کارشکنی‌های واشنگتن در خاور دور

علی‌­رغم این­که آمریکایی­‌ها سعی دارند از کاهش فعالیتهای هسته­‌ای کره­ شمالی به سود خود بهره­‌برداری سیاسی نمایند. بستر کنونی خاور دور حکایت از وقوع تحولاتی تازه دارد. در این راستا کارشکنیهای آمریکا در منطقه شدت گرفته است و با شکست حزب لیبرال دموکرات در انتخابات مجلس علیای ژاپن، احتمال سقوط طرفداران واشنگتن در توکیو قوت گرفته است. بسیاری از تحلیل­گران و کارشناسان مسائل خاور دور معتقدند که شینزوآبه، از اکنون باید خود را به عنوان یک شکست ­خورده در معادلات سیاسی کشورش بپذیرد. جان هاوارد، نخست­وزیر استرالیا نیز به سبب همراهی با کاخ سفید در جنگ عراق به شدت از سوی مردم کشورش تحت فشار قرار گرفته است. حتی آمار غیررسمی حکایت از تحرکات تازه دولت کانبرا مبنی بر خروج از عراق دارد و البته نخست­وزیر استرالیا در ظاهر این مسئله را انکار کرده است.

در هر صورت، کاخ ­سفید در حال از دست دادن برخی مهره­‌های اصلی خود در خاور خود است. شاید تنها دولتی که همچنان حکم متحد ثابت را برای واشنگتن داشته باشد، دولت کره­ جنوبی باشد. لابی­های پشت­ پرده سئول و واشنگتن در خصوص انتخاب بان­کی­مون به سمت دبیر کلی سازمان ملل متحد، چندان برای کره­ جنوبی بی‌دردسر نبوده است. سئول در قبال این انتخاب تعهداتی به کاخ سفید داده است. از جمله این­ که به حمایت­های خود از سیاستهای واشنگتن در خاور دور ادامه دهد و در مقابل کره ­شمالی به کارشکنی و مانع‌تراشی بپردازد.

برگزاری رزمایش مشترک ایالات آمریکا و کره جنوبی در همسایگی پیونگ­یانگ، باعث برانگیخته شدن حساسیت کره­ شمالی شده است.

کره ­شمالی اخیرا برنامه آمریکا و کره ­جنوبی برای برگزاری رزمایش مشترک را محکوم کرده است. مقامات این کشور صراحتا اعلام نموده­اند که پیونگ یانگ این اقدامات تحریک‌کننده را بر نمی­تابد.

مقامات پیونگ­ یانگ در گزارشی خاطر­نشان نموده‌اند که کره ­شمالی برای بستن راکتور هسته‌ای "یانگ­ بیون" اقدام کرده و گام­های اولیه را برای خلع سلاح هسته­‌ای برداشته است اما برگزاری این رزمایش نظامی مانع بزرگی برای پیشبرد فرآیند عاری­سازی منطقه از سلاح­های هسته­­‌ای است. کره­ جنوبی و آمریکا باید در قبال این مانع‌تراشی­ها مسئول بوده و پیامد­های آن را بر دوش بگیرند. کره­ جنوبی و آمریکا برنامه دارند از20 تا 31 اوت امسال رزمایش نظامی مشترک موسوم به "اولچی ­فاکوس" را برگزار کنند. این رزمایش­ها از سال 1975 میلادی آغاز شد و کره­ شمالی همواره آن را محکوم کرده و تلاشی برای آمادگی حملات پیشدستانه علیه خود دانسته است. در رزمایش کره­ جنوبی و آمریکا حدود 10 هزار نیروی نظامی آمریکا که نیمی از آنها خارج از کره مستقر هستند، شرکت خواهند کرد. رزمایش "اولچی ­فاکوس" (یو­اف­‌ال) یکی از دو رزمایش بزرگ­ سالانه نظامی کره­ جنوبی و آمریکاست.

