریاست جمهوری را برگزار کنند، بنابراین مجلس جدید ترکیه موظف است تا تاریخ 20 شهریور یازدهمین رئیس‌جمهور را که با رای حداقل 367 نماینده انتخاب شده است را معرفی کند.

بود و نبود رفراندوم

دادگاه قانون اساسی ترکیه لایحه دولت ترکیه با هدف برگزاری انتخابات عمومی در این کشور را لغو کند. این دادگاه از سکولارهای سنت‌گرا تشکیل شده است، سه‌شنبه 29 خرداد ماه این لایحه را بازبینی خواهد کرد.

دولت ترکیه می‌خواهد انتخابات ریاست جمهوری را به صورت عمومی برگزار کند. در قانون اساسی ترکیه آمده است که رئیس‌جمهور باید توسط مجلس انتخاب شود.

وتو رئیس‌جمهور ترکیه موجب به تاخیر انداختن رفراندوم تا بعد از انتخابات شده است و اجرای این رفراندوم تا بعد از انتخابات شده است و اجرای این رفراندوم به خواست‌های دولت جدید بستگی دارد. همچنین دولت اردوغان که بیشترین سهم را در مجلس دارد در صورت عدم پیروزی اکثریت مجلس در انتخابات ماه آینده پشتیبانی خود را از دست خواهد داد.

بنابراین برگزاری رفراندوم به طور حتم مشخص نیست. چرا که سکولارهای این کشور از دادگاه قانون اساسی خواسته‌اند تا پیشنهاد دولت برای برگزاری انتخابات مستقل ریاست جمهوری را لغو کنند. این درخواست سکولارها در پی جایگاه مردمی حزب حاکم اسلام‌گرا است و نجدت سزر که از پیروزی اسلام‌گراها در انتخابات مستقل ریاست جمهوری نگران است سعی دارد به هر نحو ممکن مانع برگزاری چنین انتخاباتی شود.

آقای سزر با استدلال مغایرت برگزاری انتخابات مستقل با قانون اساسی، این لایحه را وتو کرد و در واقع نگرانی خود را از اینکه اسلام‌گراها این کرسی مملکت را نیز به دست بگیرند نشان داد.

رجب اردوغان در پی لغو انتخابات ریاست جمهوری مجلس که در آن عبدالله گل، وزیر امور خارجه دولتش کاندیدای ریاست جمهوری بود تصمیم به تغییر نحوه انتخاب رئیس‌جمهور گرفت.

هر چند که حزب اسلام‌گرای اعتدال و توسعه از پایگاه مردمی و رابطه خوبی با اتحادیه اروپا برخوردار است اما مسئله کردها به پاشنه‌آشیل این حزب تبدیل شد است چنان که احزاب مخالف و همچنین ارتش سکولار این کشور، عملکرد دولت اسلام‌گرا را در مقابل کردها بسیار ضعیف برشمرده‌اند.

هشدار به ترکیه

از طرف دیگر آمریکا و اتحادیه اروپا بارها به ترکیه هشدار داده‌اند تا از حمله به شمال عراق برای مقابله با حزب (پ.کا.کا) خودداری کنند. 25 سال درگیری با کردها، امسال در آستانه انتخابات پارلمانی این کشور به نفع چه کسی خواهد بود؟

احزاب سکولار ترکیه، دولت اسلام‌گرای آقای اردوغان را محکوم می‌کنند که در مقابل اتحادیه‌ اروپا و آمریکا کوتاه می‌آید و برای برخورد با کردها آماده اظهارنظر آنها است.

هر چند به نظر می‌رسد که دولت ترکیه در پی اختلافات داخلی در آستانه انتخابات پارلمانی این کشور نمی‌خواهد کشور را درگیر جنگ با کردها کند و خواهان حل شدن مسئله کردها به صورت مسالمت‌آمیز است.

این در حالی است که رجب اردوغان با ارسال دعوت‌نامه‌ای به نوری مالکی، نخست‌وزیر عراق خواهان دیدار وی از ترکیه شده است. پایگاه اینترنتی روزنامه "ملیت" در ترکیه با بیان این خبر اعلام کرد که آقای اردوغان در این دعوت خواهان دیدار فوری مالکی از ترکیه شده است تا در این دیدار تمامی مسائل دو کشور مطرح شود.

در پی تشدید حملات حزب (پ.کا.کا) علیه نیروهای نظامی ترکیه در مرز این کشور با عراق عبدالله گل هفته گذشته در پی کنفرانس دموکراسی و امنیت جهانی در استانبول اعلام کرده بود که نفوذ نیروهای (پ.کا.کا) از شمال عراق به ترکیه واضح و آشکار است ولی دولت عراق تاکنون هیچ برخوردی با این معضل نکرده است. این در حالی است که نوری مالکی تاکنون هیچ پاسخی به دعوت‌نامه همتای ترک خود نداده است.

ارتش ترکیه که در مرزهای عراق به حالت آماده‌باش مستقر شده است و به نظر می‌رسد که بیش از خطرات تروریستی کردها نگران روی کار آمدن دوبارها اسلام‌گراها در این کشور است سعی دارد تا با تحریک احساسات ناسیونالیستی‌ ترک‌ها، اسلام‌گراها را از صحنه خارج کنند.

شاید اگر حوادث پارلمانی اردیبهشت در ترکیه رخ نمی‌داد، انتخابات ماه آینده ترکیه به عنوان یک حادثه مهم و بسیار حساس در منطقه و جهان مطرح نمی‌شد.

هر تصمیمی که آقای اردوغان این روزها اتخاذ کند نه تنها برای آینده ترکیه که برای آینده منطقه نیز مهم و حساس است. به خصوص با شرایط فعلی عراق و بحران‌های لبنان و فلسطین منطقه خاورمیانه دیگر تحمل بحرانی جدید را ندارد.