وظایف ذاتی نمایندگان مجلس شورای اسلامی
سیدمحمد حائری/ رئیس دفتر حقوقی حزب اعتماد ملی
نطق پیش از دستور و فریاد هشداردهنده مخلصی از تبار شهیدان، برادر مومن آقای مهندس محمد قمی نماینده مجلس شورای اسلامی و اعتراض ایشان و تنی چند از نمایندگان به عدم بیان اسم تذکردهندگان به مسئولان اجرایی از تریبون مجلس، مرا بر آن داشت تا در رهگذر قانون اساسی و آییننامه داخلی مجلس، پیرامون وظایف ذاتی نمایندگان و هیاترئیسه مجلس شورای اسلامی مطالبی چند به عرض برسانم.
اصل شصت و هشتم قانون اساسی، که متن سوگندنامه نمایندگان را بیان میدارد، بر ۱۴ مورد از وظایف نمایندگان ملت در مجلس شورای اسلامی تاکید و تصریح دارد:
۱) سوگند در برابر قرآن مجید به خداوند سبحان
۲) ابراز تعهد با تکیه بر شرف انسانی خویش
۳) پاسداری از حریم اسلام
۴) نگاهبانی ثمرات انقلاب اسلامی و ملت ایران
۵) حفاظت از مبانی جمهوری اسلامی
۶) عدالت و امانت در حفظ ودیعه ملت
۷) انجام وظایف وکالت با رعایت امانت و تقوا
۸) پایبندی به استقلال و اعتلای کشور
۹) حفظ حقوق ملت
۱۰) دفاع از قانون اساسی
۱۱) استقلال کشور
۱۲) آزادی مردم و تامین مصالح آنها
و اصل ۸۴ مسئولیت نماینده را در برابر تمام ملت تاکید مینماید و به نماینده ملت حق میدهد که در همه مسائل داخلی و خارجی بدون استثنا اظهارنظر نماید. یکی از ابزارهای نظارتی این اصل، تذکرات نمایندگان به مسئولان اجرایی کشور در راستای ایفای وظایف مطروحه میباشد و این رویه قانونی بر اساس آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی در همه ادوار آن ساری و جاری بوده است و اساسا جزو الزامات اجتنابناپذیر وظیفه ذاتی نمایندگان میباشد و آییننامه داخلی مجلس در ماده ۱۹۲ و مطابق اصل هشتاد و هشتم قانون اساسی، به نمایندگان مجلس این اختیار را میدهد که قبل از طرح هرگونه سوالی در رابطه با یکی از وظایف رئیسجمهور و وزیر مربوطه، کتبا تذکر دهند و رئیس مجلس شورای اسلامی تذکر را به رئیسجمهور و وزیر ذیربط ابلاغ و خلاصهای از آن را در اولین جلسه علنی عنوان مینماید و حذف اسم نماینده یا نمایندگان تذکردهنده به هیچوجه با روح آییننامه داخلی مجلس و قانون اساسی سازگار نیست و اگر ابزار سوال یا تذکر در راستای وظایف نمایندگی محدود گردد چگونه نماینده مردم میتواند به وظایف و تکالیف قانونی خود و بالاتر از آن به تعهدات متکی بر شرف انسانی خویش و سوگند یادشده جامه عمل بپوشاند؟ نکته مهمتر اینکه تذکرات نمایندگان مجلس به مسوولان اجرایی لزوما باید همراه با عنوان نمودن اسم تذکردهنده باشد.
اگر گفته شود که اصل تذکر بیان میشود و نیازی به عنوان کردن اسم تذکردهنده نیست این یک تفسیر شخصی و به رای است و عدول از وظیفه تلقی میگردد و در هیچیک از مواد آییننامه داخلی مجلس به این مطلب استنباط و استدلال نمیگردد و مجلس باید براساس آییننامه مدون و مصوب مدیریت گردد، نه براساس خواست و سلیقه افراد. هیاترئیسه مجلس شورای اسلامی، علاوه بر سوگند موضوع اهل شصتوهشتم قانون اساسی مطابق ماده ۱۷ آییننامه داخلی سوگند یاد میکنند که حداکثر توان خود را برای اجرای آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی با مراعات بیطرفی کامل به کار گیرند و از هرگونه اقدام مخالف آییننامه اجتناب نمایند.
