آیا دولت چاد سقوط می‌کند؟

حسن یوسفی

با نزدیک شدن شورشیان شرق چاد به دروازه‌های "انجامنا" پایتخت این کشور، احتمال بروز تغییرات جدی در ساختار سیاسی این کشور افزایش یافته است. تعدادی از نیروهای شورشی مخالف دولت چاد موسوم به "نیروهای جبهه متحد طرفدار تغییرات" پنج‌شنبه گذشته حتی موفق شدند به داخل شهر انجامنا نفوذ کنند. با این حال گفته می‌شود؛ حضور جدی نیروهای فرانسوی مستقر در چاد در پایتخت و حمایت‌های لجستیکی آنان از نظامیان چادی؛ اوضاع را به سود ارتش چاد تغییر داده است. حتی برخی منابع خبری از حمله هواپیماهای نظامی فرانسوی به پایگاه‌های شورشیان چاد و استفاده ارتش این کشور از هواپیماهای ترابری فرانسوی خبر دادند.

حمایت نظامی فرانسه از دولت چاد در حالی شکل گرفته است که نماینده جبهه متحد برای تغییرات چاد که در پاریس مستقر است ادعا کرد؛ نیروهای این جبهه کنترل بیش از 80 درصد از خاک چاد را به دست گرفته‌اند. بر این اساس و با توجه به موقعیت متزلزل ادریس دبی در چاد؛ ادامه حمایت فرانسه از وی؛ سوالات بسیاری را به دنبال داشته است. حتی برخی مطبوعات فرانسوی نیز از حمایت پاریس از دولتی مانند دولت کنونی چاد انتقاد کرده و آن را خطرناک می‌دانند. روزنامه فرانسوی لوموند در مقاله‌ای نوشت... حضور فرانسه در کنار ادریس دبی رئیس‌جمهوری چاد به عنوان فردی که به فساد در آفریقا شهرت دارد و در تضاد آشکار با آموزه دیپلماتیک رسمی فرانسه است، پاریس را در وضع پرخطری قرار می‌دهد.

برای پاسخ به این سوالات به نظر می‌رسد باید به 2 عامل کشف منابع قابل توجه نفت در چاد و نوع رابطه‌ای که میان شورشیان چاد با برخی قبایل در سودان وجود دارد، اشاره کرد. به طور قطع حضور نیروهای در راس حکومت چاد که دارای ارتباطاتی حتی غیردولتی با سودان هستند، موردپسند کشورهای اروپایی و آمریکا نیست و به همین دلیل نیز با وجود انتقاداتی که به نحوه حکومت‌داری ادریس دبی وجود دارد؛ فرانسه و به صورت کمرنگ­‌تر آمریکا از وی حمایت می‌کنند. به همین دلیل نیز مقامهای چادی به جای یافتن ریشه‌های داخلی مشکلات کنونی در این کشور، بر دخالت خارجی در شکل‌گیری بحران در کشورشان تاکید می‌کنند. در این زمینه سودان به هدایت از آنچه که تهاجم برنامه‌ریزی شده برضد چاد نامیده می‌شود، متهم است. این در حالی است که برخی کارشناسان مشکلات گسترده اقتصادی با وجود پیوستن چاد به صف کشورهای تولیدکننده نفت، نارضایتی عمومی از فساد حاکم بر دستگاه دولتی، حضور افراد بی‌کفایت در دستگاه اداری چاد را از دلایل موفقیت شورشیان چاد در مدتی کوتاه عنوان می‌کنند. در عین حال ادریس دبی رئیس‌جمهوری مسیحی چاد، بر کشوری حکومت می‌کند که اکثریت مردم آن مسلمان هستند، اما مسلمانان کمتر فرصت یافته‌اند که در ساختار سیاسی چاد حضوری جدی داشته باشند. همچنین با نزدیک شدن زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری چاد که قرار است در سال 2006 برگزار شود، ادریس دبی می‌کوشد که بار دیگر خود را نامزد این انتخابات کند. با توجه به این که وی از سال 1990 در راس حکومت این کشور قرار دارد، این تلاش وی خوشایند گروههای سیاسی این کشور نیست. با توجه به این شرایط، بعید به نظر می‌رسد که حتی با سرکوب موقت شورشیان شرق چاد با کمک خارجی، مشکلات در این کشور پایان یابد.