عنصر جدید بازی لبنان
ترجمه: احمدرضا تقاء
در حالی که این روزها لبنان صحنه شکلگیری اجماعی گسترده بر سر رئیسجمهوری آینده این کشور است، پنجشنبه گذشته، اولین نشانههای حرکتی تعیینکننده برای پرکردن شکاف وسیع به وجود آمده بین گروههای سیاسی درگیر پدیدار شد.
بنبستی که از یک سال پیش بین دولت و گروههای مخالف به وجود آمده بود با تصمیم غیرمنتظره حزب «جنبش آینده» سعد حریری، بزرگترین جناح ائتلاف ضد سوری حاکم «نیروهای 14 مارس» در خصوص حمایت از نامزدی میشل سلیمان فرمانده ارتش که نامزد اصلی احزاب مخالف دولت است، گشوده شد.
پروفسور هیلل خاشان استاد دانشگاه آمریکایی بیروت با اشاره به سلیمان گفت «او انتخاب میشود... و جالب اینجاست که او نامزد جناح سعد حریری است. تا همین 2 هفته پیش حریری سرسختانه با نامزدی او مخالفت میکرد.»
عمار حوری، نماینده پارلمان و عضو جنبش آینده درگفتوگو با شبکه تلویزیونی العربیه از موافقت این حزب با اصلاح قانون اساسی برای حصول اجماع بر سر نامزدی سلیمان خبر داد. بر اساس قانون اساسی فعلی سلیمان به دلیل تصدی مقام درجه اول دولتی حق احراز مناصب سیاسی را ندارد.
این تصمیم حزب جنبش آینده یک هنرنمایی سیاسی است که احتمال میرود به توافق میان حزبالله و متحدان مسیحیاش ضربه سختی وارد کند. این گروه شیعه هماکنون انتخابی دشوار را پیشرو دارد؛ یا اینکه در کسوت یکی از عوامل یاریرسان به آشتی ملی ظاهر شود که در آن صورت حمایت ژنرال میشل عون، سیاستمدار مسیحی و نامزد ریاست جمهوری را از دست میدهد یا اینکه با ادامه حیات از نامزدی او به ایجاد بیثباتی متهم شود.
دکتر پاتریک هینی، کارشناس امور لبنان در گروه بحران بینالمللی، در این باره گفت: «حزبالله لااقل مخالف میشل سلیمان نیست. او با آنها صحبت کرده و آنها به او اعتماد دارند. آنها خیلی وقت است که به نوعی با هم همکاری دارند.»
وی افزود: «ملاحظهای که آنها شاید در مورد میشل سلیمان داشته باشند به این بر میگردد که او یک فرد نظامی با برنامه قوی است و قطعا خواهان ارتشی نیرومند است و این مسئله مسلما حاشیه مانور حزبالله را محدود میکند.»
پنجشنبه شب، عون جام زهر را نوشید و از نامزدی سلیمان استقبال کرد، اما حمایت خود را مشروط به قبول طرح حزب «جنبش آزادی میهنی» خود مبنی بر 2 ساله شدن ریاست جمهوری دانست (هماکنون طول دوره ریاست جمهوری در لبنان 6 سال است).
تأثیر آناپولیس
تصمیم ائتلاف نیروهای 14 مارس بلافاصله پس از برگزاری اجلاس آناپولیس اعلام شد که در آن برای اولین بار از سوریه دعوت شد تا در برقراری صلح در منطقه ایفای نقش کند. تقارن این دو رویداد نمیتواند تصادفی باشد.
خاشان در این باره گفت: «سوریه ظاهرا توانسته موافقت آمریکا با نامزدی میشل سلیمان را به دست آورد. سوریه برای نشان دادن حسننیت خود به آمریکا حاضر شد در این اجلاس شرکت کند و به نظر من ما به زودی شاهد پیشرفت مهمی در این زمینه [ریاست جمهوری آینده لبنان] خواهیم بود.»
خاشان افزود: «صرف شرکت سوریه [در آناپولیس] به خودی خود مهم است ولی موفقیت آنها در جلب موافقت آمریکا با امتیازدهی در مورد سایر مسائل از این مهمتر است.
آیا فاخته پرواز خواهد کرد؟
اعلام حمایت جنبش آینده از نامزدی سلیمان عملا شانس همه نامزدهای دیگر، از جمله نامزدهای ائتلاف 14مارس را از بین برد، ولی هدف اصلی این تصمیم ضربهزدن به توافق بین حزبالله و عون بود.
عون با گره زدن به آینده سیاسی خود به سرنوشت گروههای مخالف طرفدار سوریه و سوق دادن جنبش آزادی میهنی به سمت یک اتحاد سیاسی رسمی با حزبالله در اوایل سال 2006 شگفتی بسیاری از تحلیلگران را برانگیخت.
در جریان بحران جاری مشخص بود که هدف اصلی عون بازگشت به منصب ریاست جمهوری بوده و نگرانی ائتلاف 14مارس از آن است که وی در صورت تصدی این منصب کنترل دولت را از چنگ آنها در آورد و بار دیگر دست سوریه را برای دخالت در امور لبنان باز بگذارد.
