بازگشت بی‌ثباتی به رم

امیرعلی ابوالفتح

اغلب کسانی که رقابت‌های انتخاباتی در ایتالیا را رصد می‌کردند، از یک انتخابات نزدیک میان دو جناح راست میانه و چپ میانه سخن به‌میان می‌آوردند. لیکن کمتر کسی تصور می‌کرد پیروزی تنها با یک دهم درصد و یا 25 هزار رای از مجموع 38 میلیون رای‌دهنده بدست آید.

اگر نتایج نهایی انتخابات پارلمانی ایتالیا طی روزهای آینده با تحولات غیرقابل انتظاری تغییر نکند، رومانو پرودی از ائتلاف چپ میانه با کسب 8/49 درصد آرا بر مسند نخست‌وزیری خواهد نشست، در حالیکه سیلویو برلوسکونی، نخست‌وزیر کنونی با 7/49 درصد، نقش رهبری اپوزیسیون را برعهده خواهد گرفت. بنابراین نخستین نتیجه انتخابات آوریل 2006 ایتالیا بازگشت این کشور به دوران بی‌ثباتی سیاسی خواهد بود.

در طول 5 سال گذشته، برلوسکونی با استفاده از معجون ثروت، قدرت و رسانه توانست پایدارترین دولت ایتالیا پس از پایان جنگ جهانی دوم را شکل دهد. یکی از ویژگی‌های سیاسی ایتالیا، کم‌دوام بودن دولت‌های این کشور است. از 61 سال پیش تاکنون، ایتالیایی‌ها 55 دولت را نظاره‌گر بوده‌اند. به عبارت دیگر به‌طور متوسط در هر سال یک دولت در ایتالیا بر سر کار آمده است. ناتوانی در حفظ اکثریت پارلمانی و همچنین وجود فساد عمیق در میان دولتمردان ایتالیایی اصلی‌ترین دلایل سقوط دولت‌های این کشور به شمار می‌آید.

اکنون پس از گذشت 5 سال، سایه بی‌ثباتی سیاسی بار دیگر بر سر ایتالیایی‌ها سنگینی می‌کند. البته در اصلاح قانون انتخابات پارلمانی ایتالیا تلاش شده تا ائتلافی که اکثریت نسبی را در هر یک از مجالس این کشور بدست آورد، به 54 درصد کرسی‌ها دست یابد تا از این طریق ثبات دولت‌ها افزایش یابد. اما فاصله بسیار ناچیز بین برندگان و بازندگان انتخابات اخیر حکایت از آن دارد که پرودی نمی‌تواند بدون جلب رضایت اقلیت پرقدرت به رهبری برلوسکونی، برنامه‌های خود را پیش ببرد. هنوز جناح برلوسکونی نتایج انتخابات را نپذیرفته است و چه‌بسا درخواست برای بازشماری آرا، ایتالیا را برای هفته‌ها با کشمکش سیاسی میان دو رقیب مواجه کند. حتی برخی نگرانی‌ها از تکرار سرنوشت انتخابات ریاست جمهوری سال 2000 آمریکا و ماجرای شمارش آرا ایالت فلوریدا در ایتالیا حکایت دارد.

به هر حال از نتایج کنونی انتخابات پارلمانی ایتالیا چنین بر می‌آید که این کشور در مسیر دو قطبی شدن سیاسی جامعه پیش می‌رود. از یکسو این روند موجب تحلیل رفتن احزاب کوچکتر در ائتلاف‌های بزرگتر می‌شود و از سوی دیگر فاصله میان برندگان و بازندگان انتخابات را به شکل بارزی کاهش خواهد داد. در این صورت جناح پیروز مجبور خواهد شد با صرف‌نظر کردن از ویژگی‌های اختصاصی خود در زمینه‌های سیاسی، اقتصادی و ایدئولوژیک، به ائتلاف‌های بزرگتر رسمی و یا غیررسمی با رقیب تن در دهند. از این رو می‌توان گفت دولت 5 ساله برلوسکونی یک استثنا در میان دولت‌های بی‌ثبات ایتالیا بود که پرودی برای تکرار آن راه دشواری پیش روی خواهد داشت.