توسعه روابط الجزایر ـ ایران
تقویت جایگاه ایران در آفریقا
هادی محمدیفر
قاره آفریقا قارهای فقیر با یک دیرینه تمدنی غنی است. این قاره سالها درگیر مبارزات ضد استعماری بوده است و اختلافات داخلی کشورها و منازعات داخلی و مرزی در آفریقا امروز یادگار دوران استعماران در آن قاره است. توسعه روابط با یک کشور آفریقایی و دستاوردهای مثبت آن برای این کشور میتواند مقدمه نفوذ در آن قاره را فراهم آورد. امروز چینیها، فرانسویها، انگلیسیها، آمریکائیها و سایر دول قدرتمند سعی دارند با برقراری روابط با کشورهای آفریقایی و ارائه یک روابط مثبت مقدمه روابط با دیگر کشورها را فراهم نمایند. بنابراین توسعه روابط تجاری، اقتصادی و فرهنگی با یک کشور آفریقایی، دیگر کشورها را ترغیب خواهد نمود تا به توسعه روابط خود با کشوری که عملکرد مثبت و قابل قبولی در آن قاره داشته باشد بپردازند. سفر رئیسجمهوری اسلامی ایران، دکتر محمود احمدینژاد نیز در همین راستا قابل ارزیابی است اگر جمهوری اسلامی ایران نیز عملکرد مثبت و قابل قبولی در یک کشور آفریقایی داشته باشد، دیگر کشورهای آفریقایی را ترغیب خواهد نمود که به توسعه روابط تجاری، اقتصادی و فرهنگی و راهبردی با جمهوری اسلامی ایران بپردازند. بویژه آنکه ایران کشوری است که نه تنها سابقه استعماری نداشته است بلکه با استقرار جمهوری اسلامی ایران در خط مقدم مبارزات ضد امپرالیستی بعد از سقوط رژیم شاهنشاهی قرار گرفت.
پس از انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران روابط خود را با کشورهای آفریقایی بویژه کشورهای مسلمان افزایش داد. در سند چشمانداز 1404 هجری شمسی نیز به کشورهای آفریقایی مسلمان هم توجه ویژه شده است. در این سند و بند هشتم آن تاکید شده است که ایران 1404 دارای تعامل سازنده و موثر با جهان بر اساس سه اصل عزت، حکمت و مصلحت خواهد بود. بنابراین برای رسیدن به اصول و اهداف مندرج در سند بیست ساله باید از هم اکنون نگاه خود را متوجه مناطق استراتژیک و ژئواکونومیک نماییم تا در رقابت جهانی با دیگر رقبا در 20 سال آینده عقب نمانیم. بویژه آن که در سند چشمانداز 1404 جایگاه اقتصادی ایران اسلامی مطلوب ارزیابی شده است. همچنان که در این سند آمده است "ایران کشوری توسعه یافته با جایگاه اول اقتصادی، عملی و فناوری در سطح منطقه با هویت اسلامی و انقلابی، الهامبخش در جهان اسلام و تعامل سازنده و موثر در روابط بینالملل".
مبنای رسیدن به اصول و اهداف بیست ساله زمانی محقق خواهد شد که با برنامهریزیهای منسجم و مدیریت صحیح از موقعیتها به خوبی بهرهبرداری نماییم. سفر دکتر احمدینژاد به الجزایر گامی در توسعه و پیشبرد چشمانداز بیست ساله میتواند باشد بویژه آن که الجزایر کشوری مسلمان میباشد و با موقعیت ویژهای که در شمال آفریقا دارد میتواند در پیشرفت تحقق چشمانداز بیست ساله ایران اسلامی نقش مهمی ایفا نماید.
الجزایر کشوری است که سالها مستعمره فرانسه بود و پس از جنگهای طولانی سرانجام به استقلال رسید و این کشور جمعیتی 32 میلیون نفری دارد و دارای منابع عظیم گاز و نفت میباشد. فرهنگ اسلام و منابع عظیم گاز و نقت دو عامل کلیدی است که میتواند در پیشبرد روابط راهبردی موثر واقع شود. در رابطه با منابع عظیم گاز و نفت باید گفت که درگیریهای داخلی در دهه 1990 و کاهش قیمت نفت مشکلات عدیدهای برای الجزایر فراهم آورد. در پی ثبات و آرامش سیاسی سرمایهگذاری خارجی افزایش یافت و با بهرهگیری از فناوری نوین میزان تولید منابع نفتی این کشور توسعه یافت. رسانههای گروهی الجزایر اعلام کردند که درآمد این کشور از صدور گاز و نفت در سه ماهه اول سال 2006 بالغ بر 12 میلیارد دلار انتظار میرود که درآمد این کشور از صدور انرژی بالغ بر 47 میلیون دلار برآورد میشود.
