سیدعلیرضا کریمی
گروه سیاسی: چندی پیش طرح استیضاح وزیر آموزش و پرورش با 82 امضا در حالی به صورت ناگهانی منتفی شد که برخی کارشناسان و حتی نمایندگان مجلس این سرعت در منتفی شدن استیضاح را در تاریخ مجالس جمهوری اسلامی کم سابقه تلقی کردند. این در حالی بود که همزمان با فشار رسانه های اصولگرا و حامی دولت به منظور منصرف شدن نمایندگان از استیضاح وزیر، برخی نمایندگان از فشارهای خاص به مجلس در این خصوص خبر دادند. در همین حال و همزمان با منتفی شدن استیضاح وزیرآموزش و پرورش، نمایندگان مجلس با سکانداری علی مطهری نماینده اصولگرای تهران، بحث طرح سوال از رئیس جمهور را به خاطر بی پاسخ ماندن اعتراضات آنان در خصوص مشایی را مطرح کردند. این در حالی است که نمایندگان پرنفوذ مجلس صراحتاً از بی نتیجه ماندن این طرح سوال، سخن می گویند. آفتاب یزد چرایی و چگونگی بی نتیجه ماندن استیضاح ها را بررسی کرده است که در آن فعالان سیاسی از نقش پر رنگ لابی ها در عدم خروجی مناسب از استیضاح ها خبر داده اند. در همین ارتباط عماد افروغ با بیان اینکه اطلاع دقیقی از روند استیضاح های مجلس دوره اول تا ششم ندارم اظهار کرد: اما در مورد مجالس هفتم و هشتم اطلاعاتی را دارم. عضوکمیسیون فرهنگی مجلس هفتم که با آفتاب یزد گفتگو میکرد، تصریح کرد: در مجلس هفتم ودرسالهای اول هنگامی که طرح استیضاحی در دستورکار قرار میگرفت ما این موضوع را در راستای ادای وظایف نمایندگی به فال نیک میگرفتیم ودر این موضوع خیلی هم به جد وارد میشدیم. همین طور هر طرح تحقیق و تفحصی در مجلس مطرح میشد من نگاه مثبت و توافقی با این نگرشهای انتقادی داشتم. زیرا معتقدبودم که حقیقتی برملا وآشکار خواهد شد و این یکی از وظایف وحق نمایندگی است. این نماینده مجلس هفتم با بیان اینکه وجه انتقادی را در مجلس هفتم تنها در دو سال اول دیدم، اظهار کرد: مجلس هفتم در دوسال اول در قالبهای مختلف وجه انتقادی - در راستای وظایف نمایندگی - نمود بارزی داشت. این موضوع چه در رای اعتماد به وزرای پیشنهادی چه در تحقیق و تفحصها وچه در بحث استیضاح ها وجود داشت. اما به تدریج که مجلس از آن جایگاه انتقادی و نظارتی خود دور شد و در یک ورطه تعامل گرایی یک سویه با دولت فروغلتید، ما شاهد کمرنگ شدن وجه انتقادی و نظارتی مجلس به صورت فزاینده شدیم. وی اضافه کرد: در استیضاح هایی که در مجلس هفتم مطرح می شد یا امضا ها پس گرفته می شد و یا اگر این عمل انجام نمیشد در حین انجام استیضاحها انواع و اقسام بلی ها و وعده و وعیدها صورت می گرفت. آخرین آن هم استیضاح وزیر بازرگانی بود و در حالی که من جزء طراحان نبودم اما هنگامی که محورهای استیضاح و لابی ها را دیدم طرح را امضا کردم تا حقیقتی بر ملا شود، اما مشاهده کردم که تمام طراحان، امضاها را پس گرفتند که باعث شگفتی شد. این افتخار را در مجلس هفتم داشتم که در هیچ مقطعی هیچ کس بامن لابی نکرد و حتی کسی جرا‡ت نکرد در رابطه با لابی نزدیک من شود، زیرا کسی که می خواست لابی کند از نتیجه آن آگاه بود. در زمان طرح استیضاح وزیر بازرگانی تنها من و چند نفر دیگر مقاومت کردیم که به دلیل پایین بودن امضاها سودی نداشت.
