همایش آینده‌پژوهی ایران 1400 (بخش ششم)

استاد دانشگاه تهران گفت: یکی از چالش‌های آینده کشور مواجهه جامعه ایران با پاپولیسم است.
به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری فارس حمید رضا جلایی‌پور استاد دانشگاه تهران که بعدازظهر امروز دوشنبه در همایش "آینده‌پژوهی ایران 1400" در تالار شیخ مرتضی انصاری دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران با موضوع "فرسایش جامعه با پاپولیسم قلابی" سخن می‌گفت، با بیان اینکه تمام جوامع در حال نوسازی با پدیده پاپولیسم قلابی درگیرند، اظهار داشت: جوامعی می‌توانند در مسیر نوسازی به توسعه دست پیدا کنند که بتوانند پاپولیسم قلابی را مهار کنند.

وی با بیان اینکه جامعه ما در یکصد سال گذشته در مسیر نوسازی فزاینده سیاسی با این پدیده درگیر بوده است، گفت: یکی از چالش‌های آینده کشور هم مواجهه جامعه ایران با پاپولیسم است.

استاد دانشگاه تهران پاپولیسم را به دو دسته انقلابی به معنای مردم‌گرایی انقلابی و قلابی به معنای مردم انگیزی سیاسی تقسیم‌بندی کرد و افزود: حرکت جامعه در مسیر نوسازی دو پیامد متفاوت را به دنبال خواهد داشت که از یک سو افزایش توانایی‌ها در حل مشکلات و پیشرفت تکنولوژی و ... و از سوی دیگری یکسری عواقب ناخواسته مانند متکثر شدن جامعه از حیث اقتصادی سیاسی و...، انفجار انتظارات مردم و تولید ناراضیان بواسطه آشفتگی اجتماعی ناشی از شکاف طبقاتی، حاشیه‌نشینی، ترافیک و ... می‌باشد.

جلالی‌پور با بیان اینکه دلسوزان ، نخبگان و مدیران دغدغه‌مند در قبال این مشکلات دو راه حل عمومی دارند، گفت: یک راه که سخت هم هست مردم‌سالاری به معنای مشارکت همگان در شناخت و حل مشکلات است که از طریق پاسخگویی دولت، نهادهای مدنی، رسانه‌های مستقل و آزاد، احزاب فعال و ... تحقق می‌یابد.

این استاد دانشگاه در ادامه اظهار داشت: در راه حل دوم که آسان است، دیگر نیازی به التزام به مردم‌سالاری وجود ندارد بلکه کافی است مفتون ناراضی‌ها شوید با آنها همدردی کنید، عین او حرف بزنید، همراه او شوید و احساساتش را درک کنید در این صورت به صورت موقت می‌توانید از این قدرت ناراضیان استفاده کنید.

جلالی پور حرکت حکومت پهلوی بعد از کودتای 28 مرداد 1332 را نوعی پاپولیسیم قلابی دانست و افزود: اولین استراتژی نخبگان شاه دوست و سلطنت‌طلبان در آن زمان انقلاب سفید بود یعنی بدون درگیری و خونریزی کارگران را صاحب سهام کنیم، روستاییان را صاحب زمین کنیم و در مجموع جامعه را برابر کنیم.

این استاد دانشگاه از ویژگی‌های پاپولیسم نمایشی و قلابی را عدم توجه به مسائل و علل بنیادی مشکلات در جامعه عنوان و اضافه کرد: به عنوان نمونه نخبگان شاه ‌دوست اصلاً توجهی به آثار زیانبار استبداد سیاسی نمی‌کردند.

وی با تأکید بر اینکه عوامل بنیادی و مشکلات باید با مشارکت همگان شناسایی و حل شود، تصریح کرد: در پاپولیسم قلابی عده‌ای خاص از طرف همگان مشکلات را تشخیص و به دنبال حل آن می‌روند و چون به سرعت شکست می‌خورند مجبورند مخالفین را خائن و حتی حیوان بنامند.

