مبارزه با تروریسم در چنبره منافع

محمدرضا عسگری

«جاوید اقبال» رئیس کل بخش مدیریت بحران وزارت کشور پاکستان در نشست گروه همکاری مشترک آمریکا و پاکستان در واشنگتن، از دولت آمریکا خواست تا در عرصه مبارزه با تروریسم تعامل بیشتری با این کشور داشته باشد.

پس از حادثه یازده سپتامبر و هجوم آمریکا به خاک افغانستان، پرویز مشرف رئیس‌جمهور پاکستان همکاری تنگاتنگ با آمریکا در موضوع مبارزه با تروریسم را در دستور کار جدی خود قرار داد تا بیش از گذشته عنوان متحد استراتژیک آمریکا در منطقه جنوب آسیا را برای کشورش حفظ کند. پس از حمله آمریکا به افغانستان، سرازیر شدن نیروهای طالبان و گروه القاعده به سمت مرزهای افغانستان، از دغدغه‌هایی بوده که اسلام‌آباد همواره از آن احساس خطر کرده است. از سوی دیگر با توجه به فعالیت گروههای مختلف تروریستی در فضای داخلی پاکستان، همکاری با آمریکا می‌تواند این کشور را از توان نرم‌افزاری و سخت‌افزاری واشنگتن در مقوله مبارزه با تروریسم بهره‌مند گرداند.

به نظر می‌رسد که پرویز مشرف از همراهی در جنگ به اصطلاح مبارزه با تروریسم آمریکا در پی تحقق چند هدف مهم بوده است. هدف نخست این که پایه مشروعیت خارجی حکومت خود را که از طریق یک کودتای آرام در سال 1999 به دست آورده، تثبیت کند. هدف دوم این که اتهام تروریستی بودن فضای داخلی پاکستان و ضرورت دخالت آمریکا در این کشور منتفی شود و نهایتا این که جایگاه هسته‌ای و عدم عضویت پاکستان در معاهده NPT از سوی آمریکا به پرسش گرفته نشود. به اعتقاد برخی کارشناسان درخواست اخیر پاکستان از آمریکا مبنی بر دریافت امکانات نظامی برای مبارزه جدی‌تر با تروریسم با هدف تاکید بر پایبندی پاکستان به تعهد همکاری خود با آمریکا در این موضوع است، چرا که کمرنگ شدن مقوله مبارزه با تروریسم و همکاری ناشی از آن می­تواند در سطح روابط دو کشور تاثیرگذار باشد.

اما نکته اساسی که باید به آن توجه نمود این است که آمریکا در موضوع تروریسم تعریفی را ارائه می‌کند که مورد پذیرش افکار عمومی دنیا و سایر دولتها قرار نمی‌گیرد، چرا که در تعریف آن هماره ملاحظات سیاسی خود را دخیل کرده است. از سوی دیگر به نظر می‌رسد که امضای قرارداد هسته‌ای بین هند و آمریکا که در دوم مارس گذشته در جریان سفر بوش به هند صورت گرفت، این نگرانی را در میان دولتمردان اسلام‌آباد به وجود آورده که ممکن است دهلی‌نو در جایگاه متحد استراتژیک واشنگتن قرار گیرد.

همچنین از نقطه‌نظر دولت پاکستان توافق هسته‌ای هند و آمریکا این پتانسیل را دارد که به افزایش توان هسته‌ای هند منجر شده و توازن قدرت را در منطقه جنوب آسیا بر هم زند. به همین خاطر پاکستان سعی دارد تا با تکیه بر ضرورت توجه جدی‌تر به موضوع مبارزه با تروریسم سطح نزدیک روابط خود با آمریکا را حفظ کند تا شاید آمریکا در انعقاد قرارداد هسته‌ای با پاکستان تمایل نشان دهد.