متن و حاشیه کنفرانس آینده بغداد
دهمین اجلاس امنیتی همسایگان عراق نیمه ماهمارس- 19اسفند- در بغداد برگزار میشود.
این نشست با اضافه شدن نمایندگانی از اعضای دائمی شورای امنیت سازمانملل، نمایندهای از طرف دبیرکل سازمان، رؤسای اتحادیه عرب، شورای همکاری خلیجفارس، سازمان کنفرانس اسلامی اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در اجلاس نهم همسایگان عراق که در تیرماه گذشته در تهران برگزار شد، هوشیارزیباری وزیر خارجه عراق از کشورهای شرکت کننده در اجلاس تهران خواست تا اجلاس دهم را در بغداد برگزار کنند. این درخواست اگر چه با اما و اگر کشورهایی نظیر عربستان، کویت، اردن و بحرین مواجه شد ولی در نهایت به تصویب رسید و اینک بیشتر وزرای خارجه کشورهای همسایه برای شرکت در این اجلاس اعلام آمادگی کردهاند.
اما مرور آنچه این روزها در رسانههای ارتباط جمعی غرب مطرح میشود، به وضوح از طرح مسایل دیگری- غیر از بحث درباره مسایل امنیتی عراق- حکایت دارد. شاید در این مورد سخنگوی تونیبلر نخستوزیر انگلیس صریحترین حرف را به زبان آورد که: «برگزاری دیدار با سوریه و ایران در اجلاس بغداد دور مثبت است اما باید در پایان جلسات نتایجی به دست آید. ما از تماسها استقبال میکنیم اما میخواهیم شاهد نتایج واقعی و محسوسی در عرصه عملی در عراق، لبنان و همچنین در سطح مؤثرتری در فلسطین باشیم.»
آمریکاییها طی دو روز گذشته بحث درباره اجلاس بغداد را به بحث درباره مناسبات آینده ایران و آمریکا تبدیل کردهاند و البته به گونهای که ضعف آنان چندان نمایان نباشد گفتهاند در بغداد با نمایندگان ایران و سوریه مذاکره جداگانه نخواهیم داشت. حتی تونیاسنو سخنگوی کاخسفید گستاخانه گفت: «ما ایران را به رسمیت نمیشناسیم و با آن مذاکره نمیکنیم زیرا پیش از تعامل مستقیم واشنگتن با تهران، ایران باید سیاستهای خود را تغییر دهد و لازم است که تسلیم شود» وی البته بدون آنکه به معنای سخن خود چندان توجهی داشته باشد، افزود: ما در اجلاس ایران را در مورد نقشی که در خشونتهای فرقهای و حمله به نیروهای آمریکا در عراق دارد مورد خطاب قرار میدهیم و از او درباره موضوعاتی نظیر بمبهای پیشرفته موسوم به EFP سؤال میکنیم.»
این اظهارات در حالی بیان میشود که مذاکره مستقیم میان دو دولت که طی 27سال گذشته رابطه دیپلماتیک نداشتهاند مستلزم مقدماتی است که ایران هرگز گامی در آن نزده است با این وصف طرح مذاکره یا عدم مذاکره آمریکا با ایران در اجلاس عراق فقط نشاندهنده تمایل آمریکا به روی آوردن ایران به مذاکره و استفاده از فرصت اجلاس بغداد میباشد.
خبرگزاری فرانسه روز گذشته در گزارشی که درباره اجلاس بغداد روی خروجی خود فرستاد با اشاره به مذاکرات جاری میان آمریکا و کرهشمالی و تمایل آمریکاییها به مذاکرات مشابه با ایران و سوریه به نقل از شونمککورمک سخنگوی وزارتخارجه آمریکا نوشت: مذاکره آمریکا با کره یک شبهاتفاق نیفتاده است و لذا نمیتوان از روابط صمیمی میان آمریکا و ایران سخن گفت.
خبرگزاری فرانسه در گزارش خود نوشت: این نشستها بطور نزدیکی شبیه درخواست اجلاس منطقهای است که گروه مستقل تحقیق عراق به ریاست جیمزبیکر پیشنهاد کرد و البته دولت آمریکا آن را رد کرد.