عضو فراکسیون اصولگرایان مستقل در مجلس هفتم با بیان اینکه لابی ها به مجلس و کشور آسیب میرسانند، اظهار کرد: انسان میماند که چرا اصلاً موضوع تحقیق و تفحصها مطرح میشود. متاسفانه این شائبه پیش میآید که این اقدامات تنها برای گرفتن سهم باشد، به طوری که وقتی سهم ها گرفته میشود، امضاها نیز پس گرفته میشود. البته ممکن است این سهمها شخصی هم نباشد و مربوط به حوزههای انتخابیه باشد، اما به هر حال این اقدامات موجه نیست. زیرا اگر بر حسب روند معقولی استیضاحی میکنیم دیگر نباید مطالبات حوزهای بیاید و ما را از آن نگرش کلان و ملی دور کند. عماد افروغ با بیان اینکه مجلس نیاز به یک اصلاح اساسی دارد، گفت: به هر حال مجلس نباید استیضاح را مطرح کند و اگر هم مطرح کرد باید محکم پای آن بایستد و اسیر هیچ لابی نشود. متاسفانه روند تعامل گرایی یکسویه با دولت که از نیمه دوم مجلس هفتم شروع شد کماکان ادامه دارد و شدت آن آنچنان زیاد بوده است که اخیراً برخی از نمایندگان برای اینکه از رئیس جمهور سوال نشود،صورت مسئله را پاک و طرحی را پیشنهاد می کنند که مبتنی بر یک ادغام ساختاری است. نماینده منتقد مجلس هفتم با بیان اینکه باید حساب انگیخته را از انگیزه جدا کرد، گفت: در طرح سوال از رئیس جمهور هیچ محتوای قابل قبولی وجود ندارد. یعنی در آن تنها انگیزه سیاسی پر رنگ است و این هم در راستای همان نقص در بعد نظارتی مجلس است. اگر مجلس متوجه بعد نظارت خودش بود به سمت سوال از رئیس جمهور میرفت، مگر سوال از رئیس جمهور چه قبحی دارد؟ این یک فرصت مغتنم است که رئیس جمهور از حوزه خود و معاونت خود دفاع کند و اعتراضات را هم گوش دهد و در نتیجه منتظر نتیجه بماند. وی با بیان اینکه در طرح سوال از رئیس جمهور قرار نیست اتفاق خاصی بیفتد، اظهار کرد: متاسفانه مجلس جایگاه قانونی و نظارتی خود را فراموش کرده و یک مقدار لابی های مختلف سیاسی، جناحی و گروهی که باید قبول کرد وجود هم دارد- و مختص راست وچپ نیست- باعث ایجاد حافظه بد شده است به طوری که طرح هر سوال و استیضاحی در ذهن این تداعی را میکند که این اقدام موجب سوء استفاده رقیب شود. متاسفانه این بازیهای سیاسی که غلیظ تر از کشورهای دیگر است ما را از مصالح کلان و ملیمان و اهداف نظام دور کرده و زنگ خطری را به صدا در آورده است. افروغ با بیان اینکه مجلس هشتم تاکنون شروع خوبی نداشته است، گفت: در این مجلس رای اعتمادی که به یکی از وزرا داده شد حرف وحدیث در مورد مدرک وی بسیار زیاد بود وهمچنین در مورد ادغام یک دستگاه در وزارتخانهای که یک سر دارد و هزار سودا و همین طورفراموش کردن وظیفه قانونی سوالاز رئیس جمهور مواردی است که در آن بحث وجود دارد. نماینده تهران در مجلس هفتم با اشاره به طرح بی نتیجه استیضاح وزیر آموزش وپرورش گفت: این طرح با 82 امضا، اعلام وصول میشود، اما یک شبه به زیر 10 امضا می رسد که به نظر من نماینده نباید طرح را امضا کند یا اگر امضا کرد آن امضا، امضای یک ملت است که به او رای داده و اعتماد کردهاست. نماینده هم باید در امضا به وکالت خود توجه کند وهم در پس گرفتن آن. رای نماینده رای شخص نیست بلکه حرمت و شا‡ن دارد. در واقع تغییر یک تصمیم آن هم یک شبه معقول نیست. خود نمایندگان باید داور باشند که آیا این اقدام درست است و مردم چه قضاوتهای درست ویا نادرستی خواهند کرد. وی افزود: نباید دموکراسی را فراموش کنیم، باید جمهوری اسلامی را بشناسیم. اینها همه ابزار تحقق اهداف علوی و حقیقت گرایانهای هستند که یک عمر ملت ما در آرزوی آن بودند. نباید به راحتی با این جایگاه بازی کنیم. افروغ تصریح کرد: به هر حال فکر می کنم این قبیل کارها به هر دلیلی ولو موجب بهره برداری رقبا باشد اصلاً معقول نیست، از یک جایی باید نگاههای سیاسی در این کشور قطع شود. متا‡سفانه این اتفاقات بسیار آزار دهنده است. ما از نزدیک این مشکلات را حس کردیم، دیدیم و سوختیم. به نظر میرسد این اقدامات عواقب خوشی در بر ندارد و موجب انزوای نخبگان و بی اعتمادی مردم به مجلس و نمایندگی خواهد شد. متاسفانه روند کار به شکل <باش تا صبح دولتت بدمد که این هنوز از نتایج سحر است> شده، یعنی این اقدامات مقدمات فعالیتهای دیگر است که عنقریب شاهد آن خواهیم بود مگر اینکه مجلس به خودش بیاید.