این کشور اکنون یک چهارم نیازمندیهای اروپا را تامین میکند و ذخایر گازی این کشور بالغ بر 160 تریلیون فوت مکعب است و صادرات روزانه آن 62 میلیارد متر مکعب است و از این حیث مقام اول کشورهای آفریقایی را دارد و احتمال میرود میزان صادرات روزانه گاز الجزایر در سال 2010 به 85 میلیارد متر مکعب برسد.
صادرات نفتی این کشور هماکنون بالغ بر 857/1میلیون بشکه در روز است و ممکن است در سال 2010 میزان صادرات نفتی الجزایر به 2 میلیون بشکه ارتقا یابد. ذخایر نفتی این کشور در حدود 8/11 میلیارد بشکه تخمین زده میشود و هم اکنون این کشور به عنوان سومین کشور صادرکننده نفت خام پس از عراق و عربستان سعودی قرار دارد. امروزه آمریکا به عنوان بزرگترین شریک اقتصادی الجزایر در صنعت نفت و گاز محسوب میشود و با توجه به اهمیت اقتصادی این کشور در معادلات قاره آفریقا امضای سه توافقنامه و دو تفاهمنامه در سفر کنونی دکتر احمدینژاد به الجزایر مهم ارزیابی میشود و جمهوری اسلامی ایران با توان بالای فنی و سرمایهگذاری و همکاریهای نفتی و گازی میتواند نقش مهمی در همکاریهای نفتی و گازی ایفا نماید.
اسلام نیز عامل دیگری است که به خودی خود در نزدیکی روابط دو کشور میتواند مهم ارزیابی شود. این کشور عضو سازمان وحدت آفریقا و کنفرانس اسلامی است و پس از پیروزی اسلامگراها در انتخابات دموکراتیک 1991 که دخالت ارتش را به دنبال داشت درگیر جنگ داخلی شد. از این رو اسلامگرایی سیاسی در الجزایر پدیده نوظهوری نیست بلکه طی ده سال اخیر و پس از تصویب قانون تعدد احزاب در سال 1988 فضایی برای فعالیت در بطن جامعه الجزایر پیدا کرد که طی آن جبهه نجات اسلامی پا به عرصه وجود نهاد. اما روند توقیف انتخابات سال 1988 از سوی هیئت حاکمه مانع از قدرت یافتن اسلامگراها شد. احزاب حماس به رهبری محفوظ فحناح، النهضه به رهبری لجیب آدمی و اصلاح ملی به رهبری عبدالله جابالله از مدافعان جبهه نجات ملی به شمار میروند که دارای گرایشات اسلامی ـ عربی میباشند. به هر حال آنچه اهمیت دارد این است که اندیشههای اسلامی ریشه در تاریخ فرهنگ مردم الجزایر دارد و از این نظر در سیاست خارجی با این کشور باید نگاهی ویژه داشت.
سخنان احمدینژاد در دیدار با رئیس مجلس وطنی الجزایر نشان از جایگاه ویژه اسلام در دوران کنونی دارد. دکتر احمدینژاد در این دیدار عنوان کرد که تحولات کنونی در جهان و منطقه به نفع دنیای اسلام است. به نظر میرسد که هدف از این اظهارات تحولات پس از وقوع حوادث یازدهم سپتامبر و بویژه شکست طرح خاورمیانه بزرگ باشد که در نتیجه آن اسلامگراها در عراق، فلسطین، بحرین و نیز ترکیه به قدرت رسیدند. با توجه به تحولات کنونی و مواضع ضد ایرانی ـ اسلامی برخی کشورهای عربی و بویژه آمریکا در مقطع کنونی به نظر میرسد که بسط و گسترش روابط با کشور الجزایر نقش مهمی در مواضع آینده ایران داشته باشد. در عرصه داخلی نیز با توجه به اهمیت دو عامل اسلام و اقتصاد ایران اسلامی در چشمانداز 1404 این سفر میتواند در توسعه روابط دو کشور سازنده باشد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
