پاکستان در انتظار رئیس‌جمهورى دیگر

سرویس بین‌الملل: پس از کناره گیرى مشرف از سمت ریاست جمهورى پاکستان، بحث بر سر جانشینى وى، آینده پاکستان و معاهدات این کشور با غرب به ویژه ایالات متحده آمریکا به یک بحث داغ در محافل خبرى تبدیل شده است. بحث هایى که در حقیقت به آینده پاکستان و مسأله چگونگى مبارزه با تروریسم و طالبان رابطه مستقیم دارد. در بحث جانشینى مشرف، شنبه ۲۳ اوت آصف على زردارى، رئیس حزب مردم و همسر بى نظیر بوتو نخست وزیر سابق پاکستان، رسما نامزدى خود را براى تصدى پست ریاست جمهورى پاکستان اعلام کرد. مهمترین شریک حزب مردم حزب مسلم لیگ به رهبرى نواز شریف نخست وزیر سابق پاکستان است که پس از حزب مردم بیشترین تعداد کرسى هاى پارلمان را در اختیار دارد. این دو حزب گرچه با هم ائتلاف کرده اند اما در برخى موضوعات از جمله قضات دادگاه هاى عالى پاکستان با یکدیگر اختلاف نظر اساسى دارند. حزب مردم با وجود این که از اکثریت نسبى در پارلمان و مجلس هاى ایالتى برخوردار است و حمایت احزاب سیاسى کوچک را نیز در پشت سر دارد اما تلاش دارد نظر مساعد نواز شریف با عنوان یکى از چهره هایى که با گروه هاى اسلامگرا رابطه نزدیک دارد را نیز کسب کند. در همین حال نواز شریف اعلام کرده، با نامزدى زردارى براى تصدى پست ریاست جمهورى موافق است به شرطى که بند صلاحیت رئیس جمهورى در انحلال پارلمان را که در دوران ریاست جمهورى مشرف به اختیارات رئیس جمهورى اضافه شد، لغو کند.
آینده پیمان آمریکا - پاکستان
در این میان آنچه این روزها در محافل خبرى بسیار بدان پرداخته مى شود، آینده همکارى پاکستان با غرب به ویژه ایالات متحده آمریکا به خصوص درباره پرونده مبارزه با تروریسم پس از کناره گیرى مشرف از قدرت است. روزنامه نیویورک تایمز در تحلیل اخبار موجود درباره پاکستان نوشته است که مسئولان آمریکایى بسیار نگران جانشینان مشرف هستند. آنها دائما این پرسش را مطرح مى کنند که با رفتن مشرف، همکارى واشنگتن با پاکستان براى مبارزه با طالبان تحت سیاست جدید جانشینان مشرف به کدام سمت و سو کشیده خواهد شد؟» این روزنامه در ادامه به آصف على زردارى اشاره مى کند و مى نویسد، وى کسى است که اکنون در حقیقت بر اساس اصول مدنى کشور را اداره مى کند، اما بسیارى شک دارند اگر وى به سمت ریاست جمهورى انتخاب شود، بتواند همچنان در ادامه این کار موفق باشد. دولتى که وى اکنون اداره مى کند شاهد اختلال هایى به دلیل درگیرى هاى درون حزبى پس از استعفاى مشرف است و این مسأله جانشینى مشرف را سخت تر مى کند. گرچه، نمایندگان حزب مردم روز گذشته رسما وى را به عنوان نامزد رسمى حزب براى ریاست جمهورى پاکستان انتخاب کرده است اما این نکته را نیز باید افزود که با وجود این که وى دستورات لازم براى زندانى کردن افراد، صدور قوانین جدید و لایحه هاى اقتصادى را به یوسف على گیلانى نخست وزیر فعلى پاکستان دیکته مى کند از تجربه کافى براى مدیریت کشور برخوردار نیست. به گزارش دیپلماسى ایران زردارى همچنین سابقه اتهام فساد مالى که وى را حتى زندانى هم کرد در پرونده خود دارد. موضوعى که هنوز اختلافهاى بسیارى را درباره شایستگى هاى وى در پاکستان به دنبال داشته است. اما با تمام این احوال آمریکایى ها به وى بیش از دیگر شخصیت هاى پاکستانى اطمینان دارند. هنگامى که گیلانى به آمریکا سفر کرد، این تمایل نزد آمریکایى ها بیشتر نمایان شد. در آن سفر گیلانى ضعفهاى بسیارى از خود نشان داد که این باعث شد آمریکایى ها به این نتیجه برسند که زردارى جانشین شایسته اى به جاى مشرف در هم پیمانى با آمریکا است. اما اختلاف ها تنها به جانشینى مشرف محدود نمى شود، درگیرى هاى داخلى بر سر مسأله قضات که سال گذشته میلادى پرویز مشرف تمام آنها را از مناصبشان عزل کرد نیز همچنان ادامه دارد. روزنامه نیویورک تایمز همچنین مى نویسد، آمریکایى ها بر سر ادامه همکارى با اشفق پرویز کیانى، رئیس جدید ستاد ارتش پاکستان نیز امیدوار نیستند به ویژه این که مشاهده مى کنند به رغم آموزش هاى لازم نیروهاى آمریکایى به نیروهاى پاکستانى براى مبارزه با شورشیان طالبان سربازان پاکستانى با جدیت با افراد طالبان برخورد نمى کنند. کریستین فیر، متخصص امور سیاسى در موسسه رند در این باره مى گوید: «از نظر من هیچ کدام از نیروهاى پاکستانى قادر به مبارزه با نیروهاى طالبان نیستند زیرا از توان لازم براى برخورد با آنان برخوردار نیستند. ارتش پاکستان پس از کناره گیرى مشرف بازسازى خود را آغاز کرده است و تلاش دارد مجددا استقلال خود را به دست آورد اما غیر ممکن است در این بازسازى همکارى با آمریکا در مبارزه با تروریسم مطرح باشد.»
