میهمانى ناخوانده براى عراق

سفر غیرمنتظره «کاندولیزا رایس» وزیر امور خارجه آمریکا به عراق که هفتمین سفر او به این کشور بعد از اشغال عراق در مارس ۲۰۰۳ میلادى به شمار ‌می‌رفت به اعتقاد بسیارى جز بدشگونى رهاورد دیگرى نداشت.
به گزارش ایرنا سفر غیرمنتظره و بى‌سابقه رایس به کرکوک در شمال عراق و همزمان تجاوز شتاب‌زده ارتش ترکیه به شمال این کشور به بهانه سرکوب عناصر حزب کارگران کرد تحلیل و تفسیرهایى را در عراق به دنبال داشت.
این دو رویداد به ویژه پس از انتشار گزارشهایى در خصوص توافق سرى واشنگتن و آنکارا مبنى بر دادن اجازه به ارتش ترکیه براى حمله و تجاوز به مرزهاى عراق آن هم بدون اطلاع و یا مشارکت دولت عراق بیش از پیش اهداف این سفر را زیر سؤال برد. هرچند رایس تلاش کرد که در سطح افکار عمومی عراق دستکم اهداف سفرش را از حمله نظا‌می ترکیه به شمال عراق جدا کند اما موضع صریح «مسعود بارزانى» رئیس منطقه کردستان در خوددارى از دیدار با رایس، بخشى از اهداف پشت‌پرده تازه آمریکا علیه عراق را آشکار کرد. بارزانى در اعتراض به سکوت آمریکا در مقابل حمله نظا‌می ترکیه به شمال عراق از دیدار با کاندولیزا رایس در بغداد خوددارى کرد.
این درحالیست که وزیر خارجه آمریکا تلاش کرد که سفر خود را در راستاى تشویق و ترغیب رهبران سیاسى عراق به تفاهم و آشتى مرتبط کند اما از لابلاى اظهارات او بخشى از اهداف حقیقى این سفر آشکار ‌می‌شود. جدا از همه اظهاراتى که رایس و مسئولان عراقى که با آنها دیدار کرد، درباره آشتى ملى و توافق سیاسى عنوان کردند سخنان وزیر خارجه آمریکا در خصوص بحران شمال عراق بیشتر مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت.
رایس بعد از دیدار با رهبران سیاسى و مسئولان محلى کرکوک، وارد بغداد شد و با نخست‌وزیر و رئیس‌جمهورى عراق و همتاى عراقى‌اش دیدار کرد.
وى که تلویحا درصدد نفى گزارش توافق سرى بین واشنگتن و آنکارا برآمده بود گفت: آمریکا، عراق و ترکیه در متوقف کردن فعالیتهاى حزب کارگران کرد «پ.ک.ک» منافع مشترک دارند. رایس با عنوان اینکه حزب پ.ک.ک، تهدیدکننده ثبات در شمال عراق است، تلویحا حملات نظا‌می زمینى و هوایى ارتش ترکیه را به عناصر این حزب مورد تأیید قرار داد. این درحالیست که وزیرخارجه عراق در این دیدار با مخالفت غیرمستقیم خود با اظهارات همتاى آمریکایى‌اش از یکجانبه‌گرایى ترکیه در تجاوز به مرزهاى بین‌المللى عراق به بهانه سرکوب عناصر «پ.ک.ک» و سکوت واشنگتن در قبال آن انتقاد کرد. «هوشیار زیبارى» گفت که راه‌حل مسأله حزب کارگران کرد نباید اقدام‌هاى یکجانبه‌گرایانه و فردى باشد بلکه باید دولت مرکزى عراق و کردستان در آن سهیم شوند.
وى تأکید کرد که دولت عراق اعتراض رسمی خود را به تجاوزها و حملات نظا‌می ارتش ترکیه به شمال عراق اعلام کرده‌است.
زیبارى با یادآورى وجود کمیته مشترک امنیتى عراق، ترکیه و آمریکا براى حل مسأله حزب کارگران کرد، خواستار حل مسأله حزب کارگران کرد از طریق مسالمت‌آمیز و در چارچوب فعالیت این کمیته شد. به اعتقاد بسیارى، سفر وزیر خارجه آمریکا به عراق در این برهه جز ویرانى و تنش و خشونت ارمغانى دیگر به‌دنبال نداشته‌است. با وجود آرامش نسبى در طول هفته‌هاى اخیر در اغلب استان‌هاى عراق، حضور رایس در کرکوک و بغداد دستکم در عراق ۱۷ کشته و ۲۹ زخمی‌ به‌دنبال داشت.
اما آنچه سفر رایس را از سفرهاى دیگر او این‌بار متمایز کرده حضور بى‌سابقه او در کرکوک برخوردار از نفت است.
کارشناسان این حضور بى‌سابقه رایس را نوعى تحول درسیاست‌هاى آمریکا در قبال کرکوک تفسیر ‌می‌کنند. بعد ازاینکه انگلیس در ازاى عقب‌نشینى نظا‌می از بصره برخوردار از نفت، این استان را از حیث انحصار سرمایه‌گذارى قبضه کرده‌است، به‌نظر بسیارى، آمریکا نیز در مقابل بر کرکوک دست گذاشته‌است. تقسیم دو استان راهبردى عراق از حیث اقتصادى یعنى بصره و کرکوک بین انگلیس و آمریکا درحالى که دولت مرکزى عراق تنها نظاره‌گر آن است، به اعتقاد کارشناسان حاکمیت ملى را در این کشور به شدت زیرسؤال برده‌است.
اعتقاد براین است که ورود پرشتاب آمریکا به معادله پیچیده کرکوک که در سفر معنى‌دار رایس به این شهر تبلور یافت با توجه به حضور قبلى بازیگران سرسختى چون کردها، عرب‌ها و از همه مهمتر ترکیه در این معادله، قضیه کرکوک را وارد بحران پیچیده‌ترى خواهد کرد.
تجربه چها رسال گذشته اشغال عراق نشان داده‌است که هرجا آمریکا براى حل قضیه‌اى در عراق پیشقدم شده عملا آن را دچار پیچیدگى بیشتر کرده و عاقبت قضیه مزبور سر از خشونت مذهبى و قو‌می ‌درآورده است.