آرایش انتخاباتی گروه‌های سیاسی

مجلس شورای اسلامی به فرموده حضرت امام خمینی(ره) بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی، در راس امور قرار دارد و مهمترین چهره حاکمیت مردم‌سالاری دینی در کشور محسوب می‌شود و به دلیل همین شان و جایگاه مجلس است که تشکل‌های سیاسی در رقابتی تنگاتنگ تلاش می‌کنند که کرسی‌های بیشتری را در مجلس به خود اختصاص دهند و نقش عمده‌ای در قوه مقننه بر عهده گیرند.
ترکیب مجلس شورای اسلامی در 7 دوره گذشته به گونه‌ای بوده است که نمایندگانی از همه جریان‌های فکری اعم از اصولگرا و اصلاح‌طلب در آن حضور داشته‌اند؛ گرچه هر کدام در هر یک از دوره‌ها توانسته‌اند اکثریت یا اقلیت مجلس را داشته باشند و هیچگاه حضور جریان‌های سیاسی در مجلس به طور مطلق نبوده است که همین عامل نوعی رقابت سازنده بین جریان‌های مختلف فکری را برای تاثیرگذاری در بررسی طرح‌ها و لوایح مختلف با کارایی مطلوب به دنبال داشته است. در انتخابات مجلس هشتم نیز همانند دوره‌های انتخاباتی گذشته، رقابت اصلی میان دو جریان سیاسی اصولگرا و اصلاح‌طلب است و هریک از این جریان‌ها تاکنون تلاش کرده‌اند بتوانند هماهنگی و انسجام درونی خود را برای حضوری موفق در این انتخابات حفظ کنند.
جناح‌های سیاسی حاضر در انتخابات همواره سعی کرده‌اند در رقابتی نزدیک با رقبای خود، اکثریت مجلس را که می‌تواند به حاکم شدن جریان فکری آنان در روند قانونگذاری کشور منجر شود، کسب کنند.
اصولگرایان و طراحی ساز و کار 6+5
جریان اصولگرا در انتخابات هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی با آسیب‌شناسی از حضور خود در دوره‌های گذشته انتخابات و با شناسایی دقیق نقاط قوت و ضعف، ساز و کار جدیدی را برای حضور در این دوره از انتخابات مجلس طراحی کرد که بر اساس آن همه گروه‌های اصولگرا حول یک محور و به صورت منسجم در انتخابات حضور یابند. ساز و کار جدید اصولگرایان که با شکل‌گیری شورایی معروف به 6+5 آغاز شد «جبهه متحد اصولگرایان» نام گرفت که این نام برخلاف چند دوره انتخابات گذشته نام و طراحی جدیدی برای جریان اصولگرا محسوب می‌شود.
اضلاع مثلث جبهه متحد اصولگرایان مرکب از گروه‌ها و تشکل‌های عمده در جریان اصولگرا یعنی جبهه پیروان خط امام و رهبری، جریان رایحه خوش خدمت و جمعیت ایثارگران و اصولگرایان تحول‌خواه و دیگر اصولگرایان تشکیل می‌شوند.
هر کدام از اضلاع حاضر در جبهه متحد اصولگرایان خود دارای گروه‌ها و تشکل‌های مختلف هستند که در قالب جبهه به فعالیت سیاسی مشغولند. جبهه پیروان خط امام و رهبری خود از گروه‌های اصولگرایی نظیر، جامعه اسلامی فرهنگیان، جامعه اسلامی مهندسین، جامعه اسلامی نمایندگان ادوار، جامعه اسلامی کارگران، انجمن اسلامی پزشکان، جامعه انجمن‌های اسلامی اصناف و بازار، جامعه اسلامی کارمندان، حزب موتلفه اسلامی، جامعه زینب(س) و جامعه پیروان زینب(س) تشکیل می‌شود.
جریان رایحه خوش خدمت نیز عمدتا از حامیان محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور تشکیل می‌شوند و جمعیت ایثارگران و جمعیت اصولگرایان تحول‌خواه نیز از دیگر گروه‌های عضو در جبهه متحد هستند. از هر یک از اضلاع جبهه متحد در ابتدا 2 نفر به نمایندگی از آنها هیات اجرایی جبهه متحد اصولگرایان را شکل داد و پس از مدتی 5 نفر از شخصیت‌های بانفوذ جریان اصولگرا نیز به عنوان مرضی‌الاطراف به این گروه اضافه شد و گروه 6+5 را شکل داد.
