بروز تنش

یک روز قبل از احضار سفیر جمهوری آذربایجان به وزارت امور خارجه، تلویزیون دولتی جمهوری آذربایجان اعلام کرده بود که 15 نفر را به جرم خیانت به کشور و ارائه اطلاعات به محافل اطلاعاتی در ایران به حبس‌های 2 تا 15 سال محکوم کرده است.

اتهام این 15 نفر که وزارت امنیت ملی جمهوری آذربایجان رهبر آنها را سعید داداش‌بیلی معرفی کرده، تشکیل یک گروه جنایتکار، خیانت به کشور، مقدمه‌چینی برای کنترل یا حفظ قدرت از طریق زور، و مالکیت غیرقانونی سلاح و مواد مخدر اعلام شد.

بی‌بی‌سی گزارش داده بود که تلویزیون دولتی جمهوری آذربایجان به نقل از وزارت امنیت ملی این کشور ادعا کرد که این گروه در ارتباط مخفی با سپاه‌ پاسداران ایران بوده و هدف آنها استقرار رژیمی مبتنی بر قوانین اسلامی در این کشور بوده است. این در حالی است که وکیل مدافع متهم ردیف اول این پرونده (سعید داداش‌بیلی) این اتهام‌ها را رد کرده و آنها را بی‌پایه خوانده بود. آنطور که وزارت امنیت ملی جمهوری آذربایجان اعلام کرده، 3 نفر از اعضای این گروه 15 نفره به نام‌های جیحون علی‌اف و جهانگیر کریم‌اف در سال‌های 2005 و 2006 میلادی به شهرهای قم، رشت و مشهد در ایران سفر کرده و در دیدار با «سرویس‌های ویژه» این کشور همبستگی خود را در مبارزه با آمریکا و اسرائیل اعلام کرده‌اند. در جزئیات نشر یافته از سوی وزارت امنیت ملی جمهوری آذربایجان، این گروه متهم شده‌اند که در ازای دریافت حدود 10 هزار دلار، اطلاعاتی را (از جمله در مورد خط لوله باکو ـ تفلیس ـ جیحان) به طرف ایرانی داده‌اند.

سپاه مهدی شمالی

خبرگزاری رسمی آذربایجان (توران) در اوایل مهرماه 1386 هم مدعی شده بود، این افراد رسماً به خیانت، همکاری با سازمان‌های اطلاعاتی بیگانه، حمل و نگهداری سلاح‌های غیرقانونی و سرقت متهم هستند.

این خبرگزاری گزارش داد: نخستین جلسه (ششم مهرماه 1386، 28 سپتامبر 2007) محاکمه متهمان در دادگاه جرائم سنگین جمهوری آذربایجان برگزار شده و جلسه بعدی که قرار است مانند جلسه اول به صورت غیرعلنی برگزار شود به دوشنبه هفته آینده (هشتم اکتبر) موکول شده است.

خبرگزاری توران از وزارت امنیت ملی جمهوری آذربایجان نقل کرده که متهمان گروهی با عنوان سپاه مهدی شمالی را تشکیل داده‌ بودند و هدفشان مبازره برای برقراری حکومت اسلامی در جمهوری آذربایجان بوده است. آن‌ گونه که این وزارتخانه اعلام کرده، یکی از متهمان در شهر قم در ایران با یکی از افسران سپاه‌ پاسداران ایران دیدار کرده و این افسر برای مبارزه مشترک با آمریکا، اسرائیل و برخی کشورهای خارجی به وی پیشنهاد پول کرده است.

روابط گسترده ایران و آذربایجان

روابط ایران و جمهوری آذربایجان همواره رو به گسترش بوده است. این موضوع در دولت نهم نیز مورد توجه بود به طوری که در سال جاری سفر مقامات بلندپایه ایران بخشی از برنامه‌های 2 کشور برای گسترش روابط بوده‌ است. نخستین بار در 28 اردیبهشت ماه 86 بود که محمدرضا رشیدی، دبیر دوم سفارت ایران در باکو به خبرگزاری «نووستی ـ آذربایجان» اعلام کرد که محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوری ایران برای انجام دیداری رسمی، تابستان 86 به جمهوری آذربایجان سفر خواهد کرد. احمدی‌نژاد، پیش از این 2 بار به آذربایجان سفر کرده بود که اولین مرتبه آن مربوط به حضور وی در اجلاس سال 85 اکو (ECO) در باکو و دومی نیز افتتاح خط لوله گاز طبیعی ایران بود که وی به جمهوری خود گردان نخجوان رفت. روز 30 مرداد ماه رسما اعلام شد که رئیس‌جمهوری پس از توقف 3 ساعته در اردبیل برای افتتاح مجتمع کارخانجات نساجی، این شهر را به مقصد باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان ترک کرد.

محمود احمدی‌نژاد بنا به دعوت رسمی الهام علی‌اف، رئیس‌جمهوری آذربایجان برای سفری دو روزه عازم این کشور شد. ملاقات خصوصی با علی‌اف، گفت‌وگو با مقامات آذربایجانی، حضور در بنیاد حیدر‌علی‌اف و حضور بر سر مزار حیدرعلی‌اف و شهدای آذربایجان، شرکت در مراسم امضای اسناد و مصاحبه مطبوعاتی مشترک و دیدار با ایرانیان مقیم آذربایجان از برنامه‌های رئیس‌جمهوری ایران در سفر به باکو اعلام شد. نخستین دیدار رسمی محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوری ایران از پایتخت جمهوری آذربایجان، بازتاب گسترده‌ای در مطبوعات این جمهوری داشت. آذربایجان، ارگان دولت جمهوری آذربایجان و یئنی آذربایجان، ارگان حزب حاکم بر این جمهوری صفحه نخست خود را به سفر محمود احمدی‌نژاد به باکو اختصاص داده و بازتاب مثبتی نسبت به این سفر از خود نشان دادند.

آینه، پرخواننده‌ترین روزنامه چاپ باکو تصویر بزرگی از دست‌ دادن احمدی‌نژاد با الهام‌ علی‌اف، رئیس‌جمهوری آذربایجان در صفحه نخست خود زیر این عنوان درشت چاپ کرد: «آذربایجان موضع واحدی با ایران اتخاذ می‌کند.» همین روزنامه در گزارشی به بخشی از سخنان سفیر ایران در جمع خبرنگاران اشاره کرد که در آن گفته بود: آمریکا و روسیه در مورد مشارکت در پایگاه رادار قبله در شمال جمهوری آذربایجان مذاکره می‌کنند، آن هم در حالی که این جمهوری در این مذاکرات حضور ندارد و چنین چیزی، خطری برای استقلال جمهوری آذربایجان است.

سفر به تهران

الهام علی‌اف، رئیس‌جمهوری آذربایجان نیز در تاریخ 24 مهرماه سال جاری برای شرکت در نشست سران کشورهای حاشیه خزر به ایران آمد. یکی از نتایج این نشست پیشنهاد رئیس‌جمهوری کشورمان مبنی بر برگزاری سالانه اجلاس سران کشورهای ساحلی دریای خزر و انتخاب جمهوری آذربایجان به عنوان میزبان سومین نشست سران بود.