هینی که قبل از تصمیم عون برای تسلیم در برابر سلیمان سخن میگفت، اظهار داشت: «اگر حزبالله از [عون] پشتیبانی کند اوضاع دچار بنبست میشود. این تصمیم برای حزبالله مسئلهساز خواهد شد چون کاملا نشان خواهد داد که حزبالله در حال سوق دادن کشور به سمت یک خلأ سیاسی است و حزبالله این را نمیخواهد.»
خاشان گفت: «مدتی پیش حزبالله مطالب بسیار مهمی را مطرح کرد و گفت نقش میشل عون در تعیین این مسئله که چه کسی به عنوان رئیسجمهوری انتخاب میشود نقش بسیار حساسی است... این نشانه روشنی بود که یعنی خود او رئیسجمهوری نخواهد شد.»
برای حزبالله و گروه دیگر شیعه، جنبش امل و حزب آزادمیهنی، مظهر نماد مخالفت همه گروهها با ادامه کار دولت فواد سینیوره است و نقش یک محور مخالفت را درون گروههای مسیحی ایفا میکند.
به گفته خاشان «میشل عون و حزبالله کمترین وجه اشتراکی با یکدیگر ندارند. اینجا یک آدم سکولار را داریم که با یک جنبش هزارهای پیمان اتحاد بسته است. جدایی حزبالله و عون رویدادی تاریخی و تعیین کننده است. البته این اتفاق زمان میبرد و روند تندی نخواهد داشت ولی من واقعا وقوع چنین تحولی را میبینم.»
هینی نیز با تأیید این موضوع گفت: «احتمال بسیار زیادی میرود که این توافق [بین جنبش آزادمیهنی و حزبالله] شکسته شود و حزبالله منزوی خواهد شد.»
چشمانداز آینده ائتلاف 14 مارس
جنبش آینده با این تصمیم، در عین حال که خطر تجدید نفوذ سوریه از طریق سلیمان را به جان میخرد عملا خود را از منصبی که به عنوان یک حزب سنی نمیتواند عهدهدار آن شود کنار میکشد؛ منصبی که بعید مینماید ائتلاف 14مارس بتواند بدون خطر فروپاشی نظام سیاسی آن را به چنگ آورد.
هنوز مشخص نیست که تصمیم جنبش آینده چه اثراتی میتواند بر انسجام نیروهای 14مارس در آینده داشته باشد. بعید است که این تصمیم در آینده نزدیک موجب فروپاشی اتحاد گروههای دروزی، مسیحی و سنی شود اما این تصمیم گام مهمی در جهت تخفیف تنشهای موجود با سوریه به شمار میشود که بعید است به تمامی طرفهای این اتحاد موقت سیاسی روی خوش نشان دهد.
خاشان گفت: «این اتحادها در بهترین حالت موقتی هستند و پایدار نمیمانند و واقعیتش را بخواهید بین طرفداران حریری و سمیر جعجع و ولیدجنبلات وجه اشتراک زیادی نمیبینید. آنچه این عده را گرد هم آوره دشمنیشان با رژیم سوریه بوده و غیر از این وجه مشترک دیگری ندارند که آنها را به هم پیوند دهد.»
هینی به این سؤال که آیا تصمیم جنبش آینده میتواند تنشهای داخلی بین رهبران 14 مارس را افزایش دهد؟ پاسخ مثبت داد و گفت: «این تصمیم مطمئنا ابتکار جنبش و ابتکار سعد حریری بوده و تا آنجا که من خبر دارم کاملا مستقل از هرگونه حمایتی، چه از جانب آمریکا و چه از جانب متحدان 14مارس اتخاذ شده است.»
ظاهرا گروهی که بیش از همه از اقدام احتمالی حریری برای گشودن باب مذاکره با عون که به ایجاد شکاف در بین گروههای مخالف دولت خواهد انجامید متضرر میشود، گروه «نیروهای لبنانی» سمیر جعجع است.
خاشان گفت: «برای سعد حریری توجیه اتحادش با جعجع برای گروههای سنی واقعا دشوار خواهد بود، در حالی که توجیه اتحاد بین حریری و میشل عون آسان است، چون عون دستش به خون هیچ مسلمانی آغشته نیست ولی سابقه جعجع از این نظر خراب است.»
جنگ قدرت
احتمال انتخاب میشل سلیمان به ریاست جمهوری رابطه زیادی با حمایت عمومی از ارتش در جریان محاصره نهرالبارد دارد.
هینی گفت: «اتفاقی که در نهرالبارد افتاد واقعا اتفاق سرنوشتسازی بود. از قدیم ارتش را طرفدار سوریه و نزدیک به سرویس اطلاعاتی سوریه، یا حزبالله، یا شبکه نفوذ میشل عون میدانستند.»
وی در توضیح این مطلب گفت: «با نبردی که در اردوگاه فلسطینیان رخ داد این تصویر کاملا تغییر کرده است. بیشتر تلفات این درگیری مربوط به سنیهای شمال میشد و این مسئله نگرش این جامعه را ـ که عمدتا طرفدار ائتلاف 14مارس هستند ـ به ارتش تا حد زیادی بهبود بخشیده است.»
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
