بودجه انقباضی واقعیت ندارد

حمیدرضا برادران شرکا / رییس سابق سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور

بودجه سال 87 در مراحل اولیه تدوین قرار دارد، بنابراین قضاوت در مورد انقباضی بودن آن بسیار زود به نظر می‌رسد اساساً در حال حاضر بحث در مورد انقباضی و یا انبساطی بودن بودجه سال 87 موضوعیت ندارد، زیرا بسیاری از هزینه‌های جاری با  توجه به بالا رفتن نرخ تورم باید افزایش یابد. از سوی دیگر بودجه طرح‌های عمرانی نیز از این قاعده مستثنی نیست و حتی اگر طرح عمرانی جدیدی آغاز شود، تکمیل طرح‌های گذشته مشمول هزینه‌های بیش‌تری خواهد بود. در چنین شرایطی مطرح کردن بودجه انقباضی با واقعیت و وضعیت کنونی اقتصاد کشور همخوانی ندارد و چنین بودجه‌ای عملیاتی نخواهد شد. معاون اقتصادی، معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری پیش از این اعلام کرده بود که بودجه سال آینده همانند 86 انقباضی تنظیم می‌شود و با 600 تا 700 میلیارد تومان افزایش نسبت به سال 86 بسته خواهد شد. در نظر گرفتن نفت 1/34 دلاری و مصرف ارزی 31 میلیاردی در بودجه سال آینده از برنامه‌های آینده کشور است. دستگاه‌های ملی در گذشته بیش از 500 دستگاه بودند که تعداد آنها در قالب بودجه 87 به 40 دستگاه تقلیل می‌یابد و اختیارات لازم نیز به آنها منتقل می‌شود. در موردتعیین قیمت پایه 1/34 دلار نفت در بودجه سال 87 و میزان تاثیر بر انقباضی شدن آن باید گفت جدول شماره 8 برنامه چهارم توسعه سقف استفاده دولت از منابع ارزی حاصل از فروش نفت را مشخص کرده است؛ بنابراین تعیین هر قیمت پایه‌ای برای نفت در سند بودجه هیچ تفاوتی را در اصل موضوع ایجاد نمی‌کند. بر این اساس تعیین هر قیمتی برای نفت در بودجه بر انقباضی یا انبساطی بودن آن تأثیر نمی‌گذارد. بنابراین بحث در مورد آن نیز بی‌مورد است. براساس جدول شماره 8 برنامه چهارم توسعه دولت می‌تواند تا سقف 15 میلیارد دلار از درآمدهای نفتی استفاده کند. حال اگر هزینه‌های دولت کمتر از این میزان باشد مابه‌التفاوت آن به حساب ذخیره ارزی خواهد رفت. در غیر این صورت اگر هزینه‌های دولت بیش از 15 میلیارد دلار باشد باید برای جبران این هزینه‌ها از حساب ذخیره ارزی برداشت کند. از این رو در نظر گرفتن هر قیمتی برای نفت در بودجه در عمل اثری بر انقباضی شده آن نخواهد داشت. در باره برخی از تغییرات بودجه 86 همچون کاهش 460 دستگاه ملی نیز باید گفت این تغییرات شکلی است و نه محتوایی؛ به این ترتیب که تدوین‌کنندگان بودجه تصمیم گرفته‌اند بودجه برخی از سازمان‌ها را به سازمان بالا دستی و یا وزارتخانه مربوطه منتقل کنند تا آن سازمان یا وزارتخانه خود، بودجه را میان آن سازمان‌ها توزیع کند. این موضوع نه تنها تأثیری بر کاهش بودجه نخواهد داشت بلکه مشکلاتی نظیر غیر شفاف شدن بودجه را نیز ایجاد می‌کند. انحلال سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور یک اشتباه بزرگ بود که دولت نهم مرتکب آن شد چرا که برای این سازمان در برنامه چهارم وظایفی تعریف شده بود که باید عملیاتی می‌شد. البته در این برنامه اصلاحاتی نیز برای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی در نظر گرفته شده بود، اما انحلال این سازمان به معنی معطل گذاشتن وظایف تعریف شده آن در برنامه چهارم توسعه است. دولت پیش از انحلال سازمان مدیریت حداقل باید ساز و کارهایی را برای انتقال وظایف این سازمان به سازمان دیگری در نظر می‌گرفت.