تب مذاکره آمریکا با ایران علیرغم ظاهرسازی مقامات وزارت خارجه آمریکا مبنی بر عدمتمایل دولت واشنگتن به مذاکره با دیپلماتهای تهران بالاست به گونهای که بسیاری از مقامات دو حزب جمهوریخواه و دمکرات آمریکا آن را لازمه موفقیت طرحهای آمریکا در عراق میدانند. رئیس سابق ستاد کمتیه روابط خارجی مجلس سنای آمریکا با اشاره به اصرار ایران بر حق هستهای خود به بوش یادآور شد «ایران کشوری مغرور است هر چند کماکان در جهان سوم میباشد اما میخواهد به کلاس آمریکا، روسیه میخواهد به کلاس آمریکا، روسیه و اروپایغربی برسد». «پاتهولت» وادار کردن ایران به تسیلم را غیرعملی دانست و در همان حال بدگمانی آمریکاییها در ادعاهایی که مقامات کاخسفید علیه ایران مطرح میکنند را یادآور شد و نوشت: بوش نباید تعجب کند که وقتی درباره ایران ادعاهایی را مطرح نمود با بدبینیهایی مواجه شد زیرا مردم آمریکا تجربه عراق را دارند و این تجربه به راحتی از ذهن آنان پاک نخواهد شد.
رهبر اکثریت مجلس سنای آمریکا نیز به تلاشهای این مجلس در کنترل نظامی دولت بوش اشاره کرد: آنگونه که روز گذشته خبرگزاری «رویترز» نوشت: «جیمزوب» در حال تدوین طرحی است که بر اساس آن لایحه جدید نظامی دولت که قرار است در ماه آتی در مجلس سنا بررسی شود، تغییرات جدی خواهد کرد.
وب خود در سخنانی گفت: «اصلاحیه وی مانع از آن میشود که جرجبوش هر گونه پولی را برای اقدام نظامی یک جانبه علیه ایران بدون رضایت صریح کنگره صرف کند.»
روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز که به مقامات کنونی کاخسفید نزدیک است، با اشاره به زمزمههای آمریکا در مورد مذاکره با ایران نوشت: کاندولیزارایس وزیر امورخارجه نقش مهمی در تغییر سیاستها ایفا کرده است. این روزنامه نوشت کارشناسان سیاست خارجی آمریکا اینک به این موضوع واقف شدهاند که تا چه اندازه با عدم مذاکره با مخالفان دستان خود را بستهاند، به گونهای که رایس حضور همزمان آمریکا و ایران در اجلاس بغداد را یک ابتکار دیپلماتیک خوانده است.
این روزنامه اضافه کرد: «در سالهایی که به سال2003 و آغاز جنگ عراق منجر شد کسانی که از ایده انزوای بیشتر دشمنان آمریکا دفاع میکردند از دست برتر برخوردار بودند ولی نتیجه انتخابات آبانماه به همراه باتلاقی که در عراق بوجود آمده و همچنین رو به پایان بودن دوران ریاستجمهوری دولت بوش، باعث شده است تا حامیان تعامل با دشمنان آمریکا از فضای بیشتری برای فعالیت برخوردار شوند».
نیویورکتایمز با درج مقالهای دیگر به قلم «ریچارداوپل»، نوشت: گفتوگوی احتمالی- که ایران نسبت به آن اظهار بیعلاقگی کرده است- میان ایران و آمریکا بزرگترین ارتباط دو کشور در دو سال اخیر خواهد بود.
اما روزنامه آمریکایی واشنگتنپست در تحلیلی، اجلاس بغداد و آنچه در حاشیه آن درباره ایران مطرح میشود را تکمیل کننده فشار سیاسی شورای امنیت سازمانملل علیه ایران و نیز جنگ روانی آمریکا در مورد در پیش بودن عملیات نظامی علیه ایران ارزیابی کرد. نویسنده تحلیل این روزنامه نوشت: موفقیت در رابطه با برنامه هستهای ایران نیازمند ترکیب دقیق دیپلماسی، تحریمهای اقتصادی و تهدید زور است. از آغاز سال جدید میلادی، آمریکا موقعیت نظامی خود را در خلیجفارس افزایش داده و عوامل ایرانی را در عراق دستگیر کرده است. حال نیز دولت آمریکا این اقدامات را با یک مسیر دیپلماتیک هماهنگ کرده است.