نماینده یزد و صدوق نیز درخصوص طرح استیضاح وزیر آموزش و پرورش اظهار کرد: سیاستی که وزارت آموزش و پرورش داشت مورد اعتراض نمایندگان قرار گرفت که متاسفانه در ابتدا هم آقای وزیر روی خوشی به اعتراضات و اظهارات نمایندگان نشان نداد، یعنی با قاطعیت تمام اعتراضات نمایندگان را رد می کرد. در نتیجه این موضوعات منجر به آن شد که بحث استیضاح وزیر شکل بگیرد. علی اکبر اولیاء که با آفتاب یزد گفتگو میکرد با بیان اینکه طرح این استیضاح از سوی نمایندگان به خاطر عملکرد وزیر آموزش و پرورش طبیعی بود، اظهار کرد: متاسفانه آقای علی احمدی در مقابل نمایندگان کمی انعطافبه خرج دادند اما آن طور که باید باشد،نبود. در واقع استیضاح ناشی از خود عکس العملهای وزیر در مقابل نمایندگان بود. وی در همین راستا اضافه کرد: بعد از این موضوع و مطرح شدن بحث استیضاح با توجه به اینکه از وزیر شدن علی احمدی زمان زیادی نمیگذشت و جالب نبود بحث استیضاح، مطرح شود. ایشان به طور طبیعی از جهات مختلف تحت فشار قرار گرفته و مجبور شدند که انعطاف بیشتری در مقابل نمایندگان نشان دهند. به طوری که آقای علی احمدی تا حد زیادی به خواستههای نمایندگان امضا کننده طرح استیضاح جواب مثبت دادند. در نتیجه و با توجه به عدول وزیر از مواضع قبلی خود طبیعی بود که دیگر بحث استیضاح وزیر موضوعیت نداشته باشد. عضو فراکسیون اقلیت مجلس هشتم، افزود: با توجه به اینکه به پایان دوره دولت نزدیک می شویم طبیعی بود که نمایندگان خواهان استیضاح، زیاد برای استیضاح وزیر پافشاری نکنند. زیرا در شروع سال تحصیلی هستیم و این اقدام تبعات خوبی نخواهد داشت. وی با بیان اینکه بیشتر نمایندگان طراح استیضاح با امتیازهایی که از وزیر گرفتند متقاعد شدند، اظهار کرد: به نظر من کش و قوسهایی هم که در طول استیضاح وزیر به وجود آمد می تواند طبیعی تلقی شود. اولیاء با تاکید بر اینکه اقدام مجلس در منصرف شدن از استیضاح وزیر آموزش و پرورش طبیعی بوده است، تصریح کرد: وقتی که اشکالاتی مطرح می شود و آقای وزیر در مقابل این اشکالات انعطاف نشان می دهد و از مواضع خود عدول میکند، طبیعی است که استیضاح کنندگان پافشاری نکنند و نباید همیشه میان صفر و صد یکی را انتخاب بکنیم.
