* آیا تشکیل دولت متحد ملی در فلسطین تاکید دوباره حماس بر مشارکت همه گروهها در فرآیند دولت ـ ملتسازی است؟
** تدبیر رهبران حماس بر این محور استوار گردیده است که دولت حماس بر گرفته از تمام گروههای سیاسی فلسطینی باشد تا در پرتو نوعی انسجام بین گروهها دولت ملی از ابزارهای موثرتری در عرصه معادلات داخلی و منطقهای برخوردار باشد. اما برخی گروهها از جمله فتح حاضر به مشارکت در دولت حماس نشدند و علیرغم تاکید حماس بر بهرهگیری از توانایی نیروهای دیگر فعال در عرصه سیاسی. این امر به دلیل امتناع گروهها محقق نشد.
با به قدرت رسیدن حماس در فلسطین، فشارهای آمریکا و اروپا فزونی یافت و آنها خواهان به رسمیت شناختن اسرائیل از سوی حماس شدند اما حماس هرگز به این امر تن نداده است.
* این رویکرد تا چه اندازه در راهبرد اصلی حماس در تشکیل کشور مستقل فلسطین موثر خوهد بود؟
** بیتردید تحقق کشور و دولت مستقل فلسطینی در سایه انسجام ملی میسر خواهد بود. هنگامی که همه گروهها و احزاب فعال سیاسی در فلسطین حول محور استقلال تمرکز کنند، دستیابی به فلسطین مسقل سهلالوصول خواهد بود.
رهبران حماس با تاکید بر تشکیل دولت ملی نشان دادهاند که تا چه اندازه، میزان مشارکت همه گروهها بر استیفای کامل حقوق مردم فلسطین تاثیر خواهد داشت. البته باید خاطرنشان کرد که اگر تشکیل دولت ملی در سایه منافع داخلی و بدون تاثیرپذیری از فشارهای خارجی باشد. قطعا مطلوب خواهد بود.
* آیا بروز نوعی انسجام ملی در میان گروههای سیاسی در موضوع عقبنشینی اسرائیل به مرزهای سال 1967 موثر خواهد بود؟
** به هر صورت روند تعامل گروهها و تصمیمگیریهای داخل فلسطین از رصد تلآویو دور نخواهد ماند. نگاه اجمالی به تاریخ فلسطین نشان میدهد که هرگاه گروهها و مردم فلسطین از یک انسجام ملی برخوردار باشند، موضع اسرائیل به شدت تعدیل خواهد شد. عقب نشاندن تلآویو به مرزهای 1967، هدفی سترگ است که جز در سایهسار از بین رفتن اختلافات داخل فلسطین و همنوایی آنها در تشکیل دولت ملی میسور نخواهد بود.