جهانی‌سازی در ژاپن

مترجم: حسن پویان

در همایشی مربوط به امور اقتصادی جهان که برای نخستین‌بار در توکیو تشکیل شده بود، کتابی که همه شرکت‌کنندگان حرفش را می‌زدند، جهان مسطح اثر اقتصاددان نامی ـ توماس فریدمن، یا کتاب دیگری درباره جهانی شدن (globalisation) نبود بلکه اثری که همگان درباره‌اش صحبت می‌کردند کتاب کم‌حجمی بود تحت عنوان شرف یک کشور [یا دولت] که به زبان ژاپنی نوشته و منتشر شده بود. این کتاب، نوشته ریاضیدانی به نام ماساهیکو فوجی وارا است که با لحن کسانی که افسوس روزگاران خوش گذشته را می‌خورند و خود را در جهان کنونی غریب می‌یابند نوشته شده است. به بیان دیگر پیداست که نویسنده همچون کثیری دیگر از هموطنانش در حسرت بازگشت به فضیلت‌های ژاپن قدیم، آگاه می‌کشد. ولی آنچه که گفته شد فقط یکی از وجوه توصیف مندرجات کتاب است. وجه دیگرش، عربده گوشخراشی است که بازارهای آزاد را به‌ خاطر انواع گسترده بلاهائی که بر سر ژاپن و جهان آورده‌اند به باد ملامت می‌گیرد. فوجی وارا می‌نویسد جهانی‌سازی (globalism) چیزی نیست  مگر یکی از راهبردهائی که ایالات متحده آمریکا می‌کوشد از طریق آن به سیطره جهانی در دوران پس از جنگ سرد دست یابد. نویسنده همچنین اقتصاد بازار را نظام نکوهیده‌ای می‌خواند که به وضوح، جهان را به اقلیتی از برندگان و اکثریتی از بازندگان تقسیم می‌کند. اعضای مجمع اقتصادی جهان (همایش) که اکثریت را طرفداران بازار آزاد و اقتصادهای باز تشکیل می‌دهند می‌توانند جزو کسانی باشند که فوجی وارا و کتاب او را یک بخش تندرو از حواشی جنبشی می‌شناسند که با های‌وهوی و رجزخوانی در اعتراض به جهانی شدن سروصدا راه انداخته است. این اثر در خود ژاپن با استقبال فراوانی مواجه شده است.

بسیاری از ژاپنی‌ها احساس می‌کنند که تأثیر واقعی آنچه که امروز به نام اصلاحات اقتصادی انجام می‌گیرد، باعث نابودی عدالت‌پروری دیرینه ژاپنی می‌شود. به عبارت دیگر، این اصلاحات نامیمون می‌خواهد جامعه ژاپنی را به دو نیمه داراها و ندارها تقسیم کرده و آن را دوپاره کند.

شرف یک کشور از آغاز انتشارش در نوامبر گذشته تاکنون 2 میلیون نسخه فروش داشته و به دومین اثر پرفروش سال 2006 در بازار کتاب ژاپن تبدیل شده است (تنها کتاب پرفروش‌تر در سال جاری تازه‌ترین جزوه از سلسله داستان‌های هری پاتر است).

پاتک طبقه محرومان علیه اصلاحات مطلوب طرفداران جهانی شدن، در کشوری که دومین اقتصاد بزرگ جهان را دارد، بعضی از نمایندگان شرکت‌کننده در همایش را نگران کرد. چارلز.دی.لیک، نایب‌ رئیس شرکت بیمه افلک در ژاپن، می‌گوید محبوبیتی که این کتاب یافته رویداد مبارکی نیست، ولی هرچه هست، مهم است. با وجود مژده‌های فراوان موفقیت‌آمیز بودن تلاش ژاپن در مدرن کردن اقتصادش، یک واقعیت نامطلوب همچنان باقی است: بخش عظیمی از جامعه ژاپن، از نحوه انجام امور در کشور بیزار هستند.

اگرچه تاکنون ترجمه‌ای انگلیسی از کتاب فوجی وارا و عرضه نشده ولی می‌توان یقین داشت که بسیاری از شرکت‌کنندگان همایش توکیو، تهیه ترجمه انگلیسی شرف یک کشور را در همان زمان برگزاری آن به شرکت‌های خود توصیه کرده‌اند.