ایران و الجزایر در یک نگاه

موقعیت طبیعی

جنوب الجزایر، منطقه‌ای بیابانی و شمال آن، کوهستانی و شامل سلسله جبال اطلس است. در نواحی شمال کشور، گندم، جو و انگور کشت شده و پرورش گاو ـ گوسفند و بز، نیز متداول است. بخش عمده درآمدهای خارجی الجزایر از طریق صدور نفت استخراج شده از حوزه‌های نفتی واقع در بیابان‌های جنوبی این کشور حاصل می‌شود. هم اکنون، اقتصاد الجزیره بر مبنای صدور نفت و گاز، توریسم و توسعه کارخانجات تولیدی کوچک و بخش خدمات، قرار گرفته است.

تاریخ معاصر

طی 1830 تا 1860 فرانسه به تدریج الجزایر را مستعمره خود کرد. در 1945 شورشهای ملی‌گرایانه برضد حکومت استعماری فرانسه بی‌رحمانه سرکوب شد، و در 1945 جبهه آزادیبخش ملی قیامی را شروع کرد که به جنگ سختی مبدل گشت.

بپا خاستن فرانسویان مهاجر به طرفداری از ادغام الجزایر با فرانسه منجر به بحرانی شد که دوگل را در فرانسه به قدرت باز گرداند (1958). به رغم دو قیام دیگر از سوی مهاجرین فرانسوی و فعالیتهای سازمان تروریستی استعمارگران موسوم به سازمان ارتش سری (OAS)، الجزایر در 1962 استقلال یافت.

در 1965 احمد بن بلا (متولد 1916) نخستین رئیس‌جمهور کشور را سرهنگ هواری بومدین (1932 تا 1978) از قدرت خلع کرد. بومدین در نظر داشت اصول قانون اساسی سوسیالیست 1963 را دوباره برقرار کند.

جانشین وی، سرهنگ شالی بن جدید (متولد 1929) در اواخر دهه 1980 شروع به سوق دادن الجزایر به طرف دموکراسی کرد. در 1992 هنگامی که بنیادگرایان جبهه نجات اسلامی در دور اول انتخابات ملی چند حزبی به پیروزی بزرگی دست یافتند، دور دوم انتخابات فسخ گردید.

نظامیان قدرت را در دست گرفتند و فعالیت سیاسی را لغو کردند. زمانی که بوضیاف رئیس‌جمهور منتصب نظامیان ترور شد تنش افزایش یافت.

اقتصاد

بخش عمده درآمدهای خارجی الجزایر از طریق صدور نفت استخراج شده و گاز از حوزه‌های نفتی واقع در بیابان‌های جنوبی این کشور حاصل می‌شود.

فعالیت صنعتی به طور سنتی در بخش نفت و گاز بوده است. این کشور با مسایل شدید اقتصادی از جمله بیکاری فراگیر روبه‌رو است. نزدیک به یک چهارم جمعیت بزرگسال به کار کشاورزی مشغول هستند، ولی کمبود باران و زمین مناسب الجزایر را مجبور به وارد کردن دو سوم مواد غذایی لازم می‌کند. محصول عمده زمینهای کم قابل کشت گندم، جو، انگور، میوه و سبزی است. در حالی که در زمینهای کم آب مرتع گوسفند و بز و گاو پرورش می‌یابند. توریسم به صورت منبع مهمی از درآمد ارز خارجی تبدیل شده است.

الجزایر و مواضع مثبت در قبال ایران

روابط جمهوری اسلامی ایران و الجزایر به ویژه در زمینه سیاسی در سطح عالی قرارداد هر چند متاسفانه مناسبات اقتصادی میان دو کشور با وجود ظرفیتها و امکانات موجود در سطح پایینی قرار دارد.

"یوسف یوسف‌الحامد" کاردار سفارت الجزایر در ایران در گفتگو با خبرنگار بین‌الملل مهر با بیان این مطلب گفت: الجزایر در موضوع هسته‌ای ایران همواره از حق مسلم و مشروع این کشور برای دستیابی به فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای دفاع کرده است و چه در مجامع بین‌المللی و منطقه‌ای از این حق دفاع کرده و می‌کند.

وی افزود: تهران و الجزیره مواضع و دیدگاههای مشترک درباره مسائل مهم جهان اسلام و تحولات منطقه‌ای دارند و همواره بر ضرورت حل مشکلات منطقه از طریق دیپلماتیک و مسالمت‌آمیز تاکید دارند و تروریسم را در تمام اشکالش محکوم می‌کنند.

الحامد تصریح کرد: دیدگاههای مشترکی میان سران دو کشور درباره مسائل مهم منطقه‌ای و بین‌المللی وجود دارد و تماسهای دیپلماتیک به طور مستمر میان مقامهای دو کشور وجود دارد.

وی گفت: در ژوئن 2004، دومین دوره کمیسیون مشترک میان دو کشور برگزار شد که حاصل آن امضای چندین توافقنامه در زمینه‌های مختلف بود.

کاردار سفارت الجزایر با اشاره به سفر مقام‌های بلندپایه الجزایر از جمله عبدالعزیز بوتفلیقه رئیس‌جمهوری این کشور به ایران و سفرهای مقام‌های بلندپایه جمهوری اسلامی ایران به الجزیره، انجام این سفرها و تماسهای مستمر را نشان‌دهنده تمایل و اراده سران دو کشور برای گسترش روابط دو جانبه قلمداد کرد.