کره­ شمالی در این راستا اعلام کرده است تا زمانی که آمریکا به سیاست­های خصمانه خود علیه این کشور پایان ندهد، برنامه خلع سلاح هسته­‌ای را کامل نخواهد کرد. این در حالی است که در کنار فعالیتهای نظامی سئول و واشنگتن که با هدف تجدید قدرت پیونگ­ یانگ صورت می­‌گیرد، فعالیت‌های جاسوسی این دو نیز افزایش یافته است. هواپیماهای جاسوسی آمریکا و کره ­جنوبی طی ماه گذشته میلادی (جولای) دست­کم صدها پرواز و عملیات شناسایی علیه کره­ شمالی انجام داده­اند. اقدامات آمریکا در انجام پروازهای شناسایی و جاسوسی بر فراز خاک کره ­شمالی موجب افزایش تنش و ایجاد فضای جنگی در منطقه شده است. نیروهای نظامی آمریکا برای انجام ماموریت­های جاسوسی خود علیه کره ­شمالی عمدتا از هواپیماهای مدل "یو" و "یی­پی" استفاده می­کنند. سابقه تحرکات جاسوسی آمریکا علیه کره ­شمالی به بیش از پنج دهه باز می­گردد. تنها در سال 2007 میلادی هواپیماهای آمریکایی دست­کم بیش از دو هزار پرواز جاسوسی علیه کره ­شمالی انجام دادند.

بررسی­‌های آماری از تحرکات نظامی آمریکا در منطقه نشان می­‌دهد که هواپیماهای آمریکایی روزانه به ­طور متوسط، شش پرواز جاسوسی علیه کره ­شمالی انجام می­دهند. رهبران کره ­شمالی بارها با انتقاد از سیاست­های خصمانه آمریکا، خواستار توقف سیاست­های دشمنی واشنگتن علیه پیونگ­ یانگ شده­اند. آگاهان سیاسی معتقدند، تداوم فعالیت­های جاسوسی آمریکا علیه کره شمالی از جمله عوامل به نتیجه نرسیدن مذاکرات برای عاری‌سازی شبه جزیره کره از تسلیحات اتمی است.

به اعتقاد کارشناسان، تا زمانی که آمریکا به تحرکات جاسوسی و فعالیت­‌های نظامی خود در منطقه شبه­‌جزیره کره ادامه می­‌دهد، حل­ و­ فصل کامل مسئله هسته­‌ای کره ­شمالی و عاری ساختن منطقه از سلاح اتمی، آرزویی دست­‌نیافتنی است.

واقعیت امر این است که با توجه به شرایط فعلی خاور دور، کاخ سفید خواهان حل مسئله هسته­‌ای کره ­شمالی از طریق دیپلماتیک نیست. هر چند که بوش به سبب تعهدی که به ملت آمریکا و اعضای حزب جمهوری­خواه مبنی بر توقف فعالیت­های هسته­‌ای کره ­شمالی داده است. تحت فشار کنگره و مردم قرار دارد ولی به عقیده نومحافظه­کاران افراطی به عینیت رسیدن خاور دوری باثبات سبب تقویت قدرت مانور چین و تضعیف کاخ ­سفید و متحدانش در این منطقه خواهد شد. همین دیدگاه سبب می­شود تا تنشها بر سر فعالیتهای هسته­ای کره ­شمالی به صورت خودکار تشدید شود.

بوش در فاصله نسبتا کوتاه باقیمانده تا پایان دوران ریاست جمهوری خود، در ترسیم سیاستهای کلان آمریکا در خاور دور عاجز مانده است. این عجز و ناتوانی تانتون خود را در قالب رفتارها و عناوین متعددی نشان داده است. نباید فراموش کرد که نتشهای به وجود آمده در اطراف پیونگ­ یانگ، خاور دور را به یک انبار باروت تبدیل کرده است.

