نگهبانان ناامیدکابل

سلیمان دعویسرا
رئیس جمهورى افغانستان بیش از حد تحت فشار است تا در باره چگونگى حضور و عملکرد نیروهاى ناتو در افغانستان تصمیم گیرى کند. شمار شهروندانى که در دو ماه اخیر بر اثر بمباران هاى جنگنده هاى امریکا جان باخته اند بیش از افرادى هستند که در عملیات هاى انتحارى طالبان کشته شده اند. لذا کاسه صبر افغان ها از این همه اشتباه و بى مبالاتى در عملیات نیروهاى ائتلاف لبریز شده است. در مجلس افغانستان که اغلب در اختیار اپوزیسیون دولت است و به پایگاه مخالفت با اشغال نظامى کشور تبدیل شده اخیراً این سؤال مهم مطرح شده که چرا دولت مالکى در عراق مى تواند براى ۱۶۰ هزار نظامى امریکا تعیین تکلیف کند اما افغان ها از عهده تصمیم گیرى براى ۷۰ هزار ارتش ائتلاف خارجى بر نیایند.
به گفته ناظران چنان که دولت کرزاى فکرى عاجل نیندیشد احتمال وقوع همه نوع حوادث خطرناک از جمله درگیرى مردمى با ارتش هاى غربى در ولایت هاى شرقى افغانستان وجود دارد. بویژه این که او کاندیداى انتخابات آینده است و براى بقاى سیاسى خود هم شده باید تصمیم هاى قاطع بگیرد .
تا چندى پیش اوضاع به گونه اى بود که دولت کرزاى شانس اندک براى موفقیت پروژه ناتو حس مى کرد اما منحنى نظرخواهى ها دائم سیر نزولى را در باره سرنوشت جنگ نشان مى دهد. اکنون شمار تلفات نیروهاى ائتلاف بیش از عراق شده است.
شبکه تلویزیونى سى ان ان به تازگى گزارشى از منطقه دورافتاده استان نورستان افغانستان و یکى از کانون هاى اعزام نیروهاى انتحارى منتشر کرد که خشم کاخ سفید را نیز برانگیخت در این گزارش تأکید شده بود که در مناطق صعب العبور و کوهستانى افغانستان جنگیدن براى نیروهاى امریکایى کارى بسیارى دشوار و حتى امرى محال شده است. این استان با پاکستان هم مرز است.
سى ان ان به نقل از برخى منابع اطلاعاتى امریکا افزوده بود که نورستان به کابوس امریکا ودولت کرزاى تبدیل شده زیرا مخفیگاه هسته فرماندهى طالبان است و حتى گفته شده که اسامه بن لادن در همین اطراف است زیرا یکى از تصاویرى که بن لادن را با معاون خود نشان مى دهد در همین منطقه گرفته شده است.
آخرین پروژه امریکا و ناتو براى پیشبرد جنگ در این نقطه صعب العبور این بود که همانند عراق که شوراى عشایر- موسوم به شوراى بیدارى- را مأمور جنگ با القاعده کرد. با جلب حمایت مردم محلى و اعزام افراد نفوذى به درون القاعده و طالبان مأموریت خود را در این منطقه با موفقیت پشت سر بگذارد. اما به اعتراف وزارت خارجه امریکا این سناریو در افغانستان نتیجه نداده است.
اولین عامل ناکامى این طرح ذهنیت مردم افغان در باره آینده جنگ است آنها به فرماندهان امریکایى گفته اند که امیدشان به موفقیت مخالفان بیش از ناتو است در وهله بعدى افغان هاى مرز نشین بنابر تعصبات فرهنگى و قومیتى اکنون با شورشیان بیشتر احساس همدلى مى کنند تا ارتش ناتو ...
از روزى که آتش جنگ در عراق قدرى فروکش کرده است، مقام هاى سیاسى امریکا بویژه دو مدعى جانشینى بوش از کاخ سفید خواسته اند که امریکا براى تبدیل افغانستان به مرکز جنگ با تروریسم و اعزام نیروى اضافى در سال آینده به این کشور مبادرت کند و اینکه هشت تا ۱۰ هزار سرباز اضافى مى توانند اوضاع را تغییر دهد . اما برآوردهاى خود کارشناسان غربى از این پیشنهادها این است که با چنین طر ح هایى نیز وضع جبهه جنگ تغییر نخواهد کرد.
زیرا با احتساب نیروهاى اضافى شمار سربازان ناتو در محل به ۷۰ هزار نفر مى رسد. این رقم چیزى نیست که منجر به کنترل منطقه شود .