انتخاب 5 مرضی‌الاطراف نیز ساز و کار جدیدی بود که به منظور جلوگیری از هرگونه اختلاف احتمالی و هماهنگ کردن نظرات گروه‌های اصولگرا صورت گرفت که در نهایت این 11 نفر به عنوان شورای مرکزی جبهه متحد اصولگرایان کار خود را آغاز کردند.
در انتخاب ترکیب گروه 5 نفره مرضی‌الاطراف، اصولگرایان تلاش کردند که افرادی بدون وابستگی حزبی و سیاسی به گروه‌ها را انتخاب کنند تا نفوذ کلام این افراد برای جلوگیری از هرگونه اختلاف نظر، موثر واقع شود. نکته قابل توجه در این ساز و کار را می‌توان انتخاب اعضای گروه 11 نفره شورای مرکزی جبهه متحد اصولگرایان از طریق روش‌های دموکراتیک و دخالت همه جریان‌ها و گروه‌های اصولگرا در این فرایند دانست.
در عمل نیز گروه 5 نفره عضو شورای مرکزی جبهه متحد اصولگرایان در راستای مخفی نگه داشتن برخی اختلاف‌نظرها، رایزنی با همه گروه‌های اصولگرا، ایجاد وحدت بین همه گروه‌های عضو جریان اصولگرا و در نهایت حضوری موفق در انتخابات مجلس هشتم توانستند عملکرد نسبتا موفقی را از خود نشان دهند.
هر چند برخی از جریان‌هایی که بتازگی پا به عرصه فعالیت‌های سیاسی در جریان اصولگرا گذاشته‌اند، انتقادهایی را نسبت به این ساز و کار و عملکرد شورای مرکز جبهه متحد اصولگرایان داشتند، اما این فرایند در مجموع مورد توافق بیشتر گروه‌های اصولگرا قرار گرفت. جبهه متحد اصولگرایان علاوه بر این که توانست انسجام خوبی را در تهران در بین گروه‌های اصولگرا ایجاد کند، در گامی بلندتر شوراهای 11 نفری را در استان‌ها‌ و حوزه‌های انتخابیه سراسر کشور تشکیل داد و توانست انسجام موجود در تهران را به دیگر کشورها نیز تعمیم دهد.
جبهه متحد اصولگرایان در سراسر حوزه‌های انتخابیه کشور توانسته است فهرست‌های واحدی را ارائه کند تا هواداران جریان اصولگرا در انتخاب افراد موردنظر خود دچار سردرگمی نشوند.
فهرست این جبهه در حوزه انتخابیه تهران نیز با 30 عضو نهایی شده که با هماهنگی‌های  صورت گرفته با همه تشکل‌های اصولگرا قرار است به عنوان فهرست واحد جریان اصولگرا در انتخابات مجلس هشتم در حوزه انتخابیه تهران مورد پذیرش قرار گیرد.
اصلاح‌طلبان و انتخابات مجلس هشتم
علی‌رغم تلاش‌هایی که بخشی از بدنه جریان اصلاح‌طلب به کار گرفت تا پیش از آغاز مراحل اجرایی انتخابات، رد صلاحیت‌ها را در آن گسترده جلوه داده و حضور در این انتخابات را بی‌اثر جلوه دهد، بخش دیگر از این جریان که مشی معتدلی را در فعالیت‌های سیاسی دنبال می‌کنند از ابتدا نیز تاکید کردند که با جدیت در رقابت‌های انتخابات مجلس هشتم حضور خواهند یافت. اصلاح‌طلبان نیز در این دوره از انتخابات به دنبال شکل دادن ائتلاف جدیدی بودند که بتوانند فضای مطلوبی در افکار عمومی برای اقبال به این جریان‌ ایجاد کنند گرچه در این دوره اصلاح‌طلبان کمی بی‌صداتر فعالیت‌های خود را آغاز کردند. اصلاح‌طلبان در ابتدای راه، سازوکارهای جدیدی را برای ائتلاف خود با عناوینی نظیر مجمع مشورتی و شورای هماهنگی جبهه اصلاحات اندیشیدند، اما این عناوین آن‌‌چنان که باید نتوانست زمینه ائتلاف همه جریان‌های اصلاح‌طلب را به وجود آورد.
