6 روز التهاب

یازدهم اردیبهشت 1359 حمله ناگهانی 6 نفر از اعضای گروهک تروریستی موسوم به «اعراب جدایی‌طلب خوزستان» به سفارت ایران در لندن منجر به شهادت دو تن از هموطنانمان به نام‌های علی‌اکبر صمدزاده و علی‌ لواسانی شد، غلامعلی افروز، کاردار وقت ایران در لندن زخمی شد. صمدزاده از کارکنان سفارت و لواسانی وابسته مطبوعاتی سفارت بود.
داستان ورود این شش تروریست و گروگانگیری 26 نفر در داخل سفارت زمانی رخ داد که علاوه ‌بر کارمندان ایرانی سفارت چند متقاضی خارجی ویزا و دو کارمند بی‌بی‌سی در این مکان حضور داشتند. کارمندان بی‌بی‌سی کریس‌ کرامر و سیمون ‌هریس بودند که کرامر در روز دوم حادثه و هریس نیز پس از حمله نیروهای انگلیس برای آزادسازی گروگانها که به عملیات نمرود معروف شده‌است، آزاد شد. تروریستهای اشغالگر برای ترک محل و آزاد کردن 26 گروگان خود خواهان آزادی91 نفر از هم‌فرقه‌ای‌های خود شده‌ بودند که به ادعای آنان در ایران زندانی بودند، آنها همچنین خواهان هواپیمایی برای انتقال گروگان‌ها و گروگانگیرها به خارج از انگلیس بودند.
این حادثه 6 روز طول کشید. گویا در روز سوم اشغال سفارت تروریست‌ها برای انجام مذاکره خواهان حضور یکی از سفرای الجزایر و یا اردن در محل سفارت می‌شوند که تا ختم غائله هیچ یک از دیپلمات‌های کشورهای مذکور حاضر به این کار نمی‌شوند. بعد از این درخواست تروریستها خواهان گفتگو با یک خبرنگار می‌شوند که دولت انگلیس از برآورد این خواسته آنها نیز امتناع می‌ورزد و این موضوع یکی از نکات دارای ابهام حادثه مذکور است. اما اتفاق اصلی در روز پنجم رخ داد. روزی که گروگان‌گیرها چون با بی‌تفاوتی دولت وقت انگلیس که مارگارت تاچر را در رأس‌ داشت مواجه شدند اقدام به قتل عباس لواسانی کردند تا نشان دهند در خواسته‌های خود مصمم هستند.
براساس گزارش‌ها لواسانی در بین گروگانها کسی بود که مدام با تروریست‌ها جدل می‌کرد و همین مسأله باعث شد که گروگانگیرها دست روی او گذاشته و پس از حاصل‌ نشدن خواسته‌هایشان لواسانی را به طرزی فجیع به شهادت برسانند. تره‌ ورلاک، افسر پلیس و محافظ آن روز سفارت که تروریستها را به داخل سفارت راه داده ‌بود با وجود اینکه اسلحه در دست داشت هیچ اقدامی در مواجهه با این رویداد نمی‌کند.
 این «تره ورلاک» در منابع خبری به‌ عنوان یکی از فرماندهان عملیات آزادسازی سفارت ایران معرفی شده و بعدها به اسم نجات در عملیات و نجات گروگان‌ها از وزیر کشور انگلیس نشان لیاقت سنت جورج دریافت کرد. در حالیکه بنا به گفته عباس سلیمی‌نمین، عضو کمیته دفاع از شهدا و آسیب‌دیدگان سفارت ایران در لندن «لاک» همان پلیسی بود که روز حادثه جایگزین محافظ اصلی سفارت می‌شود و به بهانه نوشیدنی پست نگهبانی را ترک  و حتی خارج از حیطه وظایفش در را به روی تروریست‌ها باز می‌کند. اما شهادت لواسانی بالاخره پس از پنج روز دولت تاچر را به واکنش واداشت تا نیروهای ویژه عملیات ضدتروریستی انگلیس موسوم به اس.ای.اس که قبلاً با روشهای خود پنجره‌ها، در شومینه‌ها و دیوارهای سفارت ایران وسایل شنود و مواد منفجره کار گذاشته بودند در عملیات نمرود که تنها 11 دقیقه طول کشید چهار نفر از تروریست‌ها را کشته و گروگانها را آزاد کنند. علی‌ صمدزاده دیگر دیپلمات ایرانی نیز در این عملیات به شهادت رسید.
سلیم علی‌محمد، رهبر گروه، فیصل شکیر‌عبدالله نفر دوم گروه، مکی‌هانون علی و عباس تمیرمحمد چهار تروریستی بودند که در لحظه اول حمله نیروهای اس.ای.اس کشته شدند.
حسن شکیرسلطان و فوزی بداوی‌نژاد خود را به‌ عنوان گروگان جا زدند تا جان سالم به در برند، اما نفر اول در داخل سفارت شناسایی و در همانجا کشته شد و فوزی بداوی‌نژاد نیز خارج از سفارت توسط یکی از گروگان‌ها شناسایی شد که در مقابل هاید پارک و روبروی دوربین‌های خبری مجال کشتن وی به‌ وجود نیامد. بداوی‌نژاد امروز در زندان انگلیس است و پس از گذشت 27 سال از این حادثه محل بحث‌ها و گمانه‌زنی‌های زیادی شده‌ است.
در حالی‌ که تاچر در پیامی کاملاً جدی اما غیرمعقول خواستار کشتن همه‌ گروگانگیرها شده‌ بود، سیاستمداران انگلیسی نیز در مراسم ضیافتی که در تجلیل از عوامل آزادسازی گروگانهای سفارت ایران برگزار  شده‌بود، نتوانستند خشم خود را از زنده‌ماندن بداوی‌نژاد پنهان کنند.
سرنوشت آخرین تروریست
فوزی بداوی‌نژاد، آخرین عضو گروهک تروریستی که سفارت ایران را هدف قرار داده‌بود پس از آن‌که روبروی هایدپارک شناسایی شد، دستگیر و بعد از محاکمه در دادگاه عالی لندن به مجازات حبس ابد محکوم شد.
وی که اکنون 49 سال دارد، بیست‌ و پنجمین سال زندانش را سپری می‌کند. اخباری مبنی بر تلاش‌هایی جهت آزادی این تروریست گاه و بیگاه شنیده می‌شود. به‌ ویژه در سال  2000 که وکیلان مدافع وی از دادگاه، حکم تقاضای بخشش و تجدید نظر کردند اما در آن برهه دیوید ‌بلانکت، وزیر وقت کشور انگلیس با استفاده از اختیارات قانونی خود با این درخواست مخالفت کرد.
دو سال بعد مجدداً همین درخواست مطرح می‌شود که این ‌بار وزارت کشور انگلستان می‌پذیرد که بداوی‌نژاد را پس از 22 سال حبس آزاد‌ کنند. اما چارلز کلارک جانشین بلانکت نیز در آن مقطع ترجیح می‌دهد، وی همچنان در زندان بماند اما محل نگهداری وی از «هایپونیت» که یک زندان سربسته است به زندان روباز «هولسلی‌بی» انتقال می‌یابد.
با این وجود وزارت کشور انگلستان حاضر نیست به رسانه‌ها درباره جدیدترین وضعیت این گروگانگیر اطلاعاتی دهد، اما در اخباری که بی‌بی‌سی به نقل از منابعی غیررسمی منتشر کرده ‌است گفته می‌شود که بداوی‌نژاد در میان 72 زندانی خطرناک خارجی بوده که در اردیبهشت‌ماه سال 85 مجدداً از زندانهای روباز به زندان تحت کنترل شدید سافولک منتقل شده‌است.
اگر چه چیزی در حدود یک سال‌ونیم پیش نیز برخی رسانه‌های خبری در گزارش‌هایی اعلام کردند که مقامات وزارت کشور انگلیس تصمیم گرفته‌اند تا به بداوی‌نژاد پناهندگی سیاسی بدهند، اما مدیرکل غرب اروپای وزارت خارجه در حاشیه مراسم یادبود دو شهید این حادثه تروریستی که چندی پیش برگزار شد گفت که پرونده این حادثه هنوز باز است و فوزی بداوی‌نژاد همچنان در زندان به ‌سر می‌برد.
پشت پرده
بعد از شکست آمریکایی‌ها در حمله طبس که به‌منظور ضربه‌زدن به ایران و آزادی دیپلماتهای آمریکایی در تهران طراحی شده‌بود، لندن به فاصله کوتاهی تمام دیپلمات‌های خود را از تهران فرا خواند! تحلیل این اقدام بریتانیا در آن زمان شاید کمی مشکل به‌نظر می‌آمد، اما وقتی حادثه سفارت ایران در لندن رخ داد همه متوجه شدند که لندن پیش‌بینی عواقب کاری را که باید در چند روز آینده رخ می‌داد کرده‌ است.
روز دوازدهم اردیبهشت یعنی پس از دو روز از واقعه مذکور  مقام معظم رهبری که در آن زمان نماینده امام در شوراى عالى دفاع بودند، در خطبه‌های نماز جمعه آن زمان با افشای ارتباط این ماجرا با گروگان‌های آمریکایی که در ایران بازداشت بودند به دخالت انگلیس در قضیه گروگان‌گیری در سفارت ایران اشاره کردند. سلیمی‌نمین می‌گوید در تاریخ انگلیس چنین چیزی رخ نداده‌بود که انگلیس‌ها برای خوشامد آمریکا آبروی خود را به قمار بگذارند.
شواهدی که به‌دست آمده‌است نشان می‌دهد این تروریست‌ها در عراق آموزش دیده ‌بودند. این‌که چرا تاچر در راس دولت وقت انگلستان دستور به قتل همه گروگانگیرها داده‌بود جای سئوال دارد. وقتی افروز، کاردار وقت ایران در لندن که در جریان حادثه تروریستی زخمی شده‌بود در همان مراسم بزرگداشت دو شهید صحبت می‌کرد به اسنادی اشاره کرد که خبرنگاری در همان برهه در کانال چهار تلویزیون انگلیس از آنها پرده برمی‌دارد و در گزارش خود سراغ مقصر اصلی این درگیری را می‌گیرد و پس از پخش این گزارش از کار خود اخراج می‌شود.
منوچهر متکی، وزیر خارجه نیز در جریان ملاقاتش با خانواده دو دیپلمات شهید ایرانی، این حادثه را یک طراحی و شیطنت حساب‌شده خوانده و اظهار داشت که دولت وقت عراق و سازمان اطلاعات آن کشور در این حادثه دست داشته‌اند. وی دست روی دست گذاشتن دولت وقت بریتانیا به مدت پنج‌ روز در این حادثه را سئوال‌برانگیز خواند.
سیدمهدی مصطفوی، قائم مقام وزیر خارجه نیز در مراسم یادبود شهدای حادثه تروریستی ضمن مقصر دانستن دولت انگلیس در این ماجرا گفت: عملکرد دولت انگلیس در قبال این موضوع آن ‌قدر ضعیف بود که می‌شود آن را با هر استدلال و منطق در هر دادگاهی محکوم کرد. سال گذشته زمانی که صحبت از بخشودگی آخرین بازمانده حمله‌کنندگان به سفارت ایران شده‌بود، محمدعلی حسینی، سخنگوی وزارت خارجه اعتراض ایران را نسبت به این موضوع اعلام کرد و این اقدام را به «چراغ سبز انگلیس به تروریست‌ها» تعبیر نمود.