نمایندگان کشورهای گروه 1+5 بار دیگر برای بررسی پیشنویس قطعنامه پیشنهادی تروئیکای اروپا در مورد برنامه هستهای ایران، گرد هم میآیند.
این کشورها در نشستی غیرعلنی در نیویورک، پیشنویس یاد شده را بررسی کرده، اما به پیشنهاد روسیه مبنی بر ضرورت تغییرات اساسی در آن، گفتگوها به بعد موکول شد.
سفیر آمریکا در سازمان ملل متحد پس از این نشست گفته بود: با توجه به پیشنهاد روسها برای تغییراتی در پیشنویس، تصمیم گرفتیم موارد مطرح شده را به دولتهای متبوع خود اطلاع دهیم. وی بدون ذکر جزئیات، تغییرات مورد نظر روسیه را گسترده خوانده بود.
ویتالی چورکین سفیر روسیه در سازمان ملل متحد نیز تایید کرد که مسکو خواستار تغییراتی در پیشنویس شده، اما به جزئیات آن اشارهای نکرد.
مخالفت روسیه با پیشنویس پیشنهادی سه کشور فرانسه، انگلیس و آلمان (تروئیکای اروپا) در مورد برنامه اتمی ایران در هفتههای اخیر بارها از سوی مقامات رسمی این کشور مورد تاکید قرار گرفته و موضعگیری نماینده روسیه در سازمان ملل متحد نیز در همین راستا صورت گرفت.
مخالفت مسکو از آنجا ناشی میشود که این پیشنویس که تحت فشار آمریکا، تحریمهایی علیه ایران را در برمیگیرد حتی میتواند روسیه را نیز به عنوان تنها کشوری که بطور رسمی با ایران در زمینههای اتمی همکاری دارد، مجازات کند، لذا مقامات مسکو اعلام کردند در صورت تصویب چنین قطعنامهای در شورای امنیت، روسیه در واقع به تحریم علیه خود رای داده است.
نیروگاه اتمی بوشهر که توسط روسیه در حال ساخت است مهمترین مصداق همکاری روسیه با ایران در زمینه انرژی صلحآمیز هستهای است.
در نخستین روزهای ارائه پیشنویس توسط تروئیکا در مورد ایران، سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه تاکید کرده بود که جامعه بینالمللی تنها باید بر اساس ارزیابیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی در این خصوص اقدام کند.
وی با اشاره به اینک آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر اقدامات ایران اشراف دارد، تاکید کرد: آژانس هیچ اشارهای به خطر ایران برای صلح و امنیت جهانی نداشته که بتوان بر مبنای آن تحریمهایی علیه این کشور وضع کرد.
وزیر امور خارجه روسیه در موضعگیری دیگری در این مورد تاکید کرد که کشور وی با استفاده از تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل متحد به بهانه مسایل هستهای و استفاده از این ابزار برای تغییر حکومت ایران مخالف است.
وی خاطر نشان کرد: البته ابهاماتی د رمورد برنامه هستهای ایران وجود دارد که هنوز روشن نشده ولی این سؤالات به معنای وجود تهدیدی برای صلح و امنیت جهان نیست.
لاوروف اوایل آبان ماه نیز با اشاره به مباحثی که بیشتر در گروه 1+5 مطرح شده بود گفت: پیشنویس قطعنامه گروه تروئیکای اروپا در مورد ایران با اهداف مورد نظر این گروه مغایرت دارد.
لاوروف، موضع روسیه را سه محور، ایجاد شرایط لازم برای آغاز مذاکرات هستهای با ایران، حمایت از پیمان منع گسترش سلاحهای اتمی و نیز حفظ حق همه کشورهای عضو پیمان ان.پی.تی برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای دانست.
در این میان موضعگیری معاون دومای روسیه مبنی بر اینکه روسیه ناچار است به موافقین پیشنویس قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد ایران بپیوندد، برای برخی کارشناسان و مقامات غربی این تصور را بوجود آورده که فشارهای وارده بر مسکو، احتمال تصویب پیشنویس ضدایرانی را تقویت کرده است.
