پروندۀ ملوانان انگلیسی دوباره گشوده شد

اعضای پارلمان بریتانیا در گزارشی که اخیرا منتشر کردند، عدم تنبیه مقامات وزارت دفاع آن کشور را در رابطه با بازداشت ملوانان بریتانیایی از سوی ایران، غیرقابل قبول عنوان کردند.

اعضای کمیتۀ امور دفاعی مجلس عوام می‌خواهند اطمینان حاصل کنند که نگرانی‌های مالی در وزارت دفاع مانع اجرای درس‌های آموخته از حادثه نخواهد شد. چرا که به اعتقاد برخی از دست‌اندرکاران این حادثه، بخش اعظم جزییات رسمی دربارۀ حادثۀ خلیج فارس همچنان سرپوشیده است. به باور این نمایندگان همچنین آن حادثه (بازداشت ملوانان بریتانیایی توسط ایران) مایۀ شرمساری ملی است و نحوۀ رسیدگی به مسایل رسانه‌ای پیرامون آن، از جمله دادن اجازه به ملوانان برای فروش شرح ماجرای آن، این احساس شرمساری را مضاعف کرده است. اعضای کمیتۀ امور دفاعی مجلس عوام بر این باورند که مقامات وزارت دفاع آن کشور در رابطه با نحوۀ رسیدگی به مسایل رسانه‌ای پیرامون بحران بازداشت ملوانان بریتانیایی توسط ایران کوتاهی‌هایی انجام داده‌اند.

این در حالی است که وزیر دفاع بریتانیا پیش از این به اشتباه خود مبنی بر اعطای مجوز به ملوانان بریتانیایی بازداشت شده در ایران برای فروش داستان خود به رسانه‌ها اعتراف کرده و از مجلس عوام این کشور عذرخواهی کرده بود. دز براون به نمایندگان مجلس عوام بریتانیا گفت که وی از اشتباه صورت گرفته و هر نوع لطمه‌ای که به نیروهای مسلح بریتانیا وارد شده، پشیمان است. وی گفت این تصمیم خود را پس از مشورت با افسران نیروی دریایی، از روی حسن‌نیت گرفته بود. براون همچنین اضافه کرد که با توجه به اتفاقاتی که روی داده، وی نباید چنین نظری را می‌پذیرفت. با این حال اعضای کمیتۀ دفاعی مجلس عوام بر این باورند این مساله که در ارتباط با رشتۀ اشتباهات مربوط به آن حادثه علیه هیچ کس در وزارت دفاع اقدامی صورت نگرفته است؛ غیرقابل قبول است، حادثه‌ای که به گفتۀ این اعضا، به شدت بر وجهۀ نیروی دریایی لطمه وارد کرد. به دنبال آزادی 15 ملوان بریتانیایی از سوی جمهوری اسلامی ایران و بازگشت آن‌ها به بریتانیا، این افراد اجازۀ مخصوصی دریافت کردند که خاطرات روزهای بازداشت خود در ایران را به رسانه‌ها بفروشند. در پی دریافت این مجوز ویژه، دو نفر از نظامیان بازداشتی که داستان بازداشت خود را به روزنامه‌ها و برخی تلویزیون‌ها فروخته بودند، با حجم وسیعی از انتقادها روبه‌رو شده و خانواده‌های نظامیان بریتانیایی که در عراق کشته شده‌اند، سیاستمداران احزاب مختلف و تعدادی از فرماندهان سابق نیروهای مسلح این کشور این تصمیم را محکوم مردند. این انتقادها باعث شد که وزارت دفاع بریتانیا در تصمیم خود تجدیدنظر کرده و مجوز اعطا شده را لغو کند. در همان زمان وزیر دفاع بریتانیا در اظهارات خود تاکید کرد که برای آزادی نظامیان بریتانیایی معامله‌ا‌ی با ایران نشده و هیچ عذرخواهی هم صورت نگرفته است. گرچه مقامات ایران در واکنش به اظهارات وزیر دفاع بریتانیا اعلام کردند که بریتانیا برای آزادی نظامیان خود نامۀ عذرخواهی تحویل این مقامات داده است با این حال مقامات وزارت خارجه جمهوری اسلامی گفتند که تصویر نامۀ ارسال شده از سوی بریتانیا را منتشر نمی‌کنند. وزارت دفاع بریتانیا در آن زمان علیه برخی از خدمۀ خود اقداماتی صورت داد اما کسی محاکمه نظامی نشد و حدود سه ماه پس از آن حادثه نتیجه دو مورد تحقیق و تفحص خود را در اختیار مجلس عوام این کشور قرار داد که با انتقاد اعضای این مجلس مواجه شده است.

این 15 ملوان بریتانیایی که در سوم فروردین ماه سال جاری در اروندرود به بازداشت سپاه پاسداران در آمدند، پس از 12 روز به دستور محمود احمدی‌نژاد، رییس‌جمهوری آزاد شدند. این که نظامیان بریتانیایی چگونه در حالی که مسلح و تحت پوشش حفاظتی ناو بریتانیایی «کورنوال» و هلی‌کوپترهای گشتی بودند، بدون مقاومت تسلیم افراد سپاه پاسداران شدند، پرسش‌هایی را در میان افکار عمومی و نیز برخی از مقامات بریتانیایی برانگیخته است.

هیاتی که تحت نظارت مستقیم وزیر دفاع بریتانیا دست به تحقیق در این زمینه زده، به این نتیجه رسیده است که بازداشت 15 نظامی بریتانیایی ناشی از نارسایی‌هایی بوده اما هیچ فرد مشخصی در این ارتباط مقصر شناخته نشد. موضوع دیگری که در قضیۀ بازداشت ملوانان، باعث اختلاف‌نظر در میان مقامات بریتانیایی شده است، اقدام وزیر دفاع این کشور بود که ابتدا این ملوانان را در مصاحبه با رسانه‌ها آزاد گذاشت اما پس از آن که اعتراضاتی به این تصمیم ابراز شد از تصمیم خود بازگشت و اعلام کرد که ملوانان بازداشت شده حق ندارند داستان دوران بازداشت خود را به رسانه‌ها بفروشند. این اقدام وزیر دفاع بریتانیا در حالی صورت گرفت که برخی رسانه‌های این کشور مبلغ قابل توجهی به ملوانان آزاد شده برای فروش داستان دوران بازداشت آنان پیشنهاد کرده بودند.

این موضوع به تشکیل هیات دیگری برای تحقیق و تفحص در این زمینه تحت نظارت وزیر دفاع انجامید که در گزارش نهایی خود از تصمیم این وزارت در اعمال ممنوعیت فروش داستانهای ملوانان بازداشتی به رسانه‌ها دفاع کرده بود. چند تن از این ملوانان بازداشت شده طی دوران بازداشت خود در ایران در صفحۀ تلویزیون ظاهر شده و بر خلاف موضع دولت بریتانیا اعلام کرده بودند که علت بازداشت آن‌ها ورود غیرقانونی آنها به آب‌های ایران بوده و از این بابت عذرخواهی کردند. این در حالی است که آن‌ها پس از بازگشت به کشور خود اظهارات خود را حاصل فشار مقامات ایرانی بیان کردند. در هر حال تحقیقات رسمی دربارۀ این حادثه همچنان محرمانه است.