جان بولتون، سفیر آمریکا در سازمان ملل برای جبران، بیانیه غیرالزامآور شورای امنیت علیه ایران از تهدیدهایی تازه خبر داد که خود آن را برنامهای سخاوتمندانه نامید.
اگر چه آمریکا در گذشته نیز بارها تحریمهای متعددی را علیه ایران اعمال کرد و نتیجهای نگرفت به نظر میرسد که سفیر آمریکا تصمیم دارد سیاست این کشور در خصوص لیبی را در مورد ایران به اجرا درآورد. دکتر علیرضا اکبری کارشناس مسائل بینالملل و امنیت ملی در گفتگو با جامجم معتقد است که هدف واشنگتن از اینگونه تهدیدها بحرانسازی و ایجاد شرایط غیرطبیعی است تا به این روش نظر موافق همه اعضا را برای توقف برنامههای هستهای ایران به دست آورد.
*جان بولتون نماینده آمریکا در سازمان ملل مدعی شده است که پس از دو هشدار از سوی سازمان ملل، ایران را با تحریم مواجه خواهد کرد. هدف واشنگتن از اعمال چنین تهدیدهایی چیست؟
**طبیعتا آمریکا مایل است که شرایط را سخت و بحرانی جلوه دهد. در چنین شرایطی احساس میکند که میتواند نظرات موافق و مساعد همه اعضای دایم شورای امنیت را به یک تصمیم جلب کند. شخص بولتون یک شخصیت تندرو و عصبانی است که از روحیاتی مستبدانه برخوردار است و معمولا تندتر از دولت متبوعش اعلام موضع میکند با این حال باید گفت توافقی نسبت به اقدام یکباره و سخت علیه ایران وجود ندارد و اعضای شورای امنیت با آمریکا یکسو نیستند بنابراین وی درصدد جمعآوری نظرات اعضای دایم شورای امنیت درباره لزوم فشار به ایران و انصراف تهران از حق خود در بهرهبرداری صلحآمیز از انرژی هستهای است.
*تاکتیکهایی که واشنگتن در اینباره اتخاذ میکند چیست و چرا در پی سیاست افزایش تنش است؟
**آمریکا دارای ظرفیتهای نامحدود نیست بنابراین تا جایی که قادر باشد و نظام بینالملل آن را تحمل کند اعمال فشار میکند و به این رویکرد و بحرانزایی ادامه میدهد و هر آینه که تحمل این کشور و تحمل پاسخگویی به این فشارها پایان یابد رویکرد این کشور نیز تغییر میکند.
اما اگر موضوع به چنین نتیجهای برسد ابتدا این کشور محدودیتهایی را برای ارتباطات دیپلماتیک و سیاسی ایران در امور ارتباطی، پرواز هواپیماها و انجام مسافرتهای عادی شروع و بتدریج تلاش میکند تا دامنه محدودیتها را به آنچه که نیازمندیهای تکنولوژیک ردهبالا با کاربردهای دوگانه است برساند اما معلوم نیست که این وضعیت نیز برای ایالات متحده عادی و طبیعی و بدون مشکل باشد و شاید اگر آمریکا به چنین نقطهای برسد نتواند برنامه خود را اجرا کند.
*با توجه به عدم حمایت دیگر اعضای شورای امنیت و سازمان ملل از چنین اقدامی آیا این اقدام به ایجاد یک ائتلاف در خارج از چارچوب سازمان ملل منتهی میشود؟ چنین اقداماتی تا چه اندازه اعتبار سازمان ملل و شورای امنیت را زیر سوال میبرد؟
**رسیدن به توافق برای حل مساله با حضور ایران برای آمریکا بسیار راحتتر خواهد بود تا این که آمریکا در خارج از شورای امنیت بخواهد به چنین نتیجهای برسد. این امر سختتر و ناممکنتر است چرا که انرژی و هزینه در داخل شورای امنیت با حضور ایران به مراتب کمتر و توافق محتملتر خواهد بود تا برخورد و بحرانزایی.
از این رو اگر طرفین پافشاری به خرج دهند و از راه توافق با حفظ استانداردهای بینالمللی و حقوق ایران خارج شوند شرایط سختتری به وجود میآید که نه برای ایران بلکه برای آمریکا نیز تبعاتی را در پی دارد.
درعین حال باید توجه داشت که مفاد فصل 6 منشور سازمان ملل متحد به حل و فصل موضوع از طریق مذاکره، مصالحه یا داوری و یا مثلا روشهای قضایی تاکید نموده و در صورت عدم توافق همه اعضا اقدام یکجانبه را نمیپذیرد. بنابراین اقدام به چنین عملکردهایی خارج از چارچوپ سازمان ملل اعتبار این سازمان را بیش از پیش خدشهدار و امنیت نظام بینالمللی را تهدید میکند.