*سؤال: موضع جمهوری اسلامی ایران در خصوص تحریمهای یکجانبه آمریکا چیست؟
**سبحانی: سابقه تحریمهای آمریکا و ضدیت دولتمردان آمریکایی با انقلاب اسلامی ایران موضوع جدیدی نیست و این تحریمها در امتداد تحریمهای 28 سال گذشته است که آمریکا برای تضعیف و مقابله با جمهوری اسلامی به آنها متوسل شده است. موضع جمهوری اسلامی در این زمینه بسیار روشن است.
ما معتقدیم این نوع اقدامات غیرقانونی و در راستای سیاست یکجانبه گرایی آمریکاست و به گونهای میتوان از آن به عنوان نوعی «تروریسم اقتصادی» یاد کرد که هدف آن ایجاد رعب و وحشت در ساختار و نظام اقتصاد بینالمللی است و ماهیتی تخریبی دارد.
افزایش قیمت نفت در واقع یکی از آثار و پیامدهای منفی این نوع اقدامات بر اقتصاد بین الملل است.
*سؤال: تاثیر تحریمها را بر کشورمان چگونه ارزیابی میکنید؟
**سبحانی: از نظر ما این اقدامات همچون گذشته محکوم به شکست هستند و نتیجهای برای آمریکا نخواهد داشت و آنها به اهدافی که از این طریق دنبال میکنند، نخواهند رسید.
البته موضوع تحریم در بطن خود هم فرصت و هم تهدید را به همراه دارد.
تحریم اقتصادی اقدامی مذموم و ناپسند است که همانطور که اشاره کردم اهداف تخریبی و غیرسازنده را دنبال می کند و از این منظر سیاستها و تدابیر جمهوری اسلامی همواره در راستای اجتناب از ورود به این عرصه است.
اما در عین حال همان طور که در سالهای پس از انقلاب نیز شاهد آن بودهایم، تحریمها فرصتهایی را نیز برای کشورمان در بحث سازندگی، عدم وابستگی، ورود به عرصههای علوم و فناوری ایجاد کردهاند.
از منظر سیاسی نیز به نظر میرسد رویکرد یکجانبه گرایانه اخیر آمریکا در بحث تحریمها میتواند به تشدید شکاف در اردوگاه غرب و انزوای بیشتر آمریکا کمک کند.
در همین چارچوب مخالفتهای کشورهای اروپایی و همچنین روسیه و چین با رویکرد اخیر آمریکا قابل ملاحظه است.
*سؤال: آیا جایگاه اقتصاد ایران در شرایطی قرار دارد که بتواند در مقابل تحریمهای یکجانبه آمریکا مقاومت کند؟
**سبحانی: ساختار اقتصادی ایران به دلیل ویژگیهای خاص خود از آسیب پذیری کمتری در مقایسه با اقتصاد سایر کشورها برخوردار است که متکی به اقتصاد آمریکا هستند. بخشی از این توانمندی نیز نتیجه همان تحریمهای گذشته است.
فشارها و تحریمهای اقتصادی آمریکا طی 28 سال گذشته باعث شدند که مسئولین کشور تدابیر و سیاستهایی را اتخاذ کنند که اقتصاد کشور از این رهگذر کمترین آسیب را ببیند.
اقتصاد ایران وابستگی به اقتصاد آمریکا ندارد و تدابیری نظیر جایگزینی ارزهای دیگر به جای دلار آمریکا و تحولات اخیر نظیر کاهش ارزش دلار و افزایش قیمت نفت از تاثیر این نوع تحریمها به شدت کاسته است.
این بازی صرفاً یک طرفه نخواهد بود و آمریکاییها نیز متضرر خواهند شد.
گرایش کشورهای دیگر به جایگزینی دلار با سایر ارزهای خارجی و کاهش ارزش دلار روندی است که به نفع آمریکاییها نیز نخواهد بود.
*سؤال: روی آوردن آمریکا به تحریم یکجانبه را چگونه ارزیابی میکنید و آیا این نشان دهنده ضعف آمریکا در عرصه جهانی نیست؟
**سبحانی: حتما همین طور است. این اقدام دقیقا از روی ضعف و استیصال بوده است.
اگر به شرایطی که آمریکاییها در ماههای اخیر با آن مواجه بودهاند، دقت کنیم پاسخ سؤال مشخص خواهد شد.
