چالشها در برابر مالکی

* به دنبال انتخاب مالکی نخست‌وزیر عراق، آینده سیاسی عراق را چگونه پیش‌بینی می‌کنید؟

** نحوه انتخاب مالکی یک چرخه حساب شده سیاسی در درون گروههای سیاسی عراق است. به دنبال مخالفت برخی از احزاب و گروههای عراقی با نخست‌وزیری ابراهیم جعفری، ائتلاف شیعیان از ظرفیت دیگری به نام مالکی برای دولت استفاده کرد. عدم انتخاب نخست‌وزیر و نداشتن روحیه تفاهم در عراق که منجر به ایجاد بحران در عراق شده بود با اقدام متهورانه جعفری مرتفع شد. این اقدام میزان توجه رهبران و گروههای سیاسی در عراق بویژه شیعیان را به آینده تحولات سیاسی در این کشور و اقدام برای برون رفت از این وضعیت خطرناک به اثبات می‌رساند.

نکته دیگر درباره آینده سیاسی عراقی که از سوی ائتلاف یکپارچه ارائه شده است در گزینش سیاسی و داشتن نیروهای متنوع از همه گروهها است که توان این گروهها در اختیار ائتلاف یکپارچه عراق قرار می‌دهد در آینده سیاسی عراق و گرایش‌های سیاسی پیروز بویژه قدرت تشکیل‌دهنده دولت مورد توجه است آنچه که از منظر سیاسی و حضور نیروهای خارجی آینده را طراحی می‌کند آن است که در حوزه سیاست داخلی شرایط متفاوتی را خواهیم داشت.

در خصوص تغییر آرایش سیاسی هم دیدگاه رهبران عراقی و هم در دیدگاه عناصر مشخص اجرایی از جمله رئیس‌جمهوری، نخست‌وزیر و... حضور نیروهای سیاسی مختلف مورد توجه است و همچنان که در سوابق موجود در عرصه حیات سیاسی عراق نشان داده شده است نباید پتانسیل‌ها و ظرفیت‌ها به گونه‌ای باشد که به حذف یا نادیده گرفتن گروهها منتهی شود. بهره‌گیری از توان گروههای مختلف مهم است و لازم است تا آنها در این بازی سیاسی شریک باشند و عراق جدید را برای شرایط جدید منطقه‌ای در داخل عراق مهیا سازند.

* آیا آمریکایی‌ها بر مواضع قبلی خود مبنی بر خروج از عراق همزمان با تشکیل دولت جدید پایبند خواهند بود؟

** اعلام این شرایط 2 نکته را در بر داشت: 1- تشکیل ساختار و شاکله قدرت که به دولت دایمی منتهی می‌شود. 2- شرایط امنیتی که از گفته‌های رهبران غربی مانند بلر و بوش شنیده می‌شود بحث پیروزی در جنگ شرط کافی آنها بوده اما عنصر فضای امنیتی شرط لازم آنهاست به گونه‌ای که اوضاع مناسب برای مردم و شرایط عراق در این خصوص فراهم شود تا فضای رشد و نمو تروریسم و پیروزی بر تروریسم خدشه‌دار نشده و جو مبارزه با تروریسم حاکم باشد.

در این رابطه کاهش اختلافات میان گروههای سیاسی، تقویت ارتش و نیروهای امنیتی و سازماندهی نیروهای داخلی از حجم نیروهای خارجی نظامی حاضر در عراق کاسته یا در جدول زمان‌بندی خاصی کاهش می‌یابد.

 *چالشهای پیش روی مالکی را چه می دانید؟

** با عنایت به این که مالکی خود در ساختن جریان عراق جدید نقش جدی داشته و در سوابق خود جزو برنامه‌ریزان و دخیل در بده‌بستان‌ها و تعاملات سیاسی در عراق بوده، در تدوین قانون ‌اساسی عراق و مراکز سیاسی این کشور نقش داشته است اگر بخواهیم ترتیب زمانی را اعلام کنیم مالکی در چینش تیم هیات دولت خود مشکل خواهد داشت چرا که در این راستا گروهها و احزاب به دنبال دست و پا کردن سهمی برای خود هستند که با توجه به بستر قومی، نژادی و عشایری در دولت عراق این مسائل می‌تواند نیروی زیادی را از مالکی بگیرد همچنین درگیر بودن اقوام، قبایل، عشایر و اقدامات امنیتی، جنگهای فرقه‌ای در عراق را به دنبال دارد.

در این فضا دولت جدید با اقدامات ایذایی و سهم‌خواهی گروههای درجه دو، سه و غیره مواجه خواهد بود باید در نظر داشت که همه احزاب سیاسی در شکل‌دهی عراق جدید می‌خواهند از خود نمود و نمایش داشته باشند. به علاوه اقدام سیاسی و فشارهای داخلی و خارجی و لابی‌های گوناگون و توصیه‌های احزاب و گروهها در این فضا موجود است که لازم است تا دولت مالکی در این فضا از کشمکش‌ها و درگیری‌ها پرهیز نماید.

در حوزه مسائل داخلی امنیتی بحث بازسازی، معیشت، به قول سیاسیون روند امور جاری مورد توجه جدی دولت مالکی است. همچنین سیاست خارجی و نگاه کشورهای منطقه به این دولت نگاه در گام بعدی است که در حین تشکیل دولت، گپ و گفتگو با دولتهای مهم منطقه در خصوص تحولات عراق ادامه خواهد داشت. موضوع خروج نیروهای خارجی در یک برنامه زمانبندی که از نیروهای کوچکتر مطرح شده شروع می‌شود و با جدول ارائه شده از کشورهای غیرآمریکایی ادامه می‌یابد تا این خروج ادامه یابد. مساله دیگر که از جمله مسائل اساسی و مهم دولت آینده عراق است بر مشکلات حاشیه‌ای و ترکیب داخلی گروهها اشاره دارد و فضای این تحولات، رقابت‌ها و کشمکش‌، فضای جدیدی را شروع کند و بازی گروهها و اقدامات نهایی دولت قابلیت‌های آن را به نمایش گذارد. آنچه که دولت عراق بیش از همه با آن مواجه است آن، که عراق کشوری مستقل بوده و دولت مستقل این کشور باید حیات مجدد آن را به جامعه جهانی نشان دهد و ارتباط سیاسی و بازار جهانی و تنظیمات منطقه‌ای را احیاء کند.