تحلیلی بر سفر رایس به خاورمیانه

دوره‌ای دیگر به سفرهای دوره‌ای وزیر امور خارجه آمریکا به خاورمیانه که با هدف جلب حمایت کشورهای منطقه از استراتژی و سیاست‌های کاخ سفید صورت می‌گیرد. افزوده شد و این بار نیز عرب‌ها وعده کمک دادند و باید منتظر ماند که آیا این بار نیز سرنوشت این سفر مانند سفرهای قبلی خواهد شد؟ کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا بلافاصله پس از اعلام استراتژی جدید بوش، سفری دوره‌ای را به خاورمیانه آغاز و با وزیران امور خارجه مصر، اردن، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌ فارس و نیز مقامات اسرائیلی و فلسطینی دیدار و گفت‌وگو کرد.

این سفر با هدف جلب حمایت این کشورها از استراتژی جدید بوش برای عراق، حل مساله فلسطین و پرونده هسته‌ای ایران صورت گرفت. در این استراتژی کاخ سفید برای مهار بحران عراق دستور اعزام 21 هزار و 500 نیروی نظامی دیگر را صادر کرده است.

دولت بوش برای پیروزی در عراق و مهار بحران در این کشور، مساله فلسطین و پرونده هسته‌ای ایران نیازمند حمایت کشورهای منطقه است. در عراق عدم دخالت برخی از کشورهای همسایه کمک زیادی به استقرار امنیت خواهد کرد زیرا براساس مستندات ارایه شده از سوی دولت عراق بعضاً کشورهای منطقه از تروریست‌های فعال در این کشور حمایت مالی و تسلیحاتی می‌کنند.

کاندولیزا رایس معتقد است کشورهای عربی هم‌پیمان آمریکا مانند مصر، اردن و کشورهای حوزه خلیج ‌فارس می‌توانند عراق را در پیوستن دوباره به جهان عرب یاری کنند تا نقش ایران را در این کشور عقیم بگذارند. رایس همچنین گفت: "این کشورها باید با کمک به دولت جدید دموکرات‌ها عراق آماده پایبندی به تعهدات خود باشند زیرا بازتاب‌های هر شکستی تنها برای آمریکا خطرناک نخواهد بود بلکه برای این کشورها خطر بیشتری خواهد داشت." رایس آغاز سفرش را با ورود به سرزمین‌های اشغالی کلید زد و در بدو ورودش با عمیر پرتز وزیر دفاع، اویگدورلیبرمن وزیر امور راهبردی و تزیپی‌ لیونی وزیر امور خارجه اسرائیل دیدار گفت‌وگو کرد و پس از آن وارد رام‌الله شد تا به گفته خود به منظور احیای روند صلح در این منطقه با محمود عباس رییس تشکیلات خودگردان نیز گفت‌وگو کند. پس از این دیدار محمود عباس در کنفرانس خبری مشترکی با کاندولیزا رایس اعلام کرد: مسئولان فلسطینی در هفته‌های اخیر مخالفت خود را با این پیشنهاد که یکی از موارد کلیدی نقشه راه پیشنهادی آمریکا است و توسط وزیر امور خارجه اسرائیل نیز بیان شده، اعلام کرده‌اند. رایس نیز با تاکید بر اینکه "من به رام‌الله آمده و به نقاط مختلف خاورمیانه می‌روم تا به همه بگویم که آمریکا کاملا به یافتن راه‌هایی برای تسریع پیشرفت نقشه راه پایبند است"، اظهار داشت: به هر حال نقشه راه راهنمایی است که برای دو کشوری در سطح بین‌المللی به رسمیت شناخته شده و ما باید به مفاد آن عمل کنیم.

در این سفر به من گفته شده ‌است که آمریکا باید مداخله خود را در تلاش برای صلح خاورمیانه افزایش دهد و من تعهد می‌کنم که این کار دقیقا انجام خواهد شد. این در حالی است که آمریکا تاکنون همواره تمام قطعنامه‌های ضداسرائیلی شورای امنیت سازمان ملل را وتو کرده است.