یوسف الحامد در عین حال خاطرنشان کرد: ظرفیت‌های بالایی برای همکاری میان دو کشور وجود دارد که در صورت به کارگیری آنها سطح کنونی روابط دو جانبه گسترش چشمگیری خواهد یافت.

وی با عالی خواندن سطح روابط سیاسی میان دو کشور ابراز امیدواری کرد تا سطح مناسبات اقتصادی و تجاری میان دو کشور دوست و مسلمان به سطح مناسبات سیاسی برسد.

این دیپلمات الجزایر خواستار افزایش سطح همکاری اقتصادی و تجاری میان دو کشور و حضور سرمایه‌داران ایرانی به ویژه بخش خصوصی در طرحها و پروژه‌های مختلف عمرانی، صنعتی و اقتصادی کشورش شد.

بررسی مناسبات ایران و الجزایر

علی قمیشی کارشناس مسائل الجزایر درباره تاریخچه مناسبات ایران و الجزایر گفت: سطح روابط دو جانبه میان دو کشور پس از ازسرگیری روابط در شهریور 1379 شمسی که در حاشیه اجلاس هزاره سازمان ملل‌ متحد در دیدار محمد خاتمی رئیس‌جمهوری وقت ایران و عبدالعزیر و بوتفلیقه همتای الجزایری وی در نیویورک صورت گرفت: طرفین در آن دیدار در بیانیه‌ای با تاکید بر منافع و دیدگاههای مشترک در توسعه و پیشرفت دو ملت، از سرگیری روابط دو جانبه را اعلام کردند.

وی افزود: همکاری دو کشور پس از برقراری مجدد روابط در زمینه‌های سیاسی، فرهنگی به طور مستمر گسترش یافت؛ طرفین رایزنی مستمری درباره مسائل مهم منطقه‌ای و بین‌المللی با یکدیگر دارند و دیدگاههای مشترکی در این زمینه دارند.

نزدیک مواضع مقام‌های الجزایر با جمهوری اسلامی ایران در زمینه‌های مختلف

قمیشی به خبرنگار مهر گفت: الجزایر در سازمانها و مجامع بین‌المللی و منطقه‌ای از جمله سازمان ملل‌ متحد، اتحادیه عرب، اتحادیه آفریقا و سازمان کنفرانس اسلامی حضور و نقش فعالی دارد.

وی افزود: دیدگاهها و مواضع مثبت الجزایر درباره فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز جمهوری اسلامی ایران سبب گسترش روزافزون روابط دو کشور شده است.

این کارشناس مسائل الجزایر خاطرنشان کرد: به طور کلی الجزایر مواضع مثبتی درباره برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز ایران دارد.

مناسبات اقتصادی ایران و الجزایر

کارشناس مسائل الجزایر در ادامه گفتگو با مهر گفت: متاسفانه با وجود اراده رهبران و مسئولان دو کشور برای ارتقای سطح مناسبات اقتصادی و با وجود امضای توافقنامه‌های اقتصادی میان طرفین و با توجه به امکانات و ظرفیت‌های دو کشور ناچیز بوده است.

قمیشی خاطرنشان کرد: لذا به نظر می‌رسد سطح روابط اقتصادی، ظرفیت آن بیش از سطح فعلی بوده و می‌تواند افزایش یابد. وی افزود: تلاش و همکاری سازمان‌های دولتی و فعال شدن موسسات خصوصی و تجاری می‌تواند در زمینه‌های فعال کردن روابط اقتصادی نقش داشته است.

قمیشی گفت: عبدالعزیز بوتفلیقه رئیس‌جمهوری الجزایر در سال1382 به تهران سفر کرد و محمد خاتمی رئیس‌جمهوری وقت کشورمان یک سال بعد از الجزیره دیدار کرد.

قابلیت‌ها و ظرفیت‌های گسترش روابط میان تهران و الجزیره

کارشناس مسائل الجزایر خاطرنشان کرد: با توجه به برنامه‌ اقتصادی دولت الجزایر که بودجه‌ای بالغ بر 140 میلیارد دلار برای توسعه اقتصادی و عمرانی و صنعتی در نظر گرفته است ایران می‌تواند در طر‌حها و پروژه‌های اقتصادی الجزایر نقش و مشارکت فعالی داشته باشد.

وی افزود: برنامه‌های دولت الجزایر برای ساخت یک میلیون واحد مسکونی، طرحهای سدسازی، کارخانه تولید سیمان، همکاری‌های نفت و گاز، راه‌سازی از جمله مواردی است که ایران می‌تواند در آنها مشارکت کند. قمیشی گفت: شورای مشترک بازرگانان ایران و الجزایر تشکیل شده است حدود 31 یادداشت تفاهم همکاری میان 2 کشور در زمینه‌های مختلف از زمان برقراری مجدد روابط به امضای مسئولان دو کشور رسیده است.

موانع گسترش روابط

کارشناس مسائل الجزایر خاطرنشان کرد: در جهت گسترش روابط دو کشور رایزنی‌های مستمری میان تهران و الجزیره وجود دارد.

قمیشی گفت: موانعی از نظر کلامی وجود ندارد زیرا رهبران دو کشور آمادگی خود را برای گسترش روابط اعلام کرده‌اند.

وی درباره موانع پیش‌روی گسترش مناسبات تجاری میان دو کشور خاطرنشان کرد: دوری راه آشنا نبودن تجار و صاحبان صنایع و سرمایه‌گذاران ایرانی با امکانات و ظرفیت‌های موجود در الجزایر، نبود پرواز مستقیم میان تهران و الجزیره از جمله موانع گسترش روابط دو کشور در زمینه اقتصادی به شمار می‌رود.