جایگاه نوین آفریقا در دیپلماسی ترکیه (بخش دوم و پایانی)

اگزیم بانک ترکیه آماده تامین مالی پروژه‌های مورد حمایت نهادهای بین‌المللی همچون بانک جهانی و بانک توسعه اسلامی می‌باشد. به عنوان یک گام واقعی، یک یادداشت تفاهم میان بانک توسعه اسلامی و بانک تجارت خارجی ترکیه در 3 مه 2006 به امضا رسید. بنابراین هم ترکیه و هم بانک توسعه اسلامی بهره‌برداری از همه ابزارها برای حرکت در جهت توسعه کشورهای آفریقایی را ابراز داشته‌اند.
علاوه بر اینها به منظور ارائه کمک بیشتر به شرکت‌های ترک و قادر ساختن شرکت‌های آفریقایی برای دریافت اطلاعات دست اول درباره ترکیه و حمایت از شرکت‌های ترک در پروژه‌هایی که در آفریقا انجام می‌دهند، هفت دفتر رایزنی بازرگانی از سال 2004 در سفارتخانه‌های ترکیه در آفریقا گشایش یافته که به 11 دفتر در حال افزایش می‌باشد.‌
مقامات آفریقایی شرکت‌کننده در دومین همایش پل تجاری ترکیه - آفریقا، اعلامیه مشترکی صادر کردند که حاوی نکات مهم و بیانگر اراده برای فعالیت جمعی کشورهای آفریقایی برای توسعه و همچنین مبارزه با فقر جهانی تا سال 2015 بود.
این اعلامیه خاطرنشان می‌کند که فعالیت‌های اقتصادی به اندازه کافی در سطح ملت‌های آفریقایی انجام نشده و کمبودهایی در جهت رفع نیازهای زیربنایی و ساخت‌های کلان برای سرمایه‌گذاری وجود دارد و بهبود روابط اقتصادی با ترکیه به حل این مشکلات کمک خواهد کرد.
این اعلامیه تاکید می‌کند که هر سرمایه‌گذاری از جانب ترکیه با حساسیت مورد استقبال قرار می‌گیرد. این اعلامیه همچنین شامل نقطه‌نظرات دیگری نیز می‌باشد: حمایت حداکثر و کمک به آن دسته از کشورهای آفریقایی که تاکنون نتوانسته‌اند عضویت سازمان تجارت جهانی ‌‌‌‌(WTO) را به دست آورند، ارائه خواهد شد تا هر چه زودتر بتوانند به آن بپیوندند. اقدامات بیشتر در قاره آفریقا برای از بین بردن تمامی بیماری‌های اپیدمی مانند ایدز، مالاریا، آنفلوانزای پرندگان، سل و امثال آن که هر ساله میلیون‌ها تن را به کشتن می‌دهد و یک همکاری جامع‌تر که برای مشارکت فعال‌تر در فرایند جهانی شدن الزامی می‌باشد.
رضا نوردال رئیس هیات مدیره کنفدراسیون بازرگانان و صاحبان ترکیه نیز درباره این همایش ‌‌گفت: میهمانان آفریقایی با 3300 تاجر ترک از 40 شهر گفتگو کرده‌اند و ما برآورد می‌کنیم که 35هزار ملاقات تا پایان این اجلاس انجام شده است. وی افزود: در دومین مراسم بین‌المللی به عنوان <پل تجارت خارجی ترکیه - آفریقا>،‌ما میزبان 37 وزیر، 70 مقام ارشد، 1300 تاجر و 30 روزنامه‌‌نگار بودیم. برنامه‌های ترکیه - آفریقا فرصتی را فراهم نمود که حدود 50هزار نشست دوجانبه تجاری انجام شود. برآورد می‌شود که مذاکرات انجام شده میان تجار شرکت کننده منجر به تبادل تجاری معادل2 میلیارد دلار شده باشد.‌
وی همچنین افزود: توسکن خود را به توسعه آفریقا از طریق هدایت سرمایه‌های ترکیه به سوی این قاره موظف می‌داند.
ما اعضای خود و همه جوامع تجاری را به سرمایه‌گذاری در کشورهای آفریقایی تشویق می‌کنیم زیرا معتقدیم این سرمایه‌گذاری هم برای توسعه آفریقا ضروری است و هم برای سرمایه‌گذاران بسیار سودآور است.