واشنگتنپست تصریح میکند: روسیه و کشورهای اروپایی که گفتوگو با ایران را درخواست کردهاند، شاهد انعطاف دولت بوش بودهاند، اما گفتوگو به جایی نخواهد رسید مگر آن که با فشار مداوم و افزایش یافته از جانب شورای امنیت متحد و منسجم همراه شود.
این روزنامه آمریکایی به طور ضمنی به نقش آمریکا در بحران داخلی عراق اشاره کرد و آن را ابزاری در خدمت سیاست آمریکا در عراق مبنی بر تضعیف دولت نوریمالکی ارزیابی نمود.
نویسنده این تحلیل خاطرنشان میکند: عراق بین جنگ داخلی و گامها به سوی یک توافق سیاسی تلاش میکند، مثل کاری که لبنان و تشکیلات خودگردان انجام میدهند. گفتوگوهای منطقهای احتمالا هیچ یک از این بحرانها را حل نخواهد کرد، اما بخش ضروری هر راه حلی است. با شرکت در این کنفرانس و باز شدن راهی برای گفتوگو با دولتهای ایران و سوریه، دولت آمریکا خود را از تنگنای دیپلماتیک بیرون خواهد آورد و بار دیگر به فرصتهای تازهای دست پیدا میکند.
یک روزنامه دیگر آمریکایی نیز همین خط را مطرح کرد. کریستینساینسمانیتور در سرمقاله روزپنجشنبه خود نوشت: نشست آتی همسایگان عراق نیز آزمونی بر آن خواهد بود که چگونه بازیگران اصلی منطقه یعنی آمریکا، ایران، سوریه و عربستان آمادگی دارند تا برای پایان دادن به نقش تفرقهانگیز عراق در خاورمیانه با یکدیگر همکاری کنند بخصوص که در واقع این مذاکرات ممکن است به نتایج بزرگتری نائل آید.
خبرگزاری رویترز در گزارش دیگری به علاقه سناتورهای دموکرات و جمهوریخواه آمریکا برای گفتوگوی کارشناسهای آمریکایی با ایران در مورد کمکی که ایران برای برقراری ثبات در افغانستان میتواند ارائه کند، پرداخت. این خبرگزاری نوشت: «بارنتروبین» مشاور آمریکایی دبیرکل سازمان سابق سازمانملل در امور افغانستان گفته است بعضی از مقامات ایرانی به او گفتهاند القاعده تهدیدی جدی برای افغانستان و نیز امنیت ملی ایران است، این خبرگزاری اضافه کرد ایران نگران همکاریهای کنونی آمریکا با طالبان در افغانستان میباشد.
شاید جالبترین اظهار نظر مقامات غربی در آستانه اجلاس 18اسفند بغداد به «هانسبلیکس» رئیس سابق بازرسان تلسیحاتی آژانس بینالمللی انرژی اتمی باشد که در گفتوگو با خبرگزاری کویت اعلام کرد: تصویب قطعنامه تحریم ایران (1737) برای آن بود که مانع رویارویی ایران و آمریکا شود! او تحریمها را برای کنترل ایران کافی دانست و اعلام کرد که هیچ طرحی در جهت حمله نظامی علیه ایران وجود ندارد. او از اصرار غرب بر متوقف شدن برنامه هستهای ایران قبل از آغاز مذاکره میان ایران و اروپا ابراز تعجب کرد و گفت این یک بلوف است که در حالی که با کره شمالی مذاکره میشود آینده مناسبات ایران و غرب را جنگی به تصویر بکشیم.
