پیروزی رویال به سود فرانسه است

علی باقری عضو هیات علمی دانشگاه

چند روزی بیشتر به پایان دور نهایی انتخابات فرانسه نمانده است. در این دوره دو نامزد به مصاف هم خواهند رفت. براساس آمارها و ثبت‌نام انجام شده برای رأی‌گیری، تعداد شرکت‌کنندگان بسیار بیشتر از دور قبل بوده که در دور قبل شیراک برای بار دوم انتخاب شد. به نظر عده‌ای، این افزایش ناشی از وعده‌های داده شده برای اصلاحات همه‌جانبه در جامعه فرانسوی است.

اصلاحات در ابعاد اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، قضایی و... مطرح می‌شوند. چیزی که در دوره‌های قبلی وجود نداشت و همواره نوعی محافظه‌کاری در سیاست‌ها و شعارها دیده می‌شد و نشانه‌ای از روحیه آرام و تودار فرانسویان به شمار می‌رفت. توجه به اصلاحات جدید مورد توجه مطبوعات فرانسه هم به خصوص در این هفته بوده است.

پس از پایان دور اول خانم سگولن رویال، نامزد چپ از حزب سوسیالیست و آقای نیکلا سارکوزی، وزیر کشور قدرتمند فرانسه به دور دوم راه یافته‌اند. فرانسوا بایرو، نفر سوم و رئیس حزب راست میانه (یو.دی.اف) بود. پس از اعلام نتایج نفرات اول و دوم کوشیدند او و طرفدارانش را به سوی خود جلب نمایند، اما بایرو به انتقاد از سیاست‌های هر دو پرداخت. او رسما اعلام کرد از دید او نه سوسیالیست‌ها و نه حزب سارکوزی نمی‌توانند در جهت اهداف و آرمان‌های فرانسه اقدام مفیدی انجام دهند.

وی اعلام کرد حاضر است در این باره با هر دو نفر مبارزه نماید. بایرو در طی سخنرانی‌های مبارزاتی انتخابات، از نظریات رویال و سارکوزی انتقاد می‌کرد، هرچند لحن او در انتقاد از رویال ملایم‌تر بود، اما در برخورد با سارکوزی، بایرو مکررا به روحیه خودرأی استبدادی، دیکتاتوری سارکوزی انتقاد کرده و او را زیر سوال برده بود. این مطلب از سوی بسیاری از افراد و نشریات و حتی در برنامه‌های طنز تلویزیون و غیره مطرح می‌شود، مثلا در یکی از برنامه‌های تلویزیونی خبرنگاری در حال مصاحبه با سارکوزی بود. قبل از آنکه خبرنگار سوال خود را مطرح کرده یا جمله خود را به پایان برد، سارکوزی شروع به سخنرانی می‌کرد یا حتی به جای او سوال طرح می‌کرد و خود بی‌توجه به مسائل مطروحه ادامه می‌داد.

خانم رویال در برنامه‌های خود اعلام کرده است در صورتی که: «من رئیس‌جمهور شوم، فرانسه را بدون ایجاد و بروز خشونت به سوی اصلاحات خواهم برد.» این اشاره (کنایه)ای به نظریات تندروانه سارکوزی در تاکید بر ناسیونالیزم فرانسه و برخورد با مهاجران در فرانسه است. تعداد مهاجران بیش از هفت میلیون نفر می‌باشد. بخشی از آنها دارای مجوز اقامت و گروه کمی فاقد آن هستند. مساله مهاجرین از چندین سال قبل مورد توجه محافل علمی و سیاسی بوده و هست و شورش‌های چندی پیش آنان هم (در زمان وزارت کشور سارکوزی) مطرح بوده است که بر ابهام و نگرانی‌ها می‌افزاید، برخی از موسسات دانشگاهی که در زمینه اجتماعی فعالند، مهمترین خطر جدی در جامعه اروپایی و فرانسوی را مهاجرینی اعلام کرده‌اند که بر تعداد آنها مدام افزوده شده و موجبات اختلال در فرهنگ و اقتصاد فرانسوی را فراهم می‌سازند.

