نقش مثلث ویژه در ناکامی استیضاح

 چرا وزیر آموزش و پرورش از مجلس رای اعتماد مجدد گرفت؟ این پرسش در حالی مطرح می‌شود که پیش از استیضاح، پیش‌بینی‌ها حکایت از احتمال برکناری وزیر آموزش و پرورش داشت. با این حال رای بیش از نیمی از نمایندگان حاضر در جلسه استیضاح وزیر آموزش و پرورش و حمایت قاطعانه اصولگرایان مجلس هفتم از وی نشان داد که رایزنی‌های فشرده دولت و تلاش‌های هیأت رئیسه مانع از موفقیت طرح استیضاح شده است. علاوه‌ بر این به‌ نظر می‌رسد آنچه را که نباید در پشت‌پرده استیضاح محمود فرشیدی نادیده گرفت، نقش ویژه سه تن از چهره‌های شاخص اصولگرایان مجلس در ناکامی استیضاح است. محمدرضا باهنر، محسن کوهکن و احمد توکلی مثلثی را شکل دادند که سرانجام و در لحظه‌ای سرنوشت‌ساز و بحرانی برای اصولگرایان دولت و مجلس مانع به نتیجه رسیدن استیضاح شدند. محمدرضا باهنر چهره تصمیم‌ساز اصولگرایان در درون مجلس یک روز قبل از استیضاح، اعضای فراکسیون را به دلایل اتفاقات امنیتی رخ داده پس از اعتراضات معلمان از رای دادن به استیضاح بر حذر داشت. علاوه ‌بر آن او در روز رای‌گیری همچون یک فرمانده، مانع از رای دادن به استیضاح شد. محسن کوهکن همکار باهنر در هیات رئیسه که در تمام نشست‌های رسمی به‌ ویژه نشست‌های مربوط به رای اعتماد به وزیران، در نقش سخنگوی فراکسیون اصولگرایان وارد می‌شود، نقش اعلام‌کننده مخالفت با وزیر آموزش و پرورش را از جایگاه ناطق مخالف استیضاح برعهده گرفت.

هرچند که باهنر و کوهکن همراه دیگر اعضای هیات رئیسه پیش از این نیز با ایجاد موانعی در اعلام وصول استیضاح تاخیر ایجاد کردند تا بتوانند از «مرور زمان» به نفع خود استفاده کنند.

نقش سوم این مثلث را اما احمد توکلی برعهده گرفت. توکلی که بحث روابط نزدیک فرشیدی با او، نقل محافل سیاسی است پیش از استیضاح، آن را مفید ندانست. او در نشستی نیز گفته بود که تغییر را مثبت نمی‌دانم، نه اینکه از آنچه که در وزارتخانه می‌گذرد، صد درصد دفاع دارم، چون هر تغییری هزینه دارد؛ اما باید منافعش آن ‌قدر باشد که علاوه‌ بر اینکه هزینه تغییر را جبران می‌کند یک منفعت خاصی هم ایجاد کند و من فکر می‌کنم این اتفاق نمی‌افتد. او هر چند در روز رای‌گیری نقشی علنی همانند باهنر و کوهکن نگرفت اما در پشت‌پرده نقشی همچون آنان برای بسیج کردن نمایندگان به ابقای وزیر آموزش و پرورش برعهده گرفت.

علاوه ‌بر این مثلث ناکامی استیضاح با بهره‌گیری از استراتژی «منافات استیضاح با مصلحت کشور» به هدف نهایی خود رسیدند. بسیاری از کارشناسان معتقدند که اکنون تعامل دولت با مجلس یک تعامل دو سویه و فعال که ناظر بر تقسیم کار مبتنی بر تفکیک قوا باشد، نیست و به‌نظر می‌رسد که در تعامل میان مجلس و دولت، غلبه با دولت است.

بدین ترتیب مثلث ناکامی استیضاح در حالی که دو فراکسیون وفاق و کارآمدی و اقلیت مجلس با تمام وجود در روز استیضاح وارد شدند و حتی از حمایت پشت‌پرده فراکسیون تازه منشعب شده اصولگرایان یعنی «اصولگرایان منتقد و خلاق» برخوردار بود؛ بار دیگر قدرت خود را هنگامی که تصمیم گرفته باشند یک اراده جمعی را پیش ببرند، به نمایش گذاشتند.