نیویورک تایمز درباره نواز شریف نیز که در دهه نود هنگامى که نخست وزیر پاکستان بود و روابط صمیمى اى با بیل کلینتون رئیس جمهورى سابق آمریکا داشت، مى نویسد، اکنون شریف خود به یک نگرانى عمده در واشنگتن تبدیل شده است. دلیل آن هم چیزى نیست جز نزدیکى شریف به گروه هاى اسلام گراى پاکستانى که آتش بدبینى را نسبت به وى در آمریکا بیشتر شعله ور مى کند.
گذشته ماجراجویانه نامزد ریاست جمهورى پاکستان
حزب مردم پاکستان، روز ۲۳ اوت، (۲ شهریور)، آصف على زردارى، همسر بى نظیر بوتو را که در ماه دسامبر سال گذشته به قتل رسید، به عنوان نامزد احراز مقام رئیس جمهورى این حزب اعلام کرد. کارشناسان سیاسى بر آنند که شانس گزینش این سیاستمدار ۵۲ ساله از سوى کمیسیون انتخابات پاکستان کم نیست. هرچند که او در میان مردم ، از محبوبیت زیادى برخوردار نیست. این جنجال برانگیزترین سیاستمدار پاکستان که اکنون یکى از قدرتمندترین اعضاى حزب پاکستان محسوب مى شود، قرار است جانشین پرویز مشرف شود.
ورود به صحن سیاست و زندان
زردارى در اواخر سال هاى دهه هشتاد با حمایت همسرش، بى نظیر بوتو، وارد صحنه سیاست پاکستان شد. مخالفان سیاسى زردارى معتقدند که او به دلیل «گذشته ماجراجویانه» خود نامزد مناسبى براى احراز مقام ریاست جمهورى نیست. زردارى بارها به اتهام هاى ترویج فساد، قاچاق پول، اخاذى و قتل دستگیر شده و به زندان افتاده است. به گزارش دویچه وله، زردارى، اولین بار در سال ۱۹۹۰ راهى زندان شد. پیش از آن، همسرش، بى نظیر بوتو، که او را زیر چتر حمایت خود گرفته بود، از قدرت برکنار شده بود. اتهام زردارى زیر فشارگذاشتن شریک مالى اش براى پرداخت مبلغ گزافى پول بود. گفته مى شود زردارى براى آن که شریک خود را مجبور به پرداخت پول کند، بمبى به پاى او بسته بود.
قتل و تبعید
زردارى بین سال هاى ۱۹۹۳ و ،۱۹۹۶ در کابینه همسر خود مسئولیت هاى مهمى به عهده گرفت؛ از جمله در مقام وزیر دارایى انجام وظیفه کرد. از آن جا که او تنها براى انباشتن جیب خود کار مى کرد، مردم به او «آقاى ۱۰ درصدى» لقب دادند. شایع است که زردارى در این سال ها، مبالغ گزافى براى خود و خانواده اش از کشور خارج کرده است. اتهامى که دختر برادر بى نظیر بوتو به زردارى وارد مى سازد، از دیگر اتهام هاى او سنگین تر است: فاطمه بوتو او را مسئول مرگ پدر خود، مرتضى بوتو مى داند: برادر بزرگ بى نظیر بوتو، در سال ،۱۹۹۶ در روز روشن در کراچى به قتل رسید. فاطمه بوتو در مصاحبه اى گفته است که پدرش پیش از آن بارها با زردارى بر سر پول «دعوا» کرده بود... چند هفته پس از قتل مرتضى بوتو، بى نظیر بوتو قدرت سیاسى خود را از دست داد و زردارى دوباره به زندان افتاد. او تا سال ۲۰۰۴ در حبس ماند. پس از آزادى به خانواده اش که در دبى در تبعید بود، پیوست. زردارى با وجود اتهام هاى متعدد، هرگز از نظر قانونى محکوم نشده است.