رایس پس از اسرائیل راهی اردن شد و ملک‌ عبدالله دوم در این دیدار رسیدن کلید حل درگیری‌های اعراب و اسرائیل را اجرای قطعنامه‌های بین‌المللی و طرح صلح عربی دانست و از آمریکا خواست در از سرگیری مذاکرات میان طرفین اسرائیلی و فلسطینی براساس تشکیل دولت مستقل، پایدار و قابل حیات که بتواند برآورنده آرزوهای ملت فلسطین در زمینه آزادی و استقلال باشد، تلاش کند. از سوی دیگر، کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا بر لزوم تسریع در مذاکرات میان فلسطینیان و اسرائیلی‌ها تاکید کرد.

رایس در ادامه سفر خود بعد از دیدار از مصر، وارد عربستان شد که با استقبال عبدالله بن‌عبدالعزیز پادشاه این کشور روبرو شد و پس از مذاکراتی با هم داشتند، وی با همتای سعودی خود در کنفرانس مطبوعاتی مشترکی بر حل بحران عراق توسط خود عراقی‌ها تاکید کردند و ضمن اعلام همکاری با دولت عراق برای مهار بحران، خود عراقی‌ها را تاثیرگذارتر از هر کسی برای حل این بحران دانستند. سعودالفیصل همچنین در مورد ایران با اعلام اینکه کشورش بین تهران و واشنگتن میانجیگری نمی‌کند، ابراز امیدواری کرد از هرگونه درگیری و کشمکش احتمالی در منطقه اجتناب شود. از سوی دیگر کاندولیزا رایس در پاسخ به سوالی درباره میانجیگری ریاض میان واشنگتن و تهران گفت: مساله میانجیگری در کار نیست. وی افزود: مساله هسته‌ای ایران تنها مناقشه میان واشنگتن و تهران نیست بلکه در این باره یک تصمیم بین‌المللی وجود دارد که تهران باید به آن پایبند باشد. کویت آخرین ایستگاهی بود که رایس در خاورمیانه وارد آن شد و نشستی را نیز با وزیران امور خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌ فارس، مصر و اردن برگزار کرد که در پایان آن با انتشار بیانیه‌ای از کشورهای همسایه عراق خواسته شد در امور داخلی این کشور دخالت نکنند.

وزرای خارجه شورای عربستان، کویت، امارات عربی متحده، قطر، بحرین و عمان و نیز مصر و اردن و آمریکا حضور داشتند. در این بیانیه صریحا به نام ایران اشاره نشده است ولی در عین حال تاکید کردند، اختلاف و کشمکش بین دولتها باید از طریق مسالمت‌آمیز و منطبق بر معیارها و قوانین بین‌المللی حل شود و روابط بین کشورها باید براساس احترام متقابل و حفظ حاکمیت و تمامیت ارضی آنها و نیز بر اساس عدم دخالت در امور داخلی یکدیگر استوار باشد. این کشورها همچنین تمایل خود را برای جلوگیری از تبدیل شدن عراق به میدان نبرد قدرتهای منطقه‌ای و بین‌المللی اعلام و تمام کشورهای جهان را به پایان دادن به تنش‌های طائفه‌ای در عراق فرا خواندند و تحقق این امر را از مسئولیت‌های دولت عراق برشمردند.

در عین حال وزرای خارجه هشت کشور عربی و آمریکا در نشست روز گذشته خود همچنین بر حمایت مالی از دولت فواد سنیوره نخست‌وزیر لبنان تاکید کردند.

در این نشست با تاکید بر استقلال، دموکراسی و شکوفایی در لبنان بر اجرای کامل قطعنامه‌های 1559 و 1701 شورای امنیت سازمان ملل تاکید شد. کشورهای عربی مذکور با اعلام حمایت از استراتژی جدید آمریکا، وعده کمک به برقراری ثبات و امنیت در عراق را دادند. وزیر امور خارجه آمریکا در ادامه سفر خود به لندن و آلمان سفر خواهد کرد و در همین حال رابرت گیتس وزیر دفاع جدید آمریکا مشغول بازدید از منطقه و دیدار از کشورهای مختلف است.