نویسنده؛ محمد صفری
از زمان آشکار شدن گزارش دستگاههای اطلاعاتی امریکا تاکنون چند روزی بیش نمیگذرد، در همین زمان کوتاه تحلیلها، دیدگاهها و برداشتهای گوناگون از این گزارش منتشر شده است.
اساس این گزارش بر شنود مکالمات تنی چند از فرماندهان ارشد نظامی جمهوری اسلامی ایران استوار است که در این گزارش این فرماندهان نظامی شکایت و نارضایتی خود را از تصمیم مقامات سیاسی کشور مبنی بر دنبال نکردن برنامه هستهای تسلیحاتی اعلام کردهاند.
این ادعا در گزارش دستگاههای اطلاعاتی امریکا مورد استناد قرار گرفته و بر آن نیز تأکید شده است.
اما در این میان، مواضع متفاوت مقامات ارشد سیاسی کشور جای تأمل و بررسی است.
به نظر میرسد اتخاذ سریع موضع از سوی مقامات سیاسی کشورمان در قبال این گزارش و ارزیابی مثبت گزارش سازمانهای جاسوسی آمریکا دربارهی پرونده هستهای ایران از سوی مقامات کشورمان نشان میدهد که مطالعهی دقیق و عمیقی بر روی گزارش صورت نگرفته است.
این گزارش دارای مطالبی است که نشان میدهد بر اساس یک سناریوی از پیش طراحی شده تهیه شده است.
ابتدا در این گزارش ادعا شده که این اطلاعات بر اساس شنود مکالمات مقامات سیاسی و فرماندهان نظامی به دست آمده است و روزنامه انگلیسی گاردین در همین زمینه نوشته است: شنود مکالمات فرماندهان نظامی ایران را دستگاه اطلاعاتی بریتانیا انجام داده و در اختیار امریکا گذاشته است.
این موضوع نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است که دستگاههای اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران باید نسبت به این ادعا واکنش نشان داده و پاسخ لازم را به این ادعا ارائه دهند.
همچنین در این گزارش تصریح شده است که فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی ایران بر دستیابی ایران به سلاح هستهای تأکید داشتهاند و حتی به صراحت در این گزارش آمده است که این فرماندهان نظامی شکایت و نارضایتی خود را از این امر و تصمیم بیان کردهاند.
گرچه در این گزارش عنوان شده که ایران در اواخر سال 2003 میلادی تصمیم گرفته است که برنامهی طراحی سلاح اتمی و ساخت کلاهک هستهای برای موشکهای ایرانی را متوقف کند اما در ضمن در این گزارش بر این موضوع که ایران پیش از این اقداماتی را برای دستیابی به سلاح هستهای انجام داده مورد تأکید قرار داده شده است.
در همین حال تحلیلگران خارجی بر اساس همین ادعا که در این گزارش قید شده، بیان میکنند حال که بر اساس اطلاعات سازمانهای جاسوسی امریکا ایران در زمینه تولید سلاح هستهای پیش از این فعالیت داشته است، اکنون نیز نمیتوان به جمهوری اسلامی ایران اعتماد کرد و هر آن ممکن است که مقامات ایرانی سیاست خود را تغییر داده و به فعالیت هستهای غیرصلح آمیز روی بیاورند.
ابراز خوشحالی از این گزارش از سوی برخی مسئولین کشورمان زود هنگام بود. صرفاً به خاطر این که دراین گزارش عنوان شده که ایران از اواخر سال 2003 میلادی دست از فعالیتهای غیرصلحآمیز هستهای خود برداشته نمیتواند ملاک واکنش و موضعگیری مثبت در قبال این گزارش باشد.
این در حالی است که دولت امریکا پس از این گزارش نیز اعلام کرد که همچنان سیاست خود را برای فشار به ایران از راه تحریم ادامه خواهد داد.
موضع رژیم صهیونیستی درباره این گزارش نیز قابل توجه است؛ گزارش سازمانهای جاسوسی آمریکا مقامات رژیم صهیونیستی را دچار شگفتی کرده است، چون بر اساس گزارشهای اطلاعاتی این رژیم که خود بیش از 200 کلاهک هستهای دارد، ایران تا پایان سال 2009 میلادی قادر خواهد بود سلاح اتمی تولید کند.