به لحاظ اینکه مفاد اصول شصتوهشتم و سایر اصول مرتبط با وظایف ذاتی نمایندگان و مفاد آییننامه داخلی مجلس خصوصا ماده ۱۹۲ اخیرالذکر کاملا شفاف و خالی از ابهام است، به نظر میرسد عدم ذکر نام نمایندگان تذکردهنده که محل مناقشه کلامی دو جلسه اخیر مجلس بوده است برخلاف آییننامه و سوگند موضوع ماده ۱۷ مارالذکر میباشد.
نکته دیگر اینکه مذاکرات نمایندگان مجلس طبق اصل شصتونهم قانون اساسی، علنی بوده و طبیعی است که مذاکرات علنی، یعنی بدون حذف و سانسور، کلیه مسائل مطروحه از جمله نطق پیش از دستور، سوال و تذکر نمایندگان، مباحث و مطالب موافقان و مخالفان طرحها و لوایح و... میبایست برای اطلاع عموم و ثبت در اسناد مجلس شورای اسلامی بدون کم و کاست مطرح و بیان شود. چگونه ممکن است که تذکرات نمایندگان به مسئولان اجرایی را از تریبون آزاد مجلس برای اطلاع عمومی اعلام کنند ولی از ذکر اسم نمایندگان تذکردهنده خودداری شود، آیا این یک نوع سانسور تلقی نمیشود و آیا این رویه با روح ماده ۶۹ مذکور در تعارض و تناقض نیست؟ به اعتقاد اینجانب حذف نام تذکردهنده در این رابطه نقض غرض است زیرا غرض از تذکرات نمایندگان، مستتر در اصول ۶۷ و ۸۴ قانون اساسی و ماده ۱۹۲ آییننامه داخلی برخلاف این رویه جدیدالورود به صحن علنی مجلس میباشد و بر همه نمایندگان مجلس است که جلوی این بدعت جدید را بگیرند زیرا مجلس شورای اسلامی با تکیه بر آرای ملت شکل میگیرد و بر این اساس هر از گاهی، اکثریتی اقلیت و اقلیتی اکثریت میشوند و مجلس باید براساس نص صریح آییننامه داخلی و مصالح ملی مدیریت شود چون تاثیر و تاثرات جناحی در مدیریت مجلس که عصاره فضایل ملت است روند خوشایندی نخواهد داشت.
نگارنده که مباحث مربوط به مجالس شورای اسلامی را پی میگیرم، خود در مجلس سوم شاهد بودم که در آن دوره دوستان اقلیت، همواره در مسائل مختلف تذکرات متعدد و نطقهای آتشین داشتند و در آن زمان آیتالله شیخ مهدی کروبی ریاست مجلس وقت با سعهصدر و مدیریت توام با اخلاق اسلامی و مراعات آییننامه داخلی، مجلس را اداره میکردند و این مدیریت عالی در زمان ریاست آیتالله هاشمیرفسنجانی و حجتالاسلاموالمسلمین ناطقنوری بر مجلس شورای اسلامی به خوبی نمایان بوده است.
و امروز چگونه است که تذکرات خیرخواهانه نمایندگان مردم ولو در فراکسیون اقلیت به عنوان تذکرات سازمانیافته تلقی میشود؟ مگر غیر از این است که نماینده تکالیف و وظایف قانونی خود را انجام میدهد؟ مگر تذکرات نمایندگان برخلاف مصالح ملی بوده که چنین مورد تفسیر قرار میگیرد؟ توجه کنیم که حرمت امامزاده با متولی آن است. والسلام.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