وی در پاسخ به این سوال که عکس العمل مردم نسبت به این اقدام مجلس چگونه خواهد بود، با بیان اینکه موضوع استیضاح وزیر آموزش و پرورش را باید در کلیات رابطه دولت و مجلس، بحث و بررسی کرد، اظهار کرد : دقیقاً موضوعی که در مورد طرح استیضاح وزیر آموزش و پرورش به وقوع افتاد، در رابطه با سازمان میراث فرهنگی و گردشگری نیز اتفاق افتاده است. به طوری که دولت برخی اوقات احساس میکند که خیلی جایگاه محکمی دارد و اعتنایی به مجلس نمیکند. طبیعتاً نمایندگان هم که در خط مقدم خواستههای مردم قرار دارند، در این مواقع ناگزیر می شوند عکسالعملهایی را انجام دهند. به عبارت دیگر عدم عکسالعمل مناسب از سوی آقای رئیس جمهور در قبال 200 امضای نماینده که اظهارات آقای مشایی را محکوم کرده بودند موجب واکنش در درون مجلس شد که تصویب یک فوریت جدا شدن سازمان میراث فرهنگی و گردشگری از ریاست جمهوری در همین راستا میباشد. نماینده اصلاحطلب مجلس هشتم تصریح کرد: در واقع این عکس العمل مجلس نتیجه عدم تعامل دولت با مجلس بود. اگر وزیر آموزش و پرورش هم در ابتدا با نمایندگان با ملایمت و مشی گفتگو و تعامل رفتار میکرد، طرح استیضاح شکل نمیگرفت. به نظر میرسد چنین اقداماتی خیلی جالب نیست زیرا وقت دولت و مجلس گرفته می شود و در عین حال خروجی هم نخواهد داشت. نماینده یزد و صدوق با بیان اینکه سستیهایی که در وزارتخانهها صورت میگیرد باعث خسارت دیدن کشور میشود، اظهار کرد: نباید به جایی برسیم که دیگر نتوانیم حرف بزنیم. هنگامی که با وجود امضای 200 نماینده مجلس، رئیس جمهور به جای آن که توضیح بدهند اما آقای مشایی را همراه خود به سفرهای خارجی می برند که این یک دهن کجی است، در نتیجه واکنش مجلس هم به این اقدام، طرح جدا شدن سازمان میراث فرهنگی از ریاست جمهوری می شود. به هر حال به نظر می رسد اگر دولت یک مشی ملاطفت و تعامل را به کار گیرد خود به خود تنش ها کمتر می شود. عضو فراکسیون خط امام (ره) در ارزیابی خود نسبت به طرح سوال از رئیس جمهور با اشاره به اینکه این طرح تا کنون بیش از 70 امضا داشته است، گفت : وقتی که رئیس جمهور واکنش سردی نسبت به درخواست مجلس در مورد مشایی نشان می دهد طبیعی است که مجلس هم عکس العمل نشان دهد. این موضوع هم بر می گردد به نحوه تعامل دولت و مجلس؛ یعنی اگر ارتباط ها صمیمانه تر بود ما شاهد این موضوعات نبودیم. به هر حال هنگامی که چنین اظهاراتی را آقای مشایی انجام می دهند انتظار این است که آقای رئیس جمهور واکنشی نشان داده و حداقل طی سخنانی اظهار تاثر کنند ، اما به نظر می رسد آقای رئیس جمهور لازم نمی دانند در این خصوص عکس العملی داشته باشند. این موضوعات نشان دهنده وجود مسئله ای در سیستم است و نباید منتظر بود که طرح سوال از رئیس جمهور به نتیجه برسد. وی در پایان تاکید کرد: ای کاش با رویکردی منطقی به این مسائل پرداخته می شد تا این قدر هزینه ها بالا نرود.