طبق برآوردى که یک مؤسسه فرانسوى درباره این طرح باراک اوباما انجام داده بود در افغانستان که مساحت آن یک چهاردهم بزرگتر از فرانسه است و ارتفاعات بسیار دشوارى دارد احتیاج به نیرویى چند برابر بیش از ارتش امروز ناتو است. در ناحیه شرق و جنوب افغانستان که کانون اصلى جنگ است بلندترین کوههاى این منطقه بیش از شش هزار متر ارتفاع دارند و از فراز آنها مى توان مرز پاکستان را مشاهده کرد. جایى که احتمال مى رود سران القاعده و طالبان در دامن آن پناه گرفته اند در این مناطق نه دولتى و نه امکانات شهرى یا رفاهى یا بیمارستانى وجود دارد.
به غیر از کابل و چند شهر بزرگ ، شورشیان کنترل قدرت محلى را در نقاط استراتژیک این کشور در دست دارند.در جنوب و شرق کشور ، طالبان با حمایت بخش اعظمى از پشتون هاى متعصب محلى موفق شده اند قدرت موازى تشکیل دهند.
مخالفان دولت در این مناطق غالبا محروم توانسته اند خلأهاى نظامى را پرکنند، برپایه گزارش منابع سازمان ملل هیچ کدام از طرح هایى که غرب براى عمران این مناطق وعده داده بود عملى نشده است. اقدامى براى ساکنان روستاها بویژه در جنوب و شرق کشور (مناطق پشتون نشین) که عناصر کلیدى کشور را تشکیل مى دهند؛ صورت نگرفت. برطبق این گزارش ها کمک هاى بین المللى به توسعه زیر ساخت ها که اساساً تحت کنترل کابل قرار دارد کمتر از ۱۰ درصد کمک هاى اهدایى را تشکیل مى دهد.‎..
یکى از وعده هاى اجرا نشده امریکا و اروپا که دولت کرزاى را زمینگیر کرده است به ماجراى تجهیز و آموزش پلیس و ارتش افغانستان برمى گردد. شمار نیروهاى ارتش افغانستان به زحمت به ۵۸ هزار نفر مى رسد و این ارتش فاقد بدیهى ترین تجهیزات است کرزاى با خوشبینى وعده مى دهد که ۸۰ هزار نفر آموزش ببینند. باید این رقم را دو برابر خواهیم کرد.اما واقعیت این است که دولت حتى مدیریتى براى این پروژه ندارد و شواهد زیادى دلالت براین دارند که تیم مدیران دولت در این زمینه ناکارآمد است و سیستم پلیس ، همانند باقیمانده دولت ، در فساد دست دارند. افغان ها در پارلمان هر روز این آمارها را به رخ کرزاى مى کشند که عده اى از وابستگان دولت در پوشش قدرت به طرز قابل توجهى ثروتمند شده اند.در چنین شرایطى است که سخنان هاى ملى گرایانه ، مبارزه با اشغالگران و مبارزه با فساد موجب افزایش هواداران آنها مى شود.
همه چیز در افغانستان امروز بر پایه تناقض و آشفتگى پیش مى رود در حالى که امریکا و کرزاى بر ادامه جنگ پا مى فشارند شبکه دیگرى از دیپلمات هاى اروپایى تز مصالحه را دنبال مى کنند و در این میان انگلیسى ها به صراحت گفته اند که باید براى مذاکره تلاش کرد و چاره دیگرى وجود ندارد.
جنگ سخت افغانستان در هفتمین سال آن در یک دو راهى قرارگرفته است. درست است که طالبان نمى توانند برنده جنگ در برابر ناتو شوند اما آنها به راحتى نقشه هاى امریکا و ناتو را به هم ریخته اند و فرصت حکمرانى را از دولت متحد غرب در کابل سلب کرده اند لذا ناتو نیز قادر به نابودى آنها نیست.
آنچه که محتمل است ظرف سه تا چهار سال آینده ، ناتو و امریکا از یک جنگ فرسایشى خسته خواهد شد. هیچ کس در این واقعیت تردید نمى افکند که اگر اوضاع به این منوال پیش رود بر توان و تعداد مخالفان افزوده خواهد شد.
خطر اصلى براى امریکا آنجا است که مسئله جنگ غربى ها با طالبان اکنون به مناطق قبیله اى پاکستان سرایت کرده است و چند میلیون پشتون در دو سوى سرحدات خود را در معرض تهاجم مى بینند (پشتون ها در افغانستان اکثریت را تشکیل مى دهند و این قبیله بیش از ۱۵ میلیون عضو در پاکستان دارد)‎. به عبارتى این احتمال وجود دارد که جنگ ناتو و طالبان به جنگ غرب و پشتون ها تبدیل شود.