البته یوریولکوف در عین حال تصریح کرده بود که روسیه به تلاشهای خود برای تداوم روند مذاکرات بین ایران و اروپا ادامه خواهد داد و افزود: به کارگیری زبان زور و اولتیماتوم علیه ایران تنها باعث تشدید احساسات ضدغربی و به سود محافل تندرو تمام خواهد شد. با این حال، مقامات و رسانههای غربی این اظهارات نماینده دوما را پایانی بر مخالفتهای روسیه با قطعنامه پیشنهادی سه کشور اروپایی تعبیر نمودند.
اما اظهارات وزیر امور خارجه روسیه پس از نشست وزیران خارجه کشورهای اتحادیه اروپا در بروکسل، مبنی بر مخالفت کشورش با متن پیشنویس مورد نظر اروپا، نشان داد که موضع مسکو در این خصوص تغییری نداشته است.
وی گفت: اگر چه مسکو برای اجرای تدابیر منطقی علیه ایران آمادگی دارد، ولی پیشنویس اروپاییها بسیار افراطی و فراتر از آنست که مورد تایید ما قرار گیرد.
وی هنگام بازگشت به مسکو همچنین بر عزم کشورش برای ادامه عملیات احداث نیروگاه اتمی بوشهر تاکید کرد و گفت: نیروگاه اتمی بوشهر تحت کنترل کامل آژانس بینالمللی انرژی اتمی احداث میشود.
لاوروف، این نیروگاه را بیش از یک طرح سیاسی، یک پروژه تجاری دانست که به عقیده مسکو عامل اصلی نگهدارنده ایران در پیمان منع گسترش سلاحهای اتمی است.
وزیر خارجه روسیه با اشاره به پیشنویس سه کشور اروپایی گفت: ما نیازی به این بند از متن پیشنویس که به طور غیرمستقیم، موضوع تکمیل نیروگاه بوشهر را به حمایت مسکو از قطعنامه مشروط میکند، نداریم، چرا که موضوع بوشهر ربطی به نگرانی از اشاعه سلاحهای اتمی ندارد.
وی گفت که کشورش تنها در شرایطی حاضر است از صدور قطعنامه علیه ایران حمایت کند که تدابیر پیشبینی شده در متن آن، محدودیت زمانی مشخص داشته و راه توقف این تدابیر نیز معلوم شده باشد.
روسیه معتقد است: تحریمهای شدید این پیشنویس و محدود کردن سفر مقامات ایرانی، درها را بر روی مذاکرات با ایران میبندد و تنها باعث دوری از هدف اصلی یعنی حصول نتیجه استوار از مذاکره در مورد مساله پیچیده برنامه اتمی ایران میشود.
وزیر امور خارجه روسیه در آخرین موضعگیری خود در این مورد گفت: روسیه در صورت رعایت شرایط در پیشنویس قطعنامه ایران، از آن حمایت خواهد کرد. اتخاذ تدابیر پیشگیرانه در مورد برنامه اتمی ایران مشروط به محدود بودن زمان و مشخص شدن ساز و کار میتواند هر چه زودتر ما را در مورد پیشنویس قطعنامه به توافق برساند.
منابع و دیپلماتهای غربی این درخواستهای روسیه برای اصلاح مواردی از پیشنویس سه کشور اروپایی را درخواست تغییرات گسترده از صدر تا ذیل این پیشنویس ارزیابی کردند.
ویتالی چورکین سفیر روسیه در سازمان ملل متحد همزمان با نشست اخیر در نیویورک با تاکید بر مواضع کشورش در مورد پیشنویس قطعنامه در مورد ایران گفت: مسکو اصلاحیههایی برای این قطعنامه دارد که من آنها را همراه داشته و با دیگر کشورهای گروه برای ادامه مباحث به توافق رسیدیم.
