ایران باید در نشست بغداد، فعالانه حضور یابد

* آیا حضور نماینده ایران در کنفرانس امنیتی بغداد به نفع ملتهای ایران و عراق خواهد بود؟

** ایران یکی از همسایه‌های مهم عراق است که بیشترین حمایتها را از روند سیاسی عراق داشته که این نگرش مورد استقبال مقامهای عراقی هم قرار گرفته است. اگر قدری به عقب برگردیم می‌بینیم با وجود اینکه سالها بین ایران و عراق مشکلات فراوانی وجود داشته، اما ایران اولین کشوری است که پس از سقوط صدام، شورای حکومتی این کشور را به رسمیت شناخت و حمایت خودش را از دولت عراق اعلام کرد، بنابراین دیدگاهها و عملکرد ایران نشان می‌دهد که این کشور موضع شفافی نسبت به عراق پس از صدام داشته است. حضور ایران در نشست امنیتی بغداد نیز در همین چارچوب تعریف می‌شود. از سوی دیگر جایگاه ایران در قبال عراق کاملاً مشخص و مورد تأیید کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای است، به گونه‌ای که واکنش تهران برای حضور در کنفرانس امنیتی بغداد به مصلحت عراق اعلام شده است. بنابراین معتقدم، حضور ایران در نشست امنیتی بغداد، حضور مؤثری خواهد بود و همچنین نشست بدون حضور قدرتمند ایران، نشست ناتمامی است.

* فکر می‌کنید حضور ایران در نشست امنیتی بغداد در چه سطحی خواهد بود؟

** من معتقدم اگر این نشست در سطح وزیران خارجه و با حضور مسؤولان امنیتی برگزار شود، بهتر است. اما آنچه که این نشست را از سایر نشستها متمایز می‌سازد، حضور کشورهای فرامنطقه‌ای مانند نمایندگانی از اعضای دایم شورای امنیت، اتحادیه عرب و حتی سازمان‌ ملل خواهد بود. بنابراین می‌توان این نشست را یک نشست بین‌المللی خواند که از حساسیت جهانی نسبت به این کشور حکایت دارد.

* آقای کاکایی، آیا احتمال دارد در حاشیه این کنفرانس، میان آمریکا و ایران، بحث هسته‌ای نیز مطرح شود؟

** با توجه به اینکه گفتگوهای هسته‌ای، محور اساسی این کنفرانس نیست، نباید انتظار داشت که این بحث مطرح شود.

* حتی در حاشیه این کنفرانس؟

** حتی در حاشیه این کنفرانس! زیرا موضوع نشست بغداد، یک موضوع عراقی است.

* آقای کاکایی، چند مقام عراقی اعلام کرده‌اند که این کشور در این نشست درصدد است دیدگاه‌های ایران و آمریکا را به هم نزدیک کند. آیا این اتفاق خواهد افتاد؟

** یکی از افرادی که این موضوع را مطرح کرده، آقای عبدالعزیز حکیم بوده است، اما اگر ما به گذشته نظری داشته باشیم متوجه خواهیم شد که ایران و آمریکا در مسأله افغانستان نیز تجربه نشستن پشت میز مذاکره را داشته‌اند. از سوی دیگر، گزارش بیکر ـ‌ ‌همیلتون نیز بر روی مذاکره آمریکا با ایران و سوریه بر سر موضوع عراق تأکید می‌کند و به نظر می‌رسد که حضور آمریکا در این نشست در کنار ایران به نوعی تمکین کردن مقامهای آمریکایی از این گزارش است و این واقعیت را پذیرفته‌اند که ایران و سوریه، کشورهای مهم در بحث امنیت عراق هستند. بنابراین اگر مذاکره‌ای بین ایران و آمریکا در بغداد رخ دهد، فتح بابی در این موضوع است، اما من معتقدم در این کنفرانس بیشتر مباحث عراق برای دو کشور اهمیت دارد و شاید نزدیکی دیدگاه‌های ایران و آمریکا آن‌گونه که برخی رسانه‌ها به گمانه‌زنی پرداخته‌اند، به وقوع نپیوندد.

* اگر امکان مذاکره ایران و آمریکا در حاشیه این نشست فراهم آید، آیا به صلاح تهران است که با واشنگتن وارد مذاکره مستقیم شود؟

** بحث مذاکره مستقیم آمریکا با واشنگتن بر سر موضوع عراق از گذشته نیز مطرح بوده و حتی مأموریت آقای خلیل‌زاد نیز در همین راستا بود که به دلیل تغییر و تحولات عراق به حاشیه رانده شد، اما اینکه این مذاکره به صلاح ایران است یا خیر؟ می‌توان این امر را از دو دیدگاه بررسی کرد، اول این که این مذاکره می‌تواند مواضع ایران را نسبت به عراق از این زاویه که هیچ‌گونه دخالتی در این کشور ندارد، برای جهانیان، جامعه بین‌الملل و برخی از عراقیها که با دیده تردید به ایران می‌نگرند، شفاف کند. بنابراین ایران باید وارد این مذاکره شود. اما دیدگاه دوم این است که این مذاکره نمی‌تواند یخهای موجود بین دو کشور را ذوب کند و این نکته‌ای بوده که خانم رایس هم به صراحت بر روی آن تأکید داشته است، بنابراین اگر این دیدگاه را بپذیریم، باید این موضوع را هم قبول کنیم که این مذاکره بیشتر به سود آمریکاییها خواهد بود.

* چرا تهران حضور خود در این اجلاس را به اما و اگرها موکول کرده و به صراحت حضورش را اعلام نمی‌کند؟

** اگرچه ایران همواره از این ‌گونه نشستها حمایت کرده، اما به نظر می‌رسد که مقامهای ایرانی نمی‌خواهند در این موضوع شتاب‌زده عمل کنند، فراموش نکنیم که حتی کشورهای دیگر نیز با احتیاط با این نشست برخورد کردند.

اما آنچه حضور ایران در این نشست را به اما و اگر وا داشته، حضور آمریکا در این نشست و احتمال باز شدن باب مذاکره بین دو کشور است که وزارت خارجه کشورمان را وادار کرده، با احتیاط بیشتری عمل کند. به هر حال معتقدم، ایران باید در این نشست، حضور فعال داشته باشد تا در برابر سایر بازیگران منطقه‌ای که به دنبال محدود کردن نفوذ ایران هستند، ایستادگی کند.

خودداری تهران از حضور در این نشست، یک زیان استراتژیک است و اینجانب به عنوان کارشناس مسایل عراق، معتقدم که حضور نیافتن ایران در این کنفرانس، جوسازیها علیه کشورمان را افزایش می‌دهد و برخی از کشورها که ادعای دخالت ایران در عراق را دارند، اجازه مانور بیشتری پیدا می‌کنند و حتی اسباب تقویت فضای ضدایرانی در رسانه‌ها عربی می‌شود و دوستان عراقی ایران را نیز دلسرد می‌کند.