هنوز طنین هشدار مقامات کره ­شمالی به کشور ژاپن مبنی بر ایجاد جنگ در منطقه و تبدیل ­شدن توکیو به دریای آتش خاموشی نشده است. در شرایط کنونی، چهره سیاسی خاور دور در حال دگرگون شدن است. با پایان دوران ریاست جمهوری بوش پسر و جایگزینی احتمالی دموکراتها، سیاستهای واشنگتن در خاور دور نیز تحت­ تاثیر دکترینهای جایگزین مبارزه نامحدود با تروریسم قرار خواهد گرفت. شکست احتمالی افرادی مانند جان هاوارد و شینزو­آبه نیز در شکل­دهی ساختار سیاسی جدید خاور دور موثر خواهد بود. البته دموکراتهای آمریکا نیز نسبت به حفظ بحران در این منطقه و تشدید اختلافات میان چین و تایوان اقدامات متعددی خواهند داد.

آنچه مسلم است اینکه ساختار سیاسی و چشم­‌انداز ژئواستراتژیک خاور دور طی دو سال آینده تغییر خواهد کرد و متحدان آمریکا در این منطقه تاوان سنگینی بابت همراهی کورکورانه با سیاست­های واشنگتن پرداخت خواهند کرد. جونیچیرو کویزومی، شینزوآبه، روموهیون و جان ­هاوارد جملگی در وضعیت پیچیده به وجود آمده مسئول هستند. هر چند که کویزومی، نخست­‌وزیر سابق ژاپن از قدرت کناره­‌گیری کرده است، ولی به سبب سیاستهای وی در ابتدای هزاره سوم، خاور دور به کانون ایجاد تنش و ناآرامی تبدیل شد.

البته سیاستهای اشتباه چین و روسیه نیز در این راستا بی­‌تاثیر نبوده است. موضع­‌گیری انفعالی نسل چهارم کمونیستهای چین در مقابل مانورهای آمریکا و ژاپن سبب شد تا بوش پسر و همراهانش اطراف پکن را به شدت ناامن سازند و به این ترتیب "امنیت تجارت بی‌دردسر با پکن" را به مخاطره بیندازند.

روسیه نیز به عنوان یک طرف گفتگوهای شش­‌جانبه با پیونگ ­یانگ، مانند همیشه در مقابل وعده­‌های فریبنده کاخ­ سفید سر تعظیم و کرنش فرود آورد. اختلافات دوجانبه ژاپن و روسیه نیز طی سال­های اخیر تحت­ تاثیر همین رفتارهای نادرست و غیرقابل توجیه پوتین و لاوروف قرار گرفته است. بر این اساس قدرت مانور کاخ کرملین در برابر متحدان منطقه­‌ای واشنگتن محدودتر شده است.

هشدار اخیر پیونگ­ یانگ نسبت به انجام رزمایش مشترک ایالات ­متحده­ آمریکا و کره‌جنوبی باعث به وجود آمدن جوی ناآرام در خاور دور شده است. این ناآرامی در وهله اول گریبانگیر آمریکا خواهد شد و در مراحل بعدی دامنه­‌ای گسترده­‌تر خواهد یافت. هر چند­ که مقامات سئول اخیرا مذاکرات دیپلماتیکی را با مقامات پیونگ­ یانگ انجام داده­‌اند. اما این مسئله باعث موافقت کره­ شمالی با اقدامات آمریکا و کره جنوبی در منطقه نخواهد شد.

در نهایت اینکه با فروپاشی زودهنگام بافت سیاسی و استراتژیک خاور دور، این منطقه در آستانه باز تعریفی تازه خواهد گرفت. کشور­هایی مانند چین و کره­ شمالی در این باز تعریف نقشی اساسی خواهند داشت. شکست جمهوری­خواهان در انتخابات سال 2008 میلادی و برکناری افرادی مانند شینزوآبه و جان­ هاوارد از قدرت، چهره­‌ای جدید را از خاور دور ترسیم خواهد کرد. بر این مبنا زیرساخت و روبنای منطقه مطابق نقش حداقلی متحدان­ آمریکا تعریف خواهد شد.