رویال که در آمارگیری‌های رسمی تا روز دوشنبه 10 اردیبهشت فاصله قابل توجهی با سارکوزی دارد، در این مساله کوشیده با طرح مسائل و مشکلات اقتصادی، تعداد بیکاران، وضعیت نامساعد رفاهی اقشار پایین جامعه، امنیت شغلی، تقویت بیمه بیکاری و از کارافتادگی، جنبه حمایتی و حل این مسائل را وعده بدهد.

همچنین اصلاح امور قضایی و رسیدگی به پرونده‌های مدیران ارشد نظام فرانسه را مستقیم و غیرمستقیم مطرح نماید. در جامعه امروز فرانسوی، بسیاری از مردم از نظر سطح زندگی دارای رفاه چشمگیر نیستند، هر چند دولت با ارائه انواع بیمه‌ها و پرداخت بخشی از اجاره مسکن و کمک به فرزندان، هنوز از این اقشار حمایت می‌کند.

فرانسویان هم در مجموع مردمی مقتصد و صرفه‌جو و مهمتر از همه، قانع هستند، اسراف چندانی در خوراک و پوشاک و مسکن و تفریح ندارند. مثلا تبلیغات شدید در مورد لاغری و مزایای آن سبب تغذیه کم افراد می‌شود، تعداد افراد چاق بسیار کم است. از نظر وضع ظاهر و آرایش و لباس هم تقریبا همه مردم ساده و پاکیزه و تمیز هستند، اما مانند بسیاری از کشورهای جهان سوم، زنان و دختران چندان آرایش ندارند و زینت‌آلات آنها گرانقیمت نیست. بعلاوه جوانان پس از سن بلوغ از خانواده جدا شده، به دنبال کار و استقلال اقتصادی می‌روند. این امر از سویی سبب کوچک شدن خانواده‌ها است، از سوی دیگر نیاز به اشتغال را افزایش می‌دهد. از سوی دیگر رفاه نسبی) در مقایسه با جهان سوم (سبب می‌شود آنان چندان درصدد توسعه دانش و اخذ مدرک دانشگاهی نباشند و نیز دنیا را هم سخت نگیرند.

بحران اعتصابات سال گذشته و اصلاح قانون کار توسط شیراک، نشانه‌ای از این نیاز بوده است. سارکوزی هم در مخالفت خود با مهاجران، گفته خود را به این صورت تکمیل کرده که فرانسه به نخبگان و تحصیلکرده‌های مهاجر امکان زندگی و اشتغال می‌دهد، هر چند این گفته با انتقاد رویال و بقیه روبه‌رو شده است. اما واقعیت آن است که جامعه فرانسوی مشاغل پایین و پست را به مهاجران می‌دهد و این امر پدیده‌ای طبیعی است، اما نظارت شدید و همه‌جانبه نیز بر مهاجرین دارد، فی‌المثل اگر شما برای یک سال یا بیشتر ساکن فرانسه باشید، باید مدام آدرس و وضعیت خود را به اداره شهربانی و بیمه و بانک و غیره اعلام نمایید، به طوری که تقریبا مهاجرین، همه هفته سری به این ادارات می‌زنند. غالب مهاجرین از کشورهای عرب یا آفریقایی هستند که فرانسه در آنها دارای منافع اقتصادی و سیاسی است. سارکوزی هم در اصل فرانسوی نیست، خانواده او از میان یهودیان مهاجر اروپای شرقی هستند، سارکوزی در نوجوانی پدر خود را از دست داده است و به تدریج وارد سیاست شده و پله‌های ترقی را پیموده است. او دارای ویژگی‌های خاص اخلاقی است، به لحاظ رفتاری بر خلاف فرانسویان، رفتاری تند و نسبتا خشن دارد. تکبر و غرور و تکروی و خودرأیی از نحوه برخورد و گفتار او کاملا مشخص است. هر چند در ایام انتخابات او در شیوه‌های برخورد خود تغییراتی داد، اما به هر حال انتقاد از سارکوزی پابرجاست، حتی برخی از فوتبالیست‌های معروف که فرانسوی اما سیاه هستند، از ادبیات توأم با اهانت او علیه مهاجرین ناراضی هستند. این خلق و خو در جامعه‌ای که اکثریت مردم دارای روحیه آرام هستند، ناسازگار بوده و سرانجام آثار خود را در سیاست فرانسه نشان خواهد داد.