وزیر خارجه انگلیس نیز در موضعگیری خود که تحت عنوان مقالهای در روزنامه فایننشال تایمز به چاپ رسید، ضمن اشاره به فعالیتهای هستهای ایران به موارد دیگری اشاره کرده و مدعی شد؛ در عین حال آنها (ایران) به پشتیبانی خود از تروریسم ادامه میدهند و علیرغم آن که ثبات و امنیت در هر دوی این کشورها به نفع ایران است، به گروههای معارض در عراق و افغانستان یاری میرسانند، همچنین دولت ایران با عدم احترام به حقوق بشر و آزادیهای سیاسی، به مردم خود نیز خیانت میکند.
این اتهامات و انتقادات در حالی علیه ایران مطرح میشود که بارها مقامات ارشد عراقی و افغانستانی تأکید کردهاند که جمهوری اسلامی ایران هیچگونه کمکی به نیروهای تروریسم در خاک کشورشان نکردهاند.
جورج بوش نیز در واکنشی به این گزارش، خواهان آن شد که جمهوری اسلامی ایران درباره اهداف هستهای خود توضیح دهد.
وزیر خارجه امریکا نیز در پی انتشار گزارش سازمانهای جاسوسی آمریکا این گزارش را گشایشی برای ایران دانست و تأکید کرد که به ایرانیها میگویم از گشایشی که برابرتان قرار گرفته برای تعلیق کار بر روی چرخه سوخت استفاده کنید.
رایس همچنین در ادامه موضعگیری خود تصریح کرد که کاهش فشارها علیه ایران اشتباه بزرگی خواهد بود، زیرا گزارش جامعه اطلاعاتی امریکا گفته است که تهران در سال 2003 میلادی برنامهی هستهای خود را متوقف کرده است، به همین دلیل ،اعمال فشار برای رسیدن به سومین قطعنامه تحریم شورای امنیت سازمان ملل علیه تهران ادامه خواهد یافت.
علی اکبر ولایتی مشاور مقام معظم رهبری در امور بینالملل در تحلیلی که در جمع دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد درباره گزارش اخیر ارائه داد، اظهار داشت: نباید زیاد به این گزارشها دل خوش کنیم اگر قرار باشد با گزارشهای مثبت خوشحال و با گزارشهای منفی ناراحت شویم، در واقع «استاندارد دوگانه» را پذیرفتهایم.
علی لاریجانی دبیر سابق شورایعالی امنیت ملی کشورمان نیز دولتمردان و تصمیم سازان را از اغراق گویی در باره گزارش اخیر سازمانهای اطلاعاتی و جاسوسی آمریکا برحذر داشت و از آنها خواست که افراط و تفریط نداشته باشند.
به طور یقین باید به دو مسئله در این باره پاسخ داده شود که اولاً چرا درباره اینگونه مواضع و گزارشهایی که نسبت به برنامههای هستهای ایران اتخاذ میشود، مواضع دو گانه و حتی چندگانه از سوی برخی مسئولین و دستاندرکاران سیاست خارجی اعمال میشود و دوماً مراکز اطلاعاتی و امنیتی نیز باید درباره ادعای انگلیس مبنی بر شنود مکالمات فرماندهان نظامی ایران توسط دستگاه اطلاعاتی آن کشور پاسخ دهند.
اگر این گزارش دقیق، درست و قابل استناد باشد میتواند به عنوان این موضوع تلقی گردد که دستگاه جاسوسی آمریکا و انگلیس توانستهاند به دنیای برنامه هستهای ایران نفوذ کنند. البته این چیزی است که چه آنها و چه بسیاری از دستگاههای اطلاعاتی جهان تاکنون از انجام آن ناتوان بودهاند.
در حال حاضر احساس میشود که سیاستمداران کارکشته باید پاسخی قاطع و مستند به این گزارش ارائه دهند و برنامه هستهای ایران را از این که نظامیان در آن دست داشتهاند مبرا سازند. موضوعی که بر اساس گزارش البرادعی از 18سال پیش وجود داشته است یعنی عدم انحراف ایران از فعالیتهای هستهای صلح آمیز.