تکاپوى لیتوانى براى مقابله با روسیه

«در هفته گذشته موضوع اصلى رسانه هاى لیتوانى این سوال بود که روسیه چگونه لیتوانى را به خاطر حمایتش از گرجستان تنبیه خواهد کرد. در این باره سیاست مداران و مفسران لیتوانى نظرهاى مختلفى دارند: از فرض تهاجم مستقیم در آینده گرفته تا انواع مختلف تحریم هاى اقتصادى. همزمان در وضعیتى که از سوى رسانه هاى گروهى لیتوانى نسبت به «روسیه غیر قابل پیش بینى» ترس به مردم القا مى کنند، عالى ترین مقامات لیتوانى به طور جد بحث آمادگى ارتش خود را براى دفع حملات نیروهاى روسى آغاز کرده اند. یکى از منابع اصلى نگرانى لیتوانى نمونه واضح نیروهاى گرجى است که به اعتقاد بسیارى از تحلیلگران پر تعداد تر و با تجربه تر از نیروهاى لیتوانى بودند ولى با این وجود در برابر توان ماشین جنگى روسیه نتوانستند هیچ کارى انجام دهند. کافى است تعداد نظامیان آمریکایى حاضر در ماموریت هاى جنگى را از جانب گرجستان و لیتوانى مقایسه کنید تا متوجه ادعاى بالا شوید. همچنین یوآزاس الکاس، وزیر دفاع لیتوانى، اعلام کرده است تمام اقدامات قانونى که با استراتژى دفاعى کشور ربط دارند باید با دقت بررسى شده و در صورت لزوم باید تماما تصحیح شوند.» به گزارش ایسنا خبرگزارى غیر دولتى رگنوم روسیه پس از به پایان رسیدن جنگ میان گرجستان و روسیه بر سر حاکمیت اوستیاى جنوبى در منطقه قفقاز جنوبى و از سویى حمایت کشورهاى حوزه بالتیک و لهستان و اوکراین از رژیم میخاییل ساکاشویلى، رییس جمهور گرجستان، به بررسى تحولات منطقه دریاى بالتیک پرداخته و به طور ویژه کشور لیتوانى را از آن لحاظ مورد توجه خود قرار داده است که این کشور در جریان جنگ یاد شده به طور قاطعانه و علنى از اقدامات رهبران نظامى سیاسى جمهورى سابق اتحاد جماهیر سوسیالیستى شوروى حمایت خود را ابراز داشت اما از قرار معلوم این کشور کوچک حوزه بالتیک (لیتوانى) از اقدام خود پشیمان گشته و از ترس اقدامات تلافى جویانه «خرس بزرگ» مدام در حال گمانه زنى در مورد تحولات آینده در روابطش با مسکو و تقویت توان دفاعى خود است تا شاید اگر بتواند جلوى حملات احتمالى روسیه را بگیرد. «الکاس» مى گوید: ما اقدامات مشخصى انجام خواهیم داد زیرا تحولات اوضاع نشان داد که حتى ارتش نسبتا قوى گرجستان با ۴۰ هزار سرباز وظیفه نتوانست به طور موثر مقابل حمله روسیه قرار گیرد. این درسى براى ماست که به ما یاد داد باید در آمادگى نظامى خود تجدیدنظر کنیم.