حضور جدی و فعال در صحنه انتخابات هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی و تلاش برای موفقیت در این انتخابات و دنبال کردن برخی از رفتارهای ساختارشکنانه دو دیدگاه متفاوت حاکم در این جریان بود که در نهایت به پیروزی جریان‌های معتدل در بین اصلاح‌طلبان انجامید. علاوه بر واکنش‌های نخبگان حتی در درون اصلاح‌طلبان مرزبندی‌های جدید با رویکردهای ساختارشکنانه تقویت شد که مواضع حزب اعتماد ملی را می‌توان نشانه بارزی از این مرزبندی دانست. حزب اعتماد ملی و برخی از تشکل‌های دیگر درون جبهه اصلاحات با مرزبندی شفاف نسبت به تندروها در درون این جریان، فضای حضور موفق در انتخابات مجلس هشتم را برای خود به وجود آوردند. به دنبال همین اقدامات بود که حزب اعتماد ملی اعلام کرد که به طور مستقل و با پرچم و تابلوی حزب خود و با فهرستی کامل در انتخابات مجلس هشتم حضور خواهد یافت.
از دیگر سو، در حدود 300 فعال سیاسی اصلاح‌طلب در نشست‌های خود در قالب مجمع مشورتی که با محوریت سیدمحمد خاتمی رئیس‌جمهور سابق حرکت می‌کرد، 21 نفر را در شورایی گردآوری کردند تا چگونگی دستیابی اصلاح‌طلبان به ائتلاف را بررسی کند. شورای هماهنگی جبهه اصلاحات نیز که در دوره‌های قبلی انتخابات نیز فعال بود دو گزینه همراه شدن با مجمع مشورتی و حضور مستقل را بررسی کرد، اما در نهایت با مجمع مشورتی همراه شدند و اعضای مجمع مشورتی را نیز با معرفی چهره‌های جدید به 29 نفر افزایش دادند. در نهایت اصلاح‌طلبان توانستند ائتلافی متشکل از 23 گروه و تشکل از جمله مجمع روحانیون مبارز، جبهه مشارکت ایران اسلامی، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، حزب همبستگی، حزب کارگزاران، حزب اسلامی کار، خانه کارگر، حزب جوانان، انجمن اسلامی معلمان، انجمن اسلامی مدرسان دانشگاه‌ها، حزب اراده ملت، مجمع دانش‌آموختگان، حزب بین مردم، حزب پاک ایران، مجمع نمایندگان ادوار و... را تشکیل دهند.
گرچه اصلاح‌طلبان با تشکیل این ائتلاف به دنبال رقابت جدی با اصولگرایان در این دوره از انتخابات هستند، اما در این مسیر برخی از جریان‌های اصلاح‌طلب سفره خود را از این ائتلاف جدا کرده و درصدد حضور مستقل در انتخابات هستند.
حزب اعتماد ملی از ابتدا نیز اعلام کرده بود که فهرستی مستقل را در تهران ارائه خواهد کرد و از سوی دیگر برخی از گروه‌های اصلاح‌طلب از جمله حزب مردم‌سالاری و مجمع اسلامی بانوان با تشکیل ائتلاف مردمی اصلاحات درصدد حضور در انتخابات مجلس هشتم هستند. با نگاهی دقیق به فعالیت‌های انتخاباتی دو جریان اصولگرا و اصلاح‌طلب می‌توان دریافت که هر دو جریان نگاهی جدی به حضور در این رقابت‌ها دارند و تلاش آنها برای حضور موفق در انتخابات است، گرچه در این بین نکته مهم این است که سازوکارهای جدید جریان‌های سیاسی تا چه میزان توانسته نظر مردم را که رای آنان تعیین کننده نتیجه انتخابات است، جلب کند.
به اعتقاد کارشناسان، مردم در این دوره از انتخابات به جریان‌ و گروهی اقبال نشان می‌دهند که به اقتصاد، معیشت و اشتغال فکر کرده و در کارنامه خود اقداماتی را ثبت کرده‌اند که مشکلات مردم از این بابت کمتر شود.