ذکر یک نکته هم ضروری است. همه سیاستمداران برای انتخاب شدن شعارهایی می‌دهند، اما پس از روی کارآمدن در برخورد با واقعیت‌ها و جناح‌های قدرت، یا شعارهای خود را فراموش کرده یا آن را تعدیل می‌نمایند، این نکته درباره همه احزاب فرانسه هم مصداق دارد. به نظر این نویسنده در مجموع سیاست‌های خانم رویال در درازمدت منافع فرانسه را بیشتر تضمین کرده و اقشار کم درآمد جامعه را کمک خواهد کرد، اما سیاست‌های سارکوزی در درازمدت به زیان فرانسه تمام خواهد شد.

خانم رویال در پاسخ به سیاست ضدمهاجرت و گزینش مهاجران نخبه سارکوزی می‌گفت: «باید انسانی فکر کرد. افرادی که به این کشور می‌آیند، به امید زندگی می‌آیند، اگر ما هم وضعی مشابه آنها داشتیم ناچار به مهاجرت می‌شدیم» اما به نظر می‌رسد در نهایت هر دو طرف تا حدودی شعار می‌دهند. یکی از اتهامات شایع بر علیه حزب سوسیالیست، ارتباط عمیق آنها با چین و نفوذ طرفداران مائو است. خانم رویال قبل از انتخابات نیز سفری به چین داشت.

نفر سوم انتخابات یعنی بایرو، اعلام داشت که قصد دارد برای دور بعدی، حزب جدیدی به نام حزب دموکرات تاسیس کند. او همچنان می‌کوشد استقلال خود را نسبت به دو حزب قدرتمند و پیروز انتخابات نشان دهد. بایرو از خانم رویال انتقاد می‌کند و برنامه‌های او را مناسب اصلاحات واقعی نمی‌داند، اما در مورد سارکوزی، تندی بیشتری نشان می‌دهد. از دید او سارکوزی فردی متکبر و مستبد است که می‌کوشد تمام ارکان قدرت را در فرانسه قبضه نماید. طرفداران سارکوزی هم شاید در مواجهه با بایرو اعلام کرده‌اند که قصد دارند حزب راست مرکزی را تاسیس نمایند و از این طریق اصلاحات سیاسی خود را در فرانسه انجام دهند، اما در واقع این کار ساختن نوعی اسب تروا است که قصد دارد به اردوگاه بایرو وارد شود و در میان طرفداران او انشعاب ایجاد نماید.

سارکوزی در خلال انتخابات سفری به لندن داشت و چراغ سبزی هم به آمریکا داد، این امر با توجه به سنت‌های سیاسی فرانسه که نزدیکی به آمریکا را نمی‌پسندد، از نظر عده‌ای از فرانسویان امری پسندیده نبود. در برخورد با گروگانگیران طالبان در افغانستان هم مدام اعلام کرده‌اند که از افغانستان خارج می‌شوند. در برخورد با ایران هم سارکوزی موضع منفی دارد و می‌گوید که ایران قصد انهدام اسرائیل را دارد، لذا ایران تبدیل به یکی از مهمترین مشکلات بین‌المللی شده است.