در شرایط کنونی آمریکاییها با دو قطعنامه شورای امنیت علیه ایران مواجه هستند که کارایی لازم را نداشته و ادامه این روند میتواند اعتبار و کارآمدی این نوع قطعنامهها و ابزار شورای امنیت را به طور جدی زیر سؤال ببرد.
از طرفی توافقات اخیر ایران و آژانس و اظهارات مثبت البرادعی در خصوص برنامه هستهای ایران باعث تلطیف نسبی فضا شده و گرایش کشورهای اروپایی به تشدید تحریمها را کاهش داد و آنها را به ادامه مذاکره ترغیب کرد.
دعوت و تلاش متحد جدید آمریکا یعنی فرانسه برای ترغیب کشورهای اروپایی به تشدید تحریمها نیز با پاسخ منفی آنها مواجه شد، سفر آقای پوتین به تهران و تاکید روسیه بر عدم حمایت از تشدید تحریمها علیه ایران و همچنین مواضع مشابه چین در مجموع فضایی را ایجاد کرد که در صورت تداوم می توانست به شکافی عمده در اردوگاه غرب تبدیل شود و به نوعی تلاشهای آمریکا برای ایجاد اجماع بینالمللی را با چالش جدی مواجه کرد.
بنابراین به نظر میرسد آمریکاییها در چنین فضایی و برای اجتناب از تعمیق و جدیتر شدن این چالش و به نوعی خروج از بن بست موجود به این اقدام جدید و یکجانبه دست زدند.
*سؤال: دلیل توجه به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در تحریمهای یکجانبه اخیر آمریکا چیست؟
**سبحانی: البته توجیه و استدلال آمریکاییها این است که بخش مهمی از اقتصاد و صنعت ایران بالاخص در بحث انرژی هستهای و صنایع دفاع موشکی در دست سپاه پاسداران است و با همین بهانه چنین تحریمهایی را طراحی کردهاند.
اما به نظر بنده نکته مهم «بحران عراق» است.
آمریکاییها در بحران عراق به طور جدی گرفتار شدهاند و برای خروج از آن تلاش میکنند از طریق فرافکنی، سایرین را مقصر شکستهای خود نشان دهند و از این رو سپاه پاسداران و نیروی قدس را هدف قرار دادهاند.
آنها تلاش میکنند از فرصت طرح برنامه هستهای ایران در شورای امنیت سازمان ملل برای اهداف خود در خروج از بحران عراق سوء استفاده کنند و از طریق پیوند دادن این موضوع با سپاه پاسداران به جمهوری اسلامی ایران در بحث عراق فشار وارد کنند.
البته این هم اشتباه دیگری است که آمریکاییها مرتکب شدهاند.
ساختار و بافت سپاه به گونهای است که تار و پود این نهاد با حضور ، مشارکت و حمایت مردمی شکل گرفته و این یکی از بزرگترین ویژگیهای سپاه پاسداران است که آن را آسیب ناپذیر ساخته است.
*سؤال: فکر میکنید، اقدامات متقابل ایران در این زمینه چه خواهد بود؟
** سبحانی: همانطور که گفتم و با توجه به سابقه این نوع اقدامات خصمانه آمریکا، جمهوری اسلامی در بعد اقتصادی و داخلی برای مقابله با تحریمها تمهیدات لازم را پیش بینی کرده است.
در بعد خارجی و سیاسی نیز تلاشهای دیپلماتیک و رایزنی با سایر کشورها برای خنثی کردن این اقدامات ادامه خواهد داشت.
یکی از محورهای مهمی که باید بر آن تاکید و برای دنیا آشکار شود موضوع «تروریسم اقتصادی» است.
باید کشورهای جهان را نسبت به این نوع اقدامات آمریکا که میتواند ساختار و نظام اقتصادی و مالی بینالمللی را با مشکل و چالشهای جدی مواجه کند، هوشیار و حساس کنیم.
نکته دیگر این است که آمریکاییها با این نوع اقدامات و سیاستهای یکجانبه و قلدرمابانه به انزوای خود کمک میکنند و ما میتوانیم تلاشهای خود را در راستای منزویتر کردن آمریکا متمرکز کنیم.