داغ شدن بحث مذاکره با ایران در آمریکا در حالی بالا گرفته است که طرف ایرانی حتی در مورد شرکت در اجلاس بغداد علاقه چندانی ابراز نکرده است. خبرگزاری آمریکایی آسیوشیتدپرس به نقل از ایرنا نوشت علیلاریجانی گفته است در صورتی که دعوت رسمی از سوی مقامات عراقی برای شرکت وزیر خارجه ایران در اجلاس امنیتی بغداد دریافت کنیم آن را مورد بررسی قرار میدهیم. این خبرگزاری روزچهارشنبه گذشته به نقل از هوشیارزیباری وزیر خارجه عراق در مصاحبه با خبرگزاری سوئد نوشت: ایرانیها با حضور در یک گردهمایی بار دیگر کشورهای همجوار موافقت کردهاند اما در خصوص نشست جداگانهای که همان روز در پاسخ عضو دائم شورای امنیت برگزار میشود پرسشهایی دارند.
این خبرگزاری اضافه کرد: سخنان زیباری به این امر اشاره میکند که ایران دستکم بطور نسبی از ترتیبات به عمل آمده برای این اجلاس ناخشنود است و سرگرم ارزیابی برای تعیین سطح مشارکت خود در آن است.
آسوشیتدپرس اضافه کرد: تهران تاکنون در خصوص این کنفرانس اظهار نظر رسمی چندانی نکرده است، اما در گذشته، رهبران ایران به صراحت آمریکا را به تلاش برای استفاده از سازمانملل به عنوان راهی برای همپیمانی بر ضد ایران متهم میکردند و حضور کشورهای کلیدی شورای امنیت در کنفرانس عراق میتواند موجب تردید و درنگ ایران شود.
این گزارش افزود: کشورهای عرب سنی مذهب همچون مصر نیز از سمتوسوی دولت تحت رهبری شیعیان در عراق هنوز دغدغههای شدیدی دارند و این امر نگرانیهایی را از احتمال نبود پیشرفت قابل ملاحظه در خصوص مسائل کلیدی همچون امنیت ایجاد کرده است.
«دولت عراق به خاطر نگرانی از اعمال فشار رژیمهای تحت تسلط اهلتسنن، از برگزاری کنفرانس منطقهای اکراه داشت، اما سال گذشته میلادی به شرط برگزاری این همایش در خاک عراق، از مخالفتهایش دست برداشت.»
دو دیپلمات عرب که به خاطر حساسیت موضوع خواستند نامشان فاش نشود، روزچهارشنبه در قاهره گفتند که آمریکا اخیرا فشار بر برخی دولتهای عرب را برای شرکت کردن در کنفرانس بغداد افزایش داده است. این کشورها پیشتر دعوت دولت عراق را رد کرده بودند.
از سوی دیگر مقامات دولت عراق به اجلاس بغداد به عنوان یک فرصت برای اعلام توانایی دولت در برگزاری یک اجلاس مهم در سطح منطقهای و بینالمللی و نیز برقراری امنیت لازم برای یک اجلاس مهم نگاه میکنند و امیدوارند حضور کشورهای مهم عربی نظیر مصر و عربستان در کنار ایران و آمریکا و فرانسه و..... بتواند موفقیت دیپلماتیک این کشور را افزایش دهد.
اما جدا از هیاهوهایی که در حاشیه اجلاس آینده بغداد مطرح شده است این اجلاس مثل اجلاس دیگری است که روزانه در این گوشه و آن گوشه دنیا برگزار میشود و از لحاظ سابقه دهمین اجلاسی است که 9تای دیگر آن با حضور همسایگان عراق برگزار شد.
اما وارد کردن موضوعات دیگر در اجلاس بغداد و تبلیغ فراوان آمریکاییها روی آن نشان دهنده آن است که بحران عراق از چندان اهمیتی برای آنان برخوردار نیست. حتی یکی از مقامات آمریکایی در سخنانی که واشنگتنپست آن را منعکس کرد گفت: عراق یعنی جنگ داخلی و گامها به سوی یک توافق سیاسی تلاش میکند مثل کاری که لبنان و تشکیلات خودگردان فلسطین انجام میدهد. در واقع این مقام آمریکایی جنگ داخلی را لازمه توافق سیاسی که منظور آن کوتاه آمدن دولت نوریمالکی در مواجهه با مخالفان دولت و نادیده گرفتن دمکراسی و حق اکثریت است، میداند و از این منظر عراق مشکلی ندارد که برای آن به اجلاس امنیتی نیاز باشد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