نکته دیگری که در سیاست‌های داخلی فرانسه مورد توجه است، وضعیت فساد مالی مدیران، از جمله شیراک است. در صورتی که جناح چپ و سوسیالیست برنده شود، اقدام به برخورد قانونی با پرونده‌های فساد و سوءاستفاده مالی و اداری خواهد کرد که یکی از متهمین اصلی آن، رئیس‌جمهور فعلی فرانسه است، اما در صورتی که سارکوزی روی کار آید، براساس توافقاتی که با شیراک و دیگران انجام داده است، مانع از رسیدگی به این پرونده‌ها شده و آنها را به دلایل گوناگون از جمله قاعده «مرور زمان» خواهد بست. هرچند در ماه گذشته مقامات قضایی فرانسه اعلام کردند بلافاصله پس از پایان انتخابات، پرونده‌های فساد و رشوه ژاک شیراک را مورد بررسی قرار خواهند داد.

به گفته نشریات فرانسه، براساس توافقی که میان شیراک و سارکوزی صورت گرفته، شیراک از سارکوزی حمایت کرده تا او هم پس از رسیدن به قدرت، مانع از طرح پرونده‌های مزبور گردد. در حال حاضر رقابت فشرده میان سارکوزی و رویال ادامه دارد. سارکوزی در روزهای اخیر کوشیده است که از گروه‌های هنرمند و شخصیت‌های معروف هم استفاده کند.

از نکات جالب انتخابات فرانسه، آن است که کاندیداها با شرایط مساوی در رادیو و تلویزیون و مطبوعات حضور دارند، در طول این انتخابات بر در و دیوارها به ندرت پوسترها و یا بروشورهای تبلیغی احزاب و کاندیداها دیده می‌شود. تنها در محل‌های اعلام شده، آنان عکس و پوستر خود را می‌چسبانند. در رادیو و تلویزیون بحث‌های گوناگونی توسط گروه‌ها و شخصیت‌ها و صاحبنظران وجود دارد که هر یک می‌کوشد نقطه‌نظرات خود را درباره برنامه‌های کاندیداها اعلام کنند، اما بحث به صورت درگیری فیزیکی یا کثیف کردن چهره شهر با پوستر وجود ندارد.

به نظر نویسنده این مقاله، در این انتخابات سارکوزی برنده خواهد شد و پس از رفتن به کاخ الیزه، ناچار است درباره وعده‌های داده شده نسبت به مهاجرین اقدام نماید. این امر ممکن است بیش از یک سال طول بکشد، اما نتیجه حاصل از آن، ایجاد آشوب و درگیری در فرانسه خواهد بود. با توجه به اینکه دولت‌های اروپایی یکی از اهداف اصلی و کلان خود را در حفظ امنیت و آرامش اجتماعی می‌دانند و در این زمینه هم موفق بوده‌اند، لذا بروز این درگیری‌ها، منافع داخلی و خارجی فرانسه را به خطر خواهد انداخت و از آنجا که روابط فرانسه با کشورهای عرب شمال آفریقا مانند مغرب و الجزایر و یا سایر کشورهای آفریقایی براساس روابط اقتصادی بوده و منافع زیادی در آن کشورها دارد، این امر از وجهه سیاسی و فرهنگی فرانسه خواهد کاست. لذا پس از آغاز درگیری‌ها و بالاگرفتن مسائل و مشکلات، سارکوزی ناچار خواهد بود سیاست خود را تعدیل کند.

در مورد موضع سارکوزی در مورد ایران، سارکوزی در مصاحبه با شبکه یک تلویزیون فرانسه اعلام کرده من پس از قدرت گرفتن، سیاستی بر علیه ایران تدوین می‌کنم که شامل تحریم‌های بیشتر و اتحاد جامعه بین‌المللی بر علیه ایران است. خانم رویال هم مشابه همین نظریات را اعلام کرده است.