زلزله در آمریکای لاتین

علی‌اکبرعبدالرشیدی

یک سیاستمدار چپ‌گرای دیگر در آمریکای لاتین به جمع دولتمردان مخالف توسعه‌طلبی‌های آمریکا در این منطقه از جهان پیوست. «رافائل کورئا¹»، اقتصاددان چپ‌گرای اکوادور در انتخابات این هفته این کشور به ریاست جمهوری کشورش برگزیده شد. این انتخاب تنها چند روز بعد از به قدرت رسیدن دوباره «دانیل اورتگا» در نیکاراگوا و چند روز مانده به برگزاری انتخابات ونزوئلا صورت گرفته است.

قطعا این روزها برای خانم کاندولیزا رایس، وزیر خارجه آمریکا روزهای خوبی نیست. او در غیاب دوست نزدیکش دونالد رامسفلد که بعد از شکست جمهوری‌خواهان نومحافظه‌کار در انتخابات میان ‌دوره‌ای اخیر کنگره آمریکا استعفا داد، اینک در آمریکای لاتین هم با بحرانی روبرو شده که نتیجه اعمال سیاست‌های بوش بوده است.

خانم رایس قبل از این، شاهد به گل نشستن کشتی بی‌بادبان سیاست‌ خارجی آمریکا در خاورمیانه بوده است. عراق و آثار شدید بحران جاری امنیتی در این کشور که ناشی از حضور نظامی آمریکا و متحدانش در خاک عراق است،‌ منافع آمریکا را در شعاع وسیعی در خاورمیانه تحت تاثیر قرار داده است. اینک آمریکای لاتین است که ثمرات اشتباهات استراتژیک رایس و نومحافظه‌کاران دیگر حاکم بر آمریکا را می‌چیند. به ‌نظر من آمریکا در حیاط ‌خلوت خود در آمریکای لاتین شاهد وقوع زلزله‌ای است که حیثیت سیاسی واشنگتن را در این منطقه در مخاطره جدی قرار داده است.

آمریکا سال‌ها بر این باور بود که با بیماری و سپس فوت فیدل کاسترو، دیگر مانعی بر سر راه ترکتازی این کشور در آمریکای مرکزی و جنوبی نمی‌ماند، اما به ‌نظر می‌رسد که مشکل آمریکا تازه از سر گرفته شده و برای تداوم این مقابله با اعمال غرض‌های کاخ سفید دیگر نیازی به کاسترو نیست.

اما «رافائل کوره را» کیست؟

کوره را، سیاستمداری جوان، تحصیل‌ کرده و جذاب است که وعده اصلاحاتی اساسی را در جهت زدودن فساد در این کشور به رای‌دهندگان داده است. او بر مردی برتری یافت که ثروتمندترین مرد اکوادور و از راست‌گرایان افراطی به‌شمار می‌رود. او «آلوارو نوبوآ²» است که با انجیلی در دست در مبارزات انتخاباتی شرکت می‌کرد و خود را مجری فرامین الهی می‌دانست. نوبوا خود را برای توسعه سرمایه‌گذاری‌های بیشتر خارجی در اکوادور و ساخت سیصدهزار خانه برای فقرا آماده کرده بود.

اما گوئی مردم اکوادور مثل دیگر مردم آمریکای لاتین عزم دیگری دارند. آنها به ساخت خانه و وعده‌های معنوی نوبوا توجه نکردند. گوئی وعده‌های کوره را برای آنها باورکردنی‌تر بوده است. کوره را به هنگام اعلام نتایج انتخابات اعلام کرد:

«من خدا را شکر می‌کنم و با افتخار این نتیجه را می‌پذیرم، چرا که خود را ابزاری در دست قدرت مردم می‌دانم».

ویژگی بارز کوره را و برنامه‌های اعلام شده‌اش مخالفت با قرارداد تجارت آزاد اکوادور با آمریکاست. او وعده داده است که پایگاه‌های آمریکا را در اکوادور تعطیل خواهد کرد. ویژگی دیگر،‌ وعده او برای بازگرداندن اکوادور به عضویت سازمان‌ کشورهای صادرکننده نفت «اوپک» است که از سال 1992 قطع شده است. از هم‌اکنون «ریکاردو پاتینو³»، اقتصاددان چپ‌گرای دیگر اکوادور به ‌عنوان وزیر اقتصاد و «آلبرتو آکوستا⁴» به ‌عنوان وزیر انرژی جدید دولت کوره را معرفی شده‌اند.

کوره را تاکید دارد که از این پس دیگر قراردادی برای تجارت آزاد با آمریکا منعقد نخواهد کرد، بخشی از بدهی‌های خارجی خود را هم نخواهد پرداخت و برای احقاق حقوق ملت اکوادور خواستار مذاکره با شرکت‌های نفتی خواهد شد.

کوره را در اولین مصاحبه مطبوعاتی خود اعلام کرد که اولین اقدام وی در مقام ریاست جمهوری مقابله با تهدیدهای نظامی آمریکا خواهد بود. وی افزود: آمریکا تحت پوشش مقابله با قاچاق مواد مخدر، عملیات نظامی خود را علیه کشورهای آمریکای لاتین سامان می‌دهد.

کوره را مثل اورتگا از دوستان نزدیک هوگو چاوز رئیس‌جمهوری ضدآمریکائی ونزوئلا است. او جرج بوش، رئیس‌جمهوری آمریکا را «کودن» خوانده است. با پیروزی کوره را در اکوادور، باید منتظر یکشنبه آینده، (12 آذر) باشیم تا سرنوشت سیاسی ونزوئلا به رهبری چاوز هم مشخص شود و حلقه این زلزله سیاسی تکمیل گردد. چاوز خطاب به هزاران طرفدارش گفته است که در نظر دارد همچنان در برابر «شیطان» بایستد. طرفدارانی که با فریاد و  کف زدن او را حمایت کرده‌اند کاملاً می‌دانستند که اشاره چاوز مستقیماً به آمریکا و رئیس‌جمهور آن جرج بوش بوده است.

اکوادور سرزمینی است با 14 میلیون جمعیت مرکب از ساکنان اسپانیولی مهاجر و بردگان سیاه‌پوست سابق آفریقائی که عمدتاً پیرو حضرت مسیح(ع) هستند. کشاورزان اکوادور تولیدکننده و صادرکننده موز، قهوه و کاکائو هستند. اما بخشی از جمعیت این کشور در عرصه شیلات صیاد و صادرکننده ماهی و میگو هستند. صنعت اکوادور عمدتاً صنعتی نفتی است. کیتو، پایتخت اکوادور، هنوز میراث قابل توجه معماری دوران استیای استعماری اسپانیا را در خود حفظ کرده است.

قانون اساسی اکوادور آزادی بیان و مطبوعات را تضمین کرده، اما مردم این کشور رنجیده از سال‌ها حکومت نظامی و دیکتاتوری و کشتارهای تحت رهبری آمریکا در این کشور به ‌خصوص در دهه‌های 1960 و 1970، گرفتار نوعی خودسانسوری هستند و کمتر در مورد مسائل حساسی مثل نیروهای مسلح این کشور و بعضاً منافع آمریکا در اکوادور قلم می‌زنند.