مأموریت‌های اولمرت در آنکارا

گروه بین‌الملل ـ احسان تقدسی: ایهود اولمرت نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی 2 روز میهمان آنکارا بود. اولمرت به ترکیه رفت تا به تعبیر برخی ناظران، در اوضاع بحرانی منطقه نگاه دوستانش را به موقعیت استراتژیک یک شریک فراموش شده جلب کند. اولمرت پیش از این تصمیم داشت در تابستان به ترکیه برود، اما جنگ 33 روزه اسرائیل و حزب‌الله مانع از انجام این سفر شد. دست بر قضا حادثه تخریب مسجدالاقصی توسط اسرائیل در آستانه سفر دو روزه اولمرت، به محملی تبدیل شد تا سیل انتقادها از این سفر در ترکیه و برخی محافل اسلامی به راه افتد.

دولت ترکیه هم با توجه به این جو نامساعد تلاش فراوانی انجام داد تا لااقل در بخش رسانه‌ای «انتقاد از اولمرت» را در رأس محورهای گفت‌وگوی مقام‌های آنکارا ـ تل‌آویو قرار دهد. آنچه مسلم است، برخلاف ادعاهای محافل ترکیه، اولمرت به آنکارا نیامده بود تا به مقام‌های ترک درباره تخریب مسجدالاقصی توضیح دهد. بر اساس آنچه رسانه‌های اسرائیلی و ترکی گفته‌اند محور مذاکرات اولمرت مسائلی چون پرونده هسته‌ای ایران، عراق، لبنان و اختلاف‌های میان فلسطین و اسرائیل بود. برهمین اساس اولمرت در ترکیه پس از دیدار با اردوغان و نجدت سزر اعلام کرد ترکیه می‌تواند پلی برای ارتباط میان کشورهای اسلامی و اسرائیل باشد.

جدا از تعارفات دیپلماتیک، مهمترین دیدار اولمرت را باید در واقع گفت‌وگوی ویژه وی با وجدی گونول وزیر دفاع ترکیه دانست. برنامه این دیدار پنهان نگه داشته شده بود و تنها پس از درز خبر این ملاقات به رسانه‌ها بود که مقام‌های ترکیه آن را رسماً اعلام کردند. در حال حاضر بیشترین حجم همکاری‌های ترکیه و اسرائیل در دو بعد امنیتی ـ اقتصادی است و در این میان حجم همکاری‌های امنیتی بسیار بیشتر از همکاری‌های اقتصادی است. اسرائیل در سال‌های اخیر تلاش فراوانی کرده تا مقام‌های آنکارا را با سیاست‌های منطقه‌ای خود بویژه در مسائلی مانند لبنان، ایران و عراق همراه کند. چندی پیش روزنامه الوطن به نقل از منابع ترکیه فاش کرد که ارتباطاتی میان مسئولان نظامی ارشد ترکیه و اسرائیل درباره بررسی فعالیت‌های موشکی ایران (به طور خاص شهاب 3) ایجاد شده است. این خبر اگر چه هیچ گاه در آنکارا تایید نشد، اما تکذیب نیز نشد.

در پی همین خبرها، ژنرال آرغین فیجون معاون دوم رئیس ستاد مشترک ارتش اسرائیل نیز در راس هیأتی عالیرتبه به اسرائیل سفر کرد. آنچه در این دیدارها گذشت نیز هیچ گاه به رسانه‌ها راه پیدا نکرد. مقام‌های ارشد ترکیه و اسرائیل البته در سطوح دیگر نیز با یکدیگر دیدارهایی داشتند. رؤسای شورای عالی امنیت ملی ترکیه و اسرائیل در سال جاری شمسی دوبار با یکدیگر دیدار کردند. نکته حائز اهمیت این است که همکاری امنیتی بویژه حول مسائل منطقه خاورمیانه محور این دیدارها بوده است. در بخش اقتصادی هم، مهمترین تعامل اقتصادی ترکیه و اسرائیل هم اکنون بر محور «کریدور انرژی» قرار گرفته است. طبق گفته گولر، وزیر انرژی ترکیه، ترکیه قصد دارد با مشارکت اسرائیل خط لوله چند منظوره‌ای را میان دریای سیاه و دریای سرخ بسازد. این خط لوله برای انتقال نفت، گاز، آب و کابل‌های فیبر نوری ساخته خواهد شد. اما دیدارهای اولمرت و اردوغان با حادثه دیگری همزمان شد که توجه به آن معنای سخن اولمرت را مبنی بر اهمیت پل‌ استراتژیک آنکارا روشن می‌سازد. یاشار بیوک‌آنیت رئیس ستاد مشترک ارتش ترکیه به تازگی میهمان آمریکا بود. این مقام ارشد آنکارا در دیدارش چند موضوع مهم از جمله پرونده عراق، پ.ک.ک، ایران، افغانستان و لبنان را با دیک ‌چنی، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، همتای آمریکایی و رابرت گیتس به بحث گذاشت.

چندی پیش ژنرال وجدی گوئول وزیر دفاع ترکیه برای آنچه خرید 10 میلیارد دلاری جنگنده‌های 35-F گفته شد، روانه آمریکا شد، فاروق جورت فرمانده نیروی هوایی ترکیه و ژنرال ارگین سایگون جانشین فرماندهی ستاد مشترک ارتش ترکیه نیز از دیگر مقام‌های ارشد نظامی ترک بودند که در سال جاری به ایالات متحده سفر کردند.

اینها نشانه‌ای است از سیاست مشترکی که تل‌آویو و واشنگتن برای بهره‌گیری از موقعیت آنکارا در منطقه بحرانی خاورمیانه اندیشیده‌اند.