بنابر گزارشات منتشره، در سومین همایش پل تجاری ترکیه - آفریقا که در ماه مه برگزار شد، نمایندگان بیش از 3500 موسسه از 45 کشور آفریقایی و ترکیه شرکت داشته‌اند و در خلال برگزاری همایش حدود 40هزار مذاکره تجاری دوجانبه با تجار ترکیه صورت گرفته که حجم معاملات انجام شده بالغ بر 3 میلیارد دلار برآورد می‌شود.
گسترش روابط با تانزانیا که ریاست دوره‌ای اتحادیه آفریقا را به عهده‌دارد، از سوی ترک‌ها مورد توجه قرار گرفته است. توسکن در سال 2007 یک نمایشگاه کالاهای صادراتی ترکیه را در تانزانیا برگزار نمود. احمد جیار معاون توسکن در آوریل 2008 نیز سفری به تانزانیا داشت و با برخی مقامات دولتی از جمله معاون وزارت گردشگری و رئیس اتاق صنایع، کشاورزی و تجارت تانزانیا و همچنین بازرگانان، صاحبان صنایع و کارفرمایان تانزانیایی ملاقات و گفتگو کرد.
جیار در گفتگو با بازرگانان تانزانیایی اعلام کرد که در پایان سال گذشته (2007) حجم تبادل تجاری ترکیه با آفریقا از مرز 6میلیارد دلار گذشته است و در سه ماهه اول سال 2008 شاهد رشد 125 درصدی صادرات بوده‌ایم. وی افزود: ما در حال برنامه‌ریزی برای رشد تجاری سه میلیارد دلاری با آفریقا در سال جاری هستیم.
جمع‌بندی‌
همانگونه که اشاره شد ترکیه از سال 2005 گسترش روابط با کشورهای آفریقایی را به طور جدی‌تری در دستور کار روابط خارجی خود قرار داده است. مقامات ترکیه سال 2008 را نیز سال تعمیق روابط با آفریقا اعلام کرده‌اند.
بحران جاری در اقتصاد جهانی هم انگیزه جدیدی را برای ترک‌ها در جهت گسترش روابط با آفریقا فراهم کرده است. عبدالله گل رئیس جمهور ترکیه در سال جاری از سران تمامی 54 کشور آفریقایی برای شرکت در سومین همایش پل تجاری ترکیه - آفریقا در استانبول دعوت به عمل آورده بود و برای اولین بار طی سه سال گذشته رئیس جمهور و وزیر خارجه ترکیه هم در همایش حضور یافتند.
دیدار رئیس جمهوری ترکیه از چند کشور آفریقایی، دیدارهای متقابل در سطوح مختلف سیاسی و اقتصادی، گشایش تعدادی از سفارتخانه‌های جدید ترکیه در کشورهای آفریقایی و امضای موافقتنامه‌های مختلف در زمینه گسترش همکاری‌های تجاری و اقتصادی و رفع موانع موجود بر سر راه توسعه این روابط، محورهای عمده تحرکات ترکیه برای گسترش مناسبات خود با آفریقا در این سال به شمار می‌روند، اقدامات ترکیه موجب شده است که کشورهای آفریقایی نیز در این جهت گام‌هایی را بردارند.
به عنوان مثال معاون وزارت بازرگانی کنیا اخیرا اعلام کرد که کشورش درصدد گشایش سفارتخانه در ترکیه می‌باشد.
بانک توسعه آفریقا که مهمترین موسسه مالی این قاره به شمار می‌رود، در اجلاس سالانه خود در اردیبهشت ماه سال جاری طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد که ترکیه به عنوان بیست و پنجمین عضو غیرمنطقه‌ای این بانک پذیرفته شده است و می‌تواند در سرمایه آن سهیم شود.
این بانک در توجیه پذیرش ترکیه، بر موقعیت راهبردی ترکیه در میان شرق و غرب و همچنین علاقه روزافزون این کشور به داشتن روابط بازرگانی با آفریقا تاکید کرده است.
در کنار اهداف اقتصادی، ترکیه در سال 2008 دیپلماسی فعالی را برای جلب حمایت کشورها از عضویت خود به عنوان عضو غیردائم شورای امنیت سازمان ملل آغاز کرده و گسترش روابط با کشورهای آفریقایی از این دیدگاه نیز برای ترکیه حائز اهمیت فراوان می‌باشد.
علی بابا جان وزیر خارجه ترکیه در جریان سومین همایش پل تجاری ترکیه - آفریقا، به صراحت به این موضوع اشاره کرد.