حضور دوباره
پس از آن که بى نظیر بوتو به قتل رسید، زردارى دوباره به صفوف اول حزب مردم پیوست. او در این زمان از بیمارى دیابت و کمر درد رنج مى برد. هر چند در حال حاضر رهبرى حزب به پسر ۱۹ ساله بوتو واگذار شده، ولى زردارى هم چنان از بانفوذترین اعضاى حزب محسوب مى شود. زردارى از نظر قانونى، حائز شرایط شرکت در انتخابات مجلس که در فوریه امسال برگزار شد، نبود: علیه او «تحقیقاتى در جریان بود.»
حزب مردم در این انتخابات به پیروزى رسید. در حال حاضر پرونده اتهامات زردارى بسته شده است و او مى تواند، در انتخابات ریاست جمهورى شرکت کند. کارشناسان ولى در این امر تردید دارند که «آقاى ۱۰ درصدى» حالا در سمت بالاترین مقام دولتى پاکستان، بتواند براى این کشور ثبات سیاسى به ارمغان آورد.
مشرف دوران بازنشستگى اش را در ویلاى مجلل خود در پاکستان سپرى خواهد کرد
در ادامه حوادث پاکستان وضعیت مشرف هم قابل بررسى است. با وجود پیش بینى هایى مبنى بر فرار پرویز مشرف از پاکستان براى رهایى از محاکمه، با اعلام استعفاى وى از سمت ریاست جمهورى این احتمال دیگر از میان رفته است. به گزارش ایسنا خبرگزارى آسوشیتدپرس در گزارشى نوشته است: ژنرال سابق پاکستان در حال حاضر مى تواند با خاطرى آسوده و امنیتى بالا دوران بازنشستگى خود را در ویلایى مجلل که مشغول ساخت آن در حومه پایتخت است، سپرى نماید. همزمان با قرار گرفتن پاکستان در آستانه بحران سیاسى و از تاریخ ۱۸ اوت، زمان اعلام استعفاى مشرف، حاکم نظامى سابق پاکستان که ۹ سال اداره امور را عهده دار بود، بسیارى از توجهات را به خود اختصاص داده است. نواز شریف که دولتش در سال ۱۹۹۹ با کودتاى مشرف کنار گذاشته شد به دنبال گرفتن انتقام از مشرف از طریق محاکمه وى به جرم کودتا بوده است؛ جرمى که مجازات آن اعدام است. نظیر ناجى، از تحلیلگران امور پاکستان در روزنامه پر مخاطب این کشور، جنگ، مى گوید: این احتمال که مشرف در پاکستان محاکمه شود بسیار ضعیف است زیرا من معتقدم مشرف همه ضمانت هاى لازم مورد نیاز خود را دریافت کرده است. در همین حال یوسف رضا گیلانى، نخست وزیر پاکستان روز جمعه اظهار داشت، زردارى که انتظار مى رود پیروز انتخابات ریاست جمهورى از سوى قانونگذاران باشد، به دلایل امنیتى در ساختمان دولت پاکستان بسر مى برد. یکى از مقامات اطلاعاتى پاکستان گفت گزارشاتى مبنى بر انجام سوء قصد به جان زردارى وجود دارد و وى پس از استعفاى مشرف، مکان سکونت خود را تغییر داده است. مشرف در حال حاضر در شهر راولپندى هر روزه پذیراى تعداد زیادى از نظامیان است که به ملاقات وى مى آیند. طارق عظیم، رهبر حزب طرفدار مشرف که در انتخابات ماه فوریه شکست خورد، گفت: مشرف خبرهایى را که با مضمون خروج وى از پاکستان است، خنده دار مى داند. عظیم افزود: مشرف گفته است من هیچ جا نخواهم رفت و در پاکستان خواهم ماند و خانه جدیدم هم تا سه چهار ماه دیگر ساخته خواهد شد. مشرف که به عنوان غولى براى دشمنان سیاسى خود محسوب مى شده است در حال حاضر هنوز در خطر تهدیدات افراطیون است. این افراطیون از مشرف به خاطر اتحاد با آمریکا در جنگ علیه تروریسم متنفر هستند. وى در طول این چند سال بارها از انجام سوء قصد، جان سالم به در برده و مقامات این کشور اعلام کرده اند ارتش به حفاظت از جان فرمانده سابق خود ادامه مى دهد.