کنفرانسی برای حل مشکلات دنیای عرب

کریم جعفری
یازدهمین نشست سران کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی از امروز در داکار پایتخت سنگال آغاز به کار می‌کند. مقامات 57 کشور اسلامی در حالی از امروز در داکار گرد هم می‌آیند که جهان اسلام روزگار پر تنشی را پشت‌سر می‌گذارد و پرونده‌های گوناگونی در نقاط مختلف جهان یک و نیم میلیارد مسلمان را به خود مشغول داشته ‌است. سران کشورهای شرکت‌کننده از روز گذشته در حالی وارد داکار شده بودند که هتل‌های مجلل و به شدت محافظت شده این شهر در ساحل اقیانوس اطلس پذیرای آنها می‌باشند. لابی این هتل‌ها از شب گذشته به بهترین محل برای رایزنی‌های مقامات کشورهای اسلامی تبدیل شده‌ است.
آگاهان مسائل جهان اسلام انتظار دارند در خلال همین رایزنی‌ها بسیاری از مشکلاتی را که جهان اسلام به آن دچار است را به نوعی حل و فصل کنند؛ مسائلی مانند توهین به ساحت پیامبر اسلام(ص) که این روزها داغ مسلمانان را تازه کرده ‌است و برای مسلمانان مقیم اروپا مشکلات فراوانی را به وجود آورده‌ است؛ حل و فصل اختلافات میان چاد و سودان و همچنین عربستان و سوریه که در این دو مورد به نظر می‌رسد جمهوری اسلامی ایران بسیاری فعال عمل می‌کند. در این میان است که حملات خونین صهیونیست‌ها به مردم نوار غزه و قتل عام ده‌ها تن از آنها به عنوان یکی از مهم‌ترین پرونده‌های مورد بحث مطرح خواهد شد؛ امری که بنابر سنت 10 دوره گذشته جایگاه اختصاصی خود را خواهد داشت. در همین راستا است که شهرک‌سازی جدید صهیونیست‌ها در کرانه باختری رود اردن و ادامه تلاش مقامات تل‌آویو برای تغییر هویت قدس شریف نیز از موضوعات مهمی خواهد بود که بر منوال سال‌های گذشته در دستور کار این کنفرانس قرار خواهد گرفت.
اما آنچه در این میان نمود پیدا می‌کند عمق مشکلاتی است که دنیای اسلام در میان اعضای عرب خود شاهد آن است. 22 کشوری که در اتحادیه عرب عضو هستند بیشترین پرونده‌ها را بار دیگر به خود اختصاص داده‌اند تا به این ترتیب مشخص شود که این اتحادیه برخلاف ادعاهایی که مطرح می‌کند به هیچ عنوان از پس حل مشکلات خود بر نیامده و مشکلات آنها باید در محیط بزرگ‌تر و تاثیرگذارتری بررسی شود.
لبنان نمونه عالی این مشکلات است که از زمان به وجود آمدن، باعث بروز شکاف میان کشورهای عربی شده و از آنجایی که آنها هر کدام منافعی خاص و نه عام دارند تاکنون نتوانسته‌اند درباره لبنان به توافق نظر برسند؛ کما اینکه باید چندی دیگر ـ روزهای 29 و 30 مارس ـ نشست سران کشورهای عضو اتحادیه عرب در دمشق برگزار شود و مقامات برخی از این کشورها از هم‌اکنون خط و نشان کشیده‌اند که در این نشست شرکت نخواهند کرد. در این میان است که ایران به عنوان یک عضو فعال سازمان کنفرانس اسلامی از چندی پیش درصدد برآمده‌ است تا مشکلات موجود میان سوریه با عربستان و مصر را حل کند.
در همین جهت می‌توان به مشکلات به وجود آمده در دیگر مناطق عرب نیز اشاره کرد. عراق نمونه تام و تمامی از این دست کشورهای عرب است که پس از 5 سال اشغال توسط آمریکا و متحدانش و با وجود آنکه چند سالی از روی کار آمدن دولت قانونی در آن می‌گذرد به نوعی توسط کشورهای عرب بایکوت شده و آنها هنوز هم حاضر نشده‌اند تا سفارت‌های تعطیل شده خود در عراق را بازگشایی کنند. در همین راستا بود که نشست نمایندگان مجالس عربی که از روز سه‌شنبه در شهر اربیل در اقلیم کردستان عراق برگزار شده‌ بود به محلی برای منازعه نمایندگان کشورهای مختلف تبدیل شد و آنها نتوانستند در فضایی آرام به تبادل‌نظر در مورد مشکلات موجود در اتحادیه عرب بپردازند.
شاید عراق عضوی رانده شده از اتحادیه عرب باشد چرا که به گفته مقامات بلندپایه دولت عراق برخی از این کشورهای عرب دخالت‌های خونینی در عراق می‌کنند و بسیاری از ناآرامی‌های موجود در این کشور محصول برنامه‌هایی است که سازمان‌های اطلاعاتی دنیای عرب طراحی می‌کنند. البته این امر در مورد لبنان هم صدق می‌کند. بعد دیگر مشکلات در اتحادیه عرب به اعضای آفریقایی آن باز می‌گردد. دو کشور چاد و سودان به عنوان اعضای عرب سازمان کنفرانس اسلامی مشکلات خود را که با پادرمیانی‌های فرستادگان این اتحادیه حل نشده‌ بود را به این اجلاس آورده‌اند.
به گفته رئیس‌جمهور سنگال، انتظار می‌رود در این اجلاس سران سودان و چاد توافقنامه‌ای را امضا کنند که طی آن به اختلافات خود پایان داده و راه را برای حل بحران موجود در دارفور حل خواهد کرد. سومالی دیگر کشور بی‌دولت عضو اتحادیه عرب است که چندی است توسط ارتش اتیوپی اشغال شده و ارتش آمریکا هم هر از چند گاهی آنجا را به بهانه حضور تروریست‌های القاعده بمباران می‌کند. ظرفیتی که کشورهای عرب از آن نام می‌بردند به نظر می‌رسد به مرحله عملی خود نرسیده و با وجود مشکلاتی که در این گستره وجود دارد باید منتظر پیشنهاد راه‌حل‌های متفاوتی برای پایان دادن به آنها بود. حال آنچه باید در پایان گفت، این است که با توجه به اینکه سابقه نشان داده ‌است کشورهای عرب از حل بحران‌هایی که به آن دچار می‌شوند عاجز هستند و در این مورد تمام نمونه‌هایی که آورده شد صادق است. پس بی‌جا نیست اگر بگوییم سران کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی در داکار گرد هم آمده‌اند تا مشکلات موجود در دنیای عرب را پایان دهند. حال باید دید که مصوبات سران این کشورها تا چه اندازه به مرحله اجرا در می‌آیند خود مبحث جداگانه‌ای است.