جلایی‌پور با بیان اینکه پاپولیسم انقلابی دقیقاً در مقابل پاپولیسم نمایشی شاه شکل می‌گیرد، افزود: پاپولیسم انقلابی ،‌نمایشی و قلابی نیست چون در یک شرایط اضطراری صورت می‌گیرد و چون فضای گفتگو و ...وجود ندارد اضطراراً به سمت انقلاب حرکت می‌کند.

وی پاپولیسم انقلابی را صادقانه دانست و گفت: نخبگان در این نوع پاپولیسم هزینه می‌دهند و زندان می‌روند و اگر تشخیص دادند که اشتباهی کرده‌اند برگشته و به مسیر اصلاح می‌روند.

استاد دانشگاه تهران کوشش در راستای کنترل پاپولیسم نمایشی را از کارنامه‌های درخشان دوران سازندگی واصلاحات برشمرد و افزود: پاپولیسم نمایشی از دو سال گذشته در کشور دست بالا را گرفته است که این در عرصه اقتصاد، سیاست خارجی و داخلی به خوبی مشخص است و به قول آقای روحانی پول نفت از طریق بانک مرکزی به اسکناس تبدیل و توزیع می‌شود که نتیجه آن تورم افسارگسیخته‌ است و تمام اقتصاددان‌ها این بیماری هلندی را پیش‌بینی کرده بودند اما مردم‌انگیزانِ نمایشی بی‌توجه به این حرفها، ‌کار خود را کردند و نتیجه آن اینکه فقیر ما فقیرتر شد.

این استاد دانشگاه تهران یکی از شرایط توسعه، رشد بالا و حل مشکل بیکاری و اشتغال را اعتماد سازی بین‌المللی دانست و افزود: با جدال تبلیغاتی در عرصه بین‌المللی چه کسی رشد اقتصادی ایجاد کرده است و عده‌ای به جای روند اعتماد سازی که از سازندگی واصلاحات شروع شده بود و روند تبلیغات هولوکاستی‌ را با این شعار که فقرای جهان سوم به ما خواهند پیوست و غرب از ما خواهد ترسید آغاز کردند و نتیجه آن اینکه اروپا به جای ارائه بسته پیشنهادی، علیه ما دو قطعنامه صادر کرد و سومین آن هم در راه است.

جلایی‌پور با بیان اینکه پاپولیسم نمایشی تاکنون 3 ضربه به سه بخش اصلی کشور زده است؛ پاپولیسم نمایشی در دوران سازندگی به نیروی تولید کننده کشور ضربه زد و باعث فرار سرمایه‌گذار و تولید ‌کننده شد و فشار از این ناحیه باعث شد تا هاشمی بسیاری از برنامه‌هایش را پس بگیرد.

وی با بیان اینکه قشر متوسط جامعه در دوران اصلاحات به راه بنیادی حل و فصل مسایل کشور امید بست، افزود: پاپولیست‌های نمایشی در آن زمان چه موج‌هایی در این کشور راه انداختند که یک مورد آن در باره نشریه موج با تیراژ 150 عدد راه افتاد.

جلایی‌پور با بیان اینکه ضربه سوم پاپولیسم نمایشی به طبقه فقیر این جامعه بود، اظهار داشت: نتیجه آن اینکه فقر مضاعف شده است و در مجموع پاپولیسم قلابی و نمایشی به طبقه بالا ،‌متوسط و پایین جامعه ضربه زده است.

استاد دانشگاه تهران در پایان با بیان اینکه راه‌های توسعه همه جانبه و پایدار کشور، مهار پاپولیسم نمایشی است، خاطرنشان کرد: من به عنوان یک جامعه شناسی چنین حراجی ندیدم که به سرمایه‌های اجتماعی یک کشور بزنند و کسی صدایش در نیاید.