خاطر نشان مى شود که امروز تعداد سربازان وظیفه در ارتش لیتوانى از شمار دو هزار تن نمى گذرد. روزنامه ویلنیائوس دنیا به نوبه خود مى نویسد: اگر چه اخیرا به کارشناسان دیپلماتیک سیاسى و نظامى لیتوانى وظیفه بررسى تمام اقدامات قانونى آمادگى ارتش براى رفع تهاجم (روسیه) محول شده است، اما والداس آدامکوس، رییس جمهور این کشور، در تشکیل جلسه اضطرارى «شوراى دفاع کشورى» عجله اى ندارد. اما میندائوگاس لادیگا، مشاور رییس جمهور در امور امنیت ملى، مى گوید نخست، کارشناسان باید کار خود را انجام داده و پیشنهاد اعمال تغییرات محسوس را در استراتژى ملى دفاع ارایه دهند و سپس شوراى دفاع کشورى آن ها را بررسى خواهد کرد و تصمیم گرفت که کدامین تغییرات را بپذیرد و کدامین را در نظر نگیرد. لادیگا نیز تاریخ تشکیل شوراى دفاع را اما نگفت و به این حرف بسنده کرد: در یک زمان خوب تاریخ این جلسه و دستور کار آن به اطلاع خواهد رسید. به طور همزمان اما در لتونى شوراى دفاع کشورى سریعا تشکیل شد و روابط با روسیه و درجه آمادگى کشور براى دفاع بررسى شد. از سوى دیگر آندریوس کوبیلیوس، رهبر حزب «اتحادیه سرزمین پدرى دموکرات هاى مسیحى لیتوانى»، در پایان نشست شوراى حزب خود طى بیانیه اى خشمگینانه اعلام کرد که هیچ کسى در لیتوانى نمى خواهد شوراى دفاع کشورى تشکیل شود که رییس جمهور رهبر آن است و سریعا استراتژى دفاع لیتوانى را در ارتباط با «وقایع روسى» که گفته مى شود حاکى از آنند که روسیه ممکن است براى به دست آوردن خاک خود (کشورهاى حوزه بالتیک) جنگى متعارف راه بیندازد، بررسى خواهد کرد. این گزارش با عنوان اینکه «محافظه کاران خواستار حفظ روند فرا خواندن جوانان به سربازى هستند» افزوده است: «آندریوس کوبیلیوس، رهبر حزب اتحادیه سرزمین پدرى دموکرات هاى مسیحى لیتوانى، معتقد است اوضاع گرجستان نشان داد که کشورهاى غربى بى تفاوتند اما ایثار لیتوانى براى برداشتن ماسک از روى صورت روسیه و آشکار کردن طرح هایش براى این کشور هزینه در بر خواهد داشت.
بنابراین به گفته او لیتوانى باید در مورد دفاع کشور و این که آیا این کشور واقعا نیاز دارد به یک ارتش حرفه اى برسد و یا نیاز دارد به این که جوانانش یاد نگیرند از کشور خود دفاع کنند، غور و تعمق کند. کوبیلیوس مى گوید که به دلیل وقایع گرجستان در فصل پاییز لایحه اى را تقدیم «سیم» [پارلمان لیتوانى] خواهد کرد که در آن پیشنهاد شده است که به این سوال اندیشیده شود که آیا ارزش دارد از فراخوان بیشتر سربازان وظیفه امتناع ورزیده شود و ارتش حرفه اى نگردد؟ خاطرنشان مى شود سیم لیتوانى در ۱۵ ژوییه قانونى را تصویب کرد که در آن آمده است در سال ۲۰۱۳ این کشور باید به سوى یک ارتش حرفه اى پیش رود، یعنى پس از پنج سال دیگر نباید ارتشى به نام «ارتش سربازان وظیفه» وجود داشته باشد بلکه در سال ۲۰۱۲ باید در ارتش، یک میلیون و شش هزار سرباز وجود داشته باشد. تعداد سربازان فرا خوانده به ارتش از سال ۲۰۰۲ کاهش یافته است. در این سال ارتش ۶۳۰۰ سرباز را فرا خوانده بود. افزون بر این، به طور همزمان و به تدریج، تعداد نظامیان قراردادى نیز افزایش یافته است. بیشترین تعداد کارمندان دفتر ابتدایى و حرفه اى جنگى، داوطلبان و دیگر سربازان ذخیره در سال جارى بیشتر از ۱۶ هزار تن است.
خبرگزارى رنگوم با میان تیتر «حمایت از موشک هاى پاتریوت و استقرار پایگاه هاى ناتو در لیتوانى» مى افزاید: «در بحبوحه هراس هاى ایجاد شده از تهدید نظامى از سوى روسیه، تعدادى از مفسران لیتوانى و سیاست مداران این کشور با تقویت توان نظامى کشورشان با کمک جدید ترین تسلیحات شبیه به آنهایى که باید از آمریکا وارد لهستان شود، موافقت کرده اند. والنتیناس میته، مفسر سیاسى کمپانى رادیو و تلویزیون «ال. آر. تى» لیتوانى در مقاله اى با عنوان «چندین درس از جنگ روسیه -گرجستان» مى نویسد: اما باید متوجه شد که اگر چه رییس جمهور گرجستان درصدد رویارویى با تحریکات روسیه بر آمد و تلاش کرد در یک چشم بر هم زدن و نهایتا مشکل اوستیاى شمالى را حل کند، ولى در دام روسیه افتاد. ارتش گرجستان ظرف چندین روز محو شد و متوجه شد که طرف دار ژنرال هاى روسى است.