کارشناسان سیاسی در روسیه با توجه به موضعگیریهای اخیر مسکو بر این عقیدهاند که این کشور در شرایط فعلی با صدور قطعنامه جدیدی در مورد پرونده هستهای ایران مخالف نیست و تنها قصد دارد محتوا و لحن این قطعنامه مطابق با توافقاتی باشد که بیشتر در گفتگو با پنج کشور دیگر گروه 1+5 حاصل شده و صدور آن باعث بغرنجتر شدن اوضاع نشود.
تاکید مسکو بر زماندار بودن تحریمها علیه ایران و منحصر بودن آن صرفا در موادی که در ساخت موشکهای دوربرد و سلاح هستهای کاربرد دارند و نیز قابل بازگشت بودن تحریمها، در راستای همین موضع روسیه است.
پذیرفتن حق ایران برای داشتن یک برنامه صلحآمیز اتمی در چارچوب قوانین بینالمللی و آژانس، رعایت کامل مفاد پیمان ان.پی.تی و رفع همه ابهاماتی که به استناد گزارشهای اژانس در برنامه اتمی ایران وجود دارد، دیگر مسائلی هستند که روسها بر آن پای فشرده اما با انکار آمریکا و اروپا مواجه شده است.
روسیه همچنین خواستار حذف بندهای مربوط به منع سفر مقامات ایرانی، انسداد حسابهای بانکی و دیگر تحریمهای اقتصادی علیه ایران از قطعنامه پیشنهادی اروپا شده که به عقیده کرملین فقط باعث پیچیدهتر شدن اوضاع و بستن راههای مذاکره با ایران به عنوان تنها راه حل مساله اتمی این کشور میشود.
مقامات سیاسی روسیه میگویند: این موضعگیری تحت فشار آمریکا و اروپا تغییر نخواهد کرد و سفر هفتههای اخیر وزیر خارجه آمریکا و نخستوزیر رژیم صهیونیستی به مسکو نیز در زمینه تاثیر گذاشتن بر روسیه برای موافقت با پیشنویس اروپا نیز به همین دلیل ناکام ماند.
به گفته آگاهان سیاسی، مقامات روسیه همواره بر این نکته تاکید دارند که موضعگیری آنها در مورد مساله مهم پرونده هستهای ایران و حمایت از حق هر کشور عضو آژانس و متعهد به ان.پی.تی در برخورداری از فنآوری صلحآمیز و در مقابل آن، رعایت دقیق پیمان منع گسترش سلاحهای اتمی، بخشی از سیاست جهانی روسیه است.
به عبارتی قرار گرفتن مساله اتمی ایران در حوزه منافع دراز مدت ملی و امنیتی روسیه در چالش با غرب و آمریکا، مهمترین عاملی است که تهران و مسکو را برغم برخی مسائل تاریخی، در مورد این پرونده تقریبا در یک سمت قرار داده است. کارشناسان سیاسی عقیده دارند: موضعگیریهای اخیر روسیه در قبال پرونده اتمی ایران، قطعنامه پیشنهادی اروپا و هر گونه احتمال تغییر در این مواضع بر اساس منافع ملی روسیه اتخاذ شده و طبیعی است هر کشوری در برابر چنین مساله مهم بینالمللی، ابتدا منافع ملی کشور خود را اصل قرار دهد.
یک مقام شورای امنیت ملی ایران در این رابطه گفته است: روسها بعد از انقلاب در موارد اساسی با ما همکاری کردند، اما اگر بتوانند و یا بخواهند از مسیر پرونده هستهای ما امتیاز بیشتری بگیرند، این به سیاست و تدبیر آنها باز میگردد و این ما هستیم که باید منافع و منفعت خود را نیز در نظر بگیریم.
وی گفت: باید کاری کنیم که در این زمینه، منافع ما با روسیه یکی باشد، در غیر این صورت، نه میتوانیم به کشوری اجبار کنیم و یا از او بخواهیم خود را فدای منافع ملی ما کند.