همچنین یک عضو فراکسیون اقلیت در مجلس هفتم اظهار کرد:یکی از اختیاراتی که قانون اساسی در اختیار نمایندگان مجلس قرار داده، ابزار نظارت است که این ابزار شامل تذکر ، سوال از وزیر ، استیضاح، سوال از رئیس جمهور و نهایتا طرح عدم کفایت رئیس جمهور و همچنین تحقیق و تفحصهایی میباشد که تمام این موارد به عنوان بخشهای نظارتی مجلس تعریف شدهاند. شجاع پوریان که با آفتاب یزد گفتگو میکرد ، افزود: متاسفانه مشخصا از دوره هفتم مجلس به دلیل وجود برخی مشکلات از جمله وجود نمایندگانی که استقلال کافی ندارند در خصوص استفاده از ابزار نظارتی، گاهی نمایندگان به سرعت از دیدگاه و نظرات خودشان عدول میکنند. وی ادامه داد: این شیوه که نمایندگان طرح استیضاح را آماده کنند و حتی پس از اعلام وصول و اعلام این خبر از سوی رسانه های عمومی با توجه به لابیها امضاهای خود را پس بگیرند و استیضاح بی نتیجه بماند، بدترین ضربه به حیثیت و جایگاه مجلس و نمایندگان می باشد. نماینده بهبهان در مجلس هفتم با بیان اینکه مردم حق دارند این سوال را بپرسند که چرا نمایندگان طرح را امضا کرده اند که حال پس میگیرند، گفت: به نظر می رسد در مرحله اول، امضاها در جو شتابزدگی و غیر کارشناسی جمع شده است یا اگر امضاها در ابتدا با بررسی صورت گرفته است، مطمئناً اتفاقی افتاده که مثلاً طی دو هفته وزیری که از نظر نمایندگان صلاحیت اداره یک وزارتخانه را ندارد و باید استیضاح شود به یکباره ورق بر می گردد و نماینده در رای خود تجدید نظر می کند. وی افزود :به نظر می رسد این اقدامات ممکن است نمایندگان یک ملت را اهل معامله و داد و ستد یا حداقل بدون اطلاع و نداشتن معلومات معرفی کند. در نتیجه، این نوع اقدامات این مثل معروف را در ذهن تداعی می کند که احترام امامزاده را باید متولی آن حفظ کند. یعنی اگر نمایندگان فریاد می زنند که باید جایگاه مجلس حفظ شود در صورتی این امر تحقق می یابد که خود نمایندگان آن مجلس جایگاه آن را حفظ کنند. در واقع این کارها - پس گرفتن امضا - در نظر من خدشه اساسی به شأن مجلس می زند. این فعال سیاسی اصلاح طلب در بیان توضیحات بیشتر در این خصوص افزود : وقتی نماینده برای امضای خود احترام و شأن قائل نیست این انتظار را نداشته باشد که دستگاه های مختلف برای مجلس احترام قائل باشند. وی با اشاره به اظهارات یکی از نمایندگان مبنی بر اینکه در مورد استیضاح وزیر آموزش و پرورش بر روی مجلس فشار بود، اظهار کرد : آقای احمدی نژاد در ابتدای عمر دولت خط قرمزی را تعیین کرد که هیچ گاه رعایت نکرد.
ایشان اعلام کرده بود که وزرا اجازه لابی و رایزنی با نمایندگان را در امور مختلف ندارند. دولت و دکتر احمدی نژاد این ژست را داشتند که ما می خواهیم تفکیک و استقلال قوا را حفظ کنیم یعنی اگر می خواهیم ارتباطی هم با مجلس داشته باشیم باید از طریق مجاری قانونی شکل بگیرد. اما متاسفانه در عمل عکس این اتفاق روی داد. امروز میبینیم که بیشترین لابی و یا حتی عجز و التماس از سوی نمایندگان دولت با مجلسیان اتفاق میافتد. در حقیقت این فعالیت ها را نمایندگان دولت انجام می دهند تا مجلسیان که از طرح سوال و استیضاح پشیمان شوند. این فعال سیاسی اصلاح طلب تاکید کرد، این رویه بسیار بد در دولت نهم با وجود شعار و ژستی که داده بودند بیش از گذشته باب شده است. وی در بخش دیگری از اظهارات خود گفت متاسفانه بعضی از نمایندگان شهرستان های کوچک احساس می کنند که اگر در مقابل وزیری مقاومت کنند باعث می شود که منافع شان در حوزههای انتخابیه تحت تاثیر قرار گیرد، یعنی احتمال می دهند که از طرف استانداری یا ادارات مختلف بایکوت شوند و یا اینکه روند اجرایی مصوبات در حوزه های انتخابیهشان کند شود. در نتیجه به این تصورات و در پی لابیها از امضا و قصد خود عدول می کنند. شجاع پوریان با بیان این توضیحات اضافه کرد: متاسفانه این نمایندگان به تبعات این تصمیماتشان توجه ندارند. نماینده بهبهان در مجلس هفتم در ادامه با بیان اینکه نه تنها در سطح قوا و جریانهای سیاسی بلکه در جریان هایی عام تر میان رابطه حاکمیت و بدنه جامعه ما دچار تناقض میان گفتار ، شعار و ادعا تا عمل هستیم،گفت: یکی از آفتها جوی است که امروز اعتقادات مردم به ویژه نسل جوان را آسیب می زند همین تناقض هایی است که میان کردار و گفتار مسئولان ما وجود دارد. متاسفانه این موضوع در مبحث اخلاقی در میان برخی مروجان اخلاق نیز صادق است به طوری که این اقدامات آسیب جدی به دین و ایمان مردم وارد می کند. عضو فراکسیون اقلیت مجلس هفتم اضافه کرد: در حوزه اجتماعی و سیاسی به دلیل اینکه نوع تناقضها به شکل مستقیم تر به افکار عمومی منعکس می شود منجر به بی اعتقادی و بی صداقتی کامل می شود. عضو فراکسیون خط امام در مجلس هفتم با بیان اینکه ژست عده ای از اصولگرایان مجالس هفتم و هشتم در مقابل دولت احمدی نژاد تناقض آمیز است، بیان کرد: آنها از سویی گاهی وانمود میکنند که می خواهند از حق خود توسط سوال از وزیر و طرح سوال از رئیسجمهور دفاع کنند اما در عمل هنگامی که میخواهند از این ابزارها استفاده کنند با لایههای مختلف سیاسی و کانون های قدرت برخورد می کنند و در نتیجه تحت تاثیر ملاحظات و مصلحت های مختلف از دیدگاههای خود عقب نشینی می کنند. آنها در نتیجه دچار خودسانسوری و رفع مسئولیت می شوند. وی در پایان تاکید کرد: اگر نمایندگان مجالس هفتم و هشتم می خواستند که طبق وظیفه قانونی و حقوق نمایندگی خود در مقابل آقای رئیس جمهور عمل کنند در حال حاضر ما با این مشکلاتی که امروز در جامعه وجود دارد مواجه نبودیم.
دبیر کل جامعه زینب (س) هم با اشاره به طرح استیضاح وزیر آموزش و پرورش که بی نتیجه ماند و طرح سوال از رئیس جمهور، با بیان اینکه مجلس در این موارد صاحب اختیار است، گفت: مجلس باید آنچه که منافع ملی و منافع مردم است را مد نظر داشته باشد. حال اگر منافع در پیگیری طرح سوال و استیضاح محقق میشود باید نمایندگان این کار را انجام دهند. در عین حال اگر نمایندگان متوجه شدند که منافع ملی در این اقدام محقق نمیشود باید عمل دیگری انجام دهند. مریم بهروزی که با آفتاب یزد گفتگو میکرد در همین راستا افزود: با پس گرفتن امضا، اقتدار مجلس زیر سوال نمیرود. اما مجلس باید حساب شده عمل کند. این فعال سیاسی اصولگرا با اشاره به بیانیه 200 نماینده مجلس در مورد اظهارات مشایی و طرح سوال از رئیس جمهور در این خصوص که اخیراً زمزمههایی مبنی به نتیجه نرسیدن طرح سوال از رئیس جمهور مطرح شده است، اظهار کرد: مسئله مشایی بسیار جدی است و امیدواریم آقای رئیس جمهور نسبت به مطالبه مجلس احترام بگذارند و پاسخ آنان را بدهند. وی با بیان اینکه در صورت عقبنشینی مجلس در مورد طرح سوال از رئیس جمهور اتفاقی متوجه اصولگرایان نیست در عین حال اظهار کرد: مجلس باید در تصمیمات خودش مصمم، پابرجا و پایبند باشد. مریم بهروزی در مورد اظهارات یکی از نمایندگان مبنی بر اینکه مجلس در مورد استیضاح وزیر آموزش و پرورش تحت فشار بوده است، گفت: باوجود آن که خود نمایندگان باید در این خصوص پاسخگو باشند اما وکیلان مردم نباید تحت تا‡ثیر کسی قرار بگیرند و باید وظیفه خود را به نحو احسن انجام دهند.