این کارشناس هم چنین رفتار ساکاشویلى را «احمقانه» خواند و مى نویسد: این که اقدامات روسیه پاسخى به رفتار احمقانه میخاییل ساکاشویلى نبود، حداقل حاکى از آن است که روسیه از مدت ها قبل ظرف چند ماه بلافاصله پس از آن که گرجستان و اوکراین در بخارست رومانى قصد خود را براى به عضویت در آمدن در ناتو اعلام کردند، گردآورى نیرو را در اطراف مرزهاى گرجستان آغاز کرده بود. این تحلیلگر با گذر به لیتوانى، خاطرنشان مى کند: دولت هاى حوزه دریاى بالتیک باید به ایجاد عادى و نه تشریفاتى نیروهاى مسلح بیندیشند. به دست آوردن سیستم موشکى پاتریوت آمریکا براى لیتوانى ایده خوبى است. » در ادامه این گزارش با عنوان «روسیه مى تواند به وسیله تانک از ترانزیت به کالیننگراد محافظت کند»، آمده است: «برونیوس ناینیس، یک دانشمند سیاسى در مقاله اى با عنوان «لیتوانى در سایه گرجستان» این سوال را مطرح مى کند که آیا روسیه به دفاع از راهى که ترانزیت این کشور را از طریق لیتوانى به استان کالیننگراد تضمین مى کند با استفاده از زور بر نخواهد خواست و آیا این که نیاز نیست در لیتوانى تا زمانى که دیر نشده است، پایگاه هایى از ناتو مستقر شود که در دیگر کشور ها وجود دارد؟ با این حال بازار لیتوانى از واکنش روسیه مى ترسد؛ پاسخ روسیه اگر نظامى نباشد، بنابراین یک حمله اقتصادى خواهد بود: اکثریت تحلیلگران لیتوانى معتقدند روسیه نمى تواند در آینده قابل پیش بینى تصمیم بگیرد به لیتوانى حمله مستقیم انجام دهد. زیرا این به معنى درگیرى مستقیم با کشورهاى عضو ناتو و جنگ سوم جهانى خواهد بود. لیتوانى بر خلاف گرجستان که فعلا هنوز حتى عضو برنامه آماده سازى عضویت در ناتو نیز نیست، عضو کامل این پیمان است. ا
ما اگر روسیه لیتوانى را به خاطر حمایتش از گرجستان تنبیه نکند، بنابراین چه کارى خواهد کرد؟ چسلواس ایشکائوسکاس، ستون نویس بخش تحلیل وقایع خارجى رادیو«Ziniu Radiac» مى نویسد: کرملین به اندازه کافى اهرم هاى اقتصادى در اختیار دارد تا با آن ها کشورهایى را مانند لیتوانى که به روسیه وابسته هستند، تنبیه کند. این تحلیلگر با مقایسه وضعیت لیتوانى با روس زبان هاى دو کشور دیگر حوزه دریاى بالتیک که از لحاظ تئورى نیز مى توان آن ها را «آزاد کرد» مى نویسد: به نظر مى رسد اوضاع براى لیتوانى آرام تر باشد زیرا در این جا کم ترین روس زبان زندگى مى کنند یعنى فقط ۳/۶ درصد. ممکن است لیتوانى بدون برق باقى بماند: در همین حال، بر اساس نظرسنجى از تاجران که توسط جامعه (اداره احیاى بدهى ها) انجام شده است، ۷/۶۶ درصد از پرسش شوندگان معتقدند نقش فعال لیتوانى در درگیرى گرجستان- روسیه مى تواند تحریم هاى اقتصادى را به همراه خود داشته باشد. رایمونداس کوآدیس، مدیر دپارتمان اقتصادى بانک لیتوانى (بانک مرکزى)، در این باره مى گوید: روسیه مى تواند به خود اجازه دهد مستکبر شود و جریان کالاها را به بنادر کشورهاى حوزه دریاى بالتیک متوقف کند، با روش هاى غیر تعرفه اى واردات را محدود کند، قیمت هاى گاز خود را براى لیتوانى افزایش دهد، کالا هاى لیتوانى را تحریم کند و تا زمانى که اقتصاد ش را ژئوپلتیک کنترل مى کند، دیگر اقدامات بسیار سخت اتخاذ کند. اگر روس ها گاز نفروشند ما از سال ۲۰۱۰ دیگر بدون برق خواهیم بود و این بسیار غم انگیز است.» در پایان این گزارش جامع آمده است: «تحریم احتمالى روسیه بستن لوله گاز صادراتى به لیتوانى: به اعتقاد واریم تیتارنکو، مشاور رییس بانک DnB Nord، کرملین مى تواند قوى ترین اسلحه خود را نشان دهد انتقال انرژى. به گفته تیتارنکو، ضربه از بخش انرژى به لیتوانى وارد شود یعنى لوله گاز صادره از روسیه بسته شود که این براى لیتوانى دردناک خواهد بود.»