سیدمحمد خاتمی پیشنهاد کرد
گفتوگوی روشنفکران ایران و جهان عرب
گروه سیاسی، حامد طبیبی: دعوت خاتمی از طرفهای غربی برای حرکت در مسیر غیرتنشزا در خصوص پرونده هستهیی ایران از یک سو و تاکید بر پیگیری مداوم «روش امتناع» و پیشبرد مذاکرات منطقی با جهان از طرف ایران از سوی دیگر، جدیدترین اظهارنظر رئیسجمهور سالهای اصلاحات ایران را رقم زد. سیدمحمد خاتمی در حالی به سوالات خبرنگاران داخلی و خارجی پاسخ میگفت که پس از سخنرانی در یک همایش «ایرانی - عربی» وی را احاطه کرده بودند. واضع نظریه گفتوگوی تمدنها روز گذشته در حالی به طرح نظرات خود در حاشیه سخنرانی کوتاه اما مهم خود پرداخت که موضوع حساس «گفتوگوی میان ایران و اعراب» را به عنوان موضوع اصلی سخنرانی خود برگزیده بود و خواستار گفتوگو میان روشنفکران ایران و جهان عرب شد. خاتمی و همکارانش در موسسه تحت اداره او یعنی موسسه بینالمللی گفتوگوی فرهنگها و تمدنها همایشی را در مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی برپا کرده بودند که دستور کار ویژه آن با انتخاب نام همایش مشخص شده بود: «نخستین همایش گفتوگوی میان اعراب، نگاه مصری - نگاه ایرانی.» رئیسجمهور اصلاحطلب سالهای نه چندان دور ایران به عنوان سخنران افتتاحیه به بیان نظرات خود در خصوص دلایل ایجاد پل ارتباطی و کانالهای گفتوگو میان روشنفکران و افراد اثرگذار در سیاستهای دو کشور پرداخت. وی در عین حال در حاشیه همایش پاسخهایی را به پرسشهای خبرنگاران ارائه کرد که به دلیل «به روز» بودن موضوعات آن بازتاب گستردهتری یافت. وی همانند گذشته همچنان بر سیاست اصولی خارجی دولت اصلاحات پای فشرد که مولفههای ثابتی داشت: تاکید بر گفتوگو، تنشزدایی و ایجاد اراده برای حل مشکلات. یکی از اصلیترین سوالات نیز واکنش به گزارش اخیر محمد البرادعی رئیس آژانس بینالمللی هستهیی بود.
مدیرکل دیدهبان هستهیی سازمان ملل در گزارش خود اگرچه اعلام کرده که ایران به برخی سوالات آژانس در خصوص موضوع سانتریفوژهای P1 و P2 پاسخ گفته اما کارشناسان و صاحبنظران معتقدند با عدم اعلام مختومه شدن این مبحث راه را برای ادامه آن باز گذاشته و از سوی دیگر مجدداً بر عدم تعلیق غنیسازی از سوی ایران تاکید کرده است. پاسخهای خاتمی به این دلیل از سوی خبرنگاران «مهم» تلقی میشود که وی مدیریت پرونده هستهیی را در یکی از حساسترین برهههای زمانی در مواجهه با آژانس برعهده داشته. وی ارزیابی خود را درباره گزارش اخیر البرادعی این گونه اعلام کرد: «گزارش به میزانی دارای نکات مثبت هم هست که اگر بخواهند موضوع را حل کنند، امکان آن وجود داشته باشد. اما قطعاً نکات دارای ابهامی نیز وجود دارد که راه بهانهجویی برای عدم دستیابی به یک راهحل منطقی را باز میگذارد.»
رئیسجمهور سابق ایران همانند همیشه به بخشی از مساله با خوشبینی مینگرد: «امیدواریم که چنین نشود و به نظر من موقعیت پرونده به گونهیی است که حل منطقی آن به سود هر دو طرف است.» خاتمی نیم نگاهی نیز به اوضاع منطقه داشت چرا که شرایط را بحرانی ارزیابی میکرد: «حرکت به سوی بحرانی کردن شرایط، کل منطقه را با خطر مواجه کرده و مشکلات زیادی را به وجود خواهد آورد. امیدواریم عقل و منطق در همه طرفهای قضیه وجود داشته باشد چرا که شرایط حساس و بحرانی است.» خبرنگاران رسانههای خارجی به تلاشهای برون مرزی خاتمی نیز واکنش نشان داده و سوالاتی را از وی پرسیدند: امری که این روزها در ایران با نوعی اعمال محدودیت برای انتشار آن مواجه شده است. تلاشهای خاتمی در زمینه حل بحران میان فتح و حماس از جمله این سوالات بود که پاسخی جز اعلام آمادگی دوباره خاتمی نداشت: «صحبتهایی با طرفهای درگیر در این مناقشه چه با فتح و حماس و چه اتحادیه عرب و نهادهای بینالمللی صورت گرفت. امیدواریم طرفین با غلبه بر احساسات و استفاده از عقل این امکان را فراهم آورند که تفاهمی جامع حاصل شود. البته زمینه تا حدودی برای این امر فراهم شد و من هم به نوبه خود آمادگی دارم تا برای جلوگیری از اختلافات در صورتی که موثر باشد تلاش خود را ادامه دهم.»
چهره شاخص اصلاحطلبان در عین حال اشارهیی نیز به موضوع مذاکرات سهجانبه ایران، عراق و آمریکا داشت چرا که در خصوص عراق از وی سوالاتی پرسیده شد: «گفتوگوهای سهجانبه امری مثبت بود که امیدواریم ادامه یابد. همه باید کمک کنند تا به اشغال این کشور پایان داده شود. دخالت در عراق از سوی هر طرفی که صورت بگیرد امری نادرست بوده و باید با کمک همسایگان و قدرتمند کردن دولت مرکزی امنیت را در این کشور فراهم کرد.» سیدمحمد خاتمی که پس از پایان دوران ریاست جمهوری در نخستین انتخابات پس از آن یعنی شوراهای سوم و خبرگان چهارم با ایفای نقشی موثر در کنار سایر چهرههای شناخته شده اصلاحطلب سبب ائتلاف صددرصدی در اردوگاه اصلاحطلبان شد در پاسخ به سوال «اعتماد» در خصوص انتخابات مجلس هشتم در اسفندماه سال جاری نیز با تاکید دوباره بر عدم کاندیداتوری خود در این انتخابات به توضیح نقش خود پرداخت: «امیدوارم انتخابات پرشور انجام بگیرد و در این راستا همه دوستان را تشویق میکنم که با نامزدی در این انتخابات سبب روی کار آمدن یک مجلس قوی و صاحب تدبیر شوند.»
خاتمی پیش از آغاز رسمی مراسم در حالی به ساختمان زیبای مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی گام نهاد که جمعی از وزرا، معاونان و یاران وی در دولت اصلاحات را در کنار خود میدید. محمدرضا عارف، کمال خرازی، صادق خرازی، محمدرضا خاتمی، مصطفی تاجزاده، محسن آرمین، محسن امینزاده، الهه کولایی، فخرالسادات محتشمیپور، عبدالواحد موسوی لاری، محمدعلی ابطحی، مصطفی معین، محمد مجتهدشبستری، سیدمحمد صدر، مرتضی حاجی، حسن یوسفی اشکوری از جمله افرادی بودند که برخی از آنان از در ورودی تا سالن همایش نیز وی را همراهی کردند. جلسه با مدیریت ابتدایی و سخنان کوتاه احمد بورقانی، هادی خانیکی و نادیا مصطفی از مصر آغاز شد و پس از آن با حضور خاتمی در محل مورد نظر و تشکر وی از آیتالله سیدمحمد موسوی بجنوردی چهره ماندگار، از فقهای نواندیش و ریاست مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، استادان مصری و عموم حضار سخنان رئیسجمهور سابق ایران آغاز شد: «خدا را سپاسگزارم که گام اول در تحقق آرزوی دیرینهمان محکم برداشته شد و دوستان عزیز و متفکر ما از مصر پذیرفتند که با دوستان ایرانی سلسله مباحثی را آغاز و دنبال کنند که امیدواریم به تدریج کل جهان و منطقه را نیز در بر گیرد. به لحاظ جغرافیایی ایران و مصر دو قطعه از زمین هستند که هزاران کیلومتر با هم فاصله دارند. ولی به لحاظ نقش در تمدن بشری، دو همسایه دیوار به دیوار به شمار میروند، همچنین در مسیر سرنوشت تاریخی خود دو همراه، همسایه و هماندیش بودهاند.» اشاره به تمدن کهن و قدیمی ایران و مصر و نقش اسلام در این دو کشور نیز از نظر خاتمی دور نماند: «ملتها و اقوامی که دارای تمدن جهانی یا تاثیرگذار در سرنوشت بشر بودهاند تعداد بسیار کمی هستند و ایران و مصر در این میان صاحب دیرینهترین تمدنها بوده و این نکته نشانه ظرفیت فوقالعاده بزرگ این دو ملت و جایگاهی است که در عرصه تاریخ بشری دارند. این پیوند با اسلام عزیز مستحکمتر شد. اسلام در روح ایرانی و مصری ظرفیتی را یافت که میتواند بر بستر آن در تاریخ بشر جاری شود.» خاتمی در عین حال از وجود عاطفه اسلامی و محبت و عشق به اهل بیت در ایران و مصر به عنوان یکی دیگر از عوامل مشترک میان دو کشور یاد کرد.
رئیسجمهور سابق ایران به دوران سلطه شاهنشاهی در دو کشور نیز نگاهی گذرا داشت و خواستههای مردم دو کشور را این گونه برشمرد: «دو ملت از اینکه در تاریخ دچار عقبماندگی شدهاند رنج بردهاند. نه تنها در میان روشنفکران که اگر به عمق وجدان عادیترین افراد مراجعه کنید به وضوح خواهان استقلال، آزادی و پیشرفت بودهاند و آنچه حرکت اصلاح دینی نام میگیرد این است که ملتهای ما از زبان متفکران نواندیش خود خواستههای خود را اعلام کردهاند.» وی از اصلاحات به عنوان اصیلترین حرکت این دو جامعه نام برده و در عین حال به نقاط ضعف و قدرت آن نیز اشاره کرد: «اگرچه ابعاد نظری اصلاحات و برنامههای آن در تبدیل به عمل دچار ابهامات و کمبودهایی است اما اصرار میکنم که متفکران تلاش کنند جریانی که «اصلاحات» نام گرفته و دارای سابقه یکصدساله در جوامع ما است به نتیجه لازم برسد.» رئیسجمهور سابق ایران در بیان اشتراکات دو کشور به مشابهت زمانی ملی شدن صنعت نفت و کانال سوئز، درک خطر صهیونیسم بینالمللی و مبارزه آشتیناپذیر با آن و تقریب مذاهب با همت آیتالله بروجردی و شیخ شلتوت اشاره و خواستار عدم غفلت از خطر اختلافات فرقهیی و دینی که اخیراً نیز به آن دامن زده میشود، شد.
خاتمی فراز پایانی سخنان خود را به بیان مولفههای توسعه اختصاص داد: «هر دو کشور در عمل نیازمند توسعه سیاسی، اقتصادی و علمی هستند. در دنیای امروز اگر بخواهیم بمانیم باید پیشرفت کنیم و برای تامین منافع خود نیز راهی جز پذیرش دموکراسی و مردمسالاری به عنوان مناسبترین شیوه نظم اجتماعی نیست. در عرصه اقتصادی نیازمند تلاش و برنامهریزی سنگینی هستیم. نباید از دو تیغه برنده خطرناک اسلام ترسی از یک سو و اسلام متحجر ظاهرپرست از سوی دیگر غفلت شود. افراطگرایان از شرق و غرب خطرات زیادی را ایجاد کردهاند و وظیفه روشنفکران دینی ارائه گفتمان منطقی از اسلام است که با خرد سر سازگاری دارد.» هادی خانیکی دبیر اولین همایش «گفتوگوی ایران و عرب؛ نگاه مصری، نگاه ایرانی» نیز در ابتدای این همایش اظهار داشت: این همایش دارای 5 نشست تخصصی و ارائه مقالات متعدد از سوی کارشناسان دو کشور ایران و مصر است که این نشستها به ترتیب درباره رویکردهای سیاسی، فرهنگی، منطقهیی، تجارب اصلاحات میان موازنههای داخلی و فشارهای خارجی، دخالت خارجی، اهداف، ابزارها و راههای رویارویی در نگرش مصری و ایرانی، خاورمیانه، شکافهای تاثیرگذار و اسرائیل در نگرش ایرانی و مصری و اروپا و آسیا در راهبردهای مصری و